محور اصلی دیپلماسی؛ دستیابی به توقف درگیریها
تمرکز اصلی مذاکرات جاری بر دستیابی به راهکاری جهت خاتمه دادن به درگیریها قرار دارد و فعلاً بحثی پیرامون جزییات فنی و هستهای مطرح نیست. در این چارچوب، اولویت قطعی، برقراری آتشبس در تمامی جبههها از جمله لبنان است.
راهبرد دفاعی و دیپلماتیک
ایران در عرصه دیپلماسی با تکیه بر توان بازدارندگی و رویکردی هدفمند پیش میرود. در حالی که طرفهای مقابل با فضاسازیهای رسانهای سعی در تأثیرگذاری بر روند گفتگوها دارند، تلاشهای دیپلماتیک با اولویت منافع ملی و بدون توجه به واکنشهای مقطعی انجام میشود. بخش عمدهای از دستاوردهای اخیر حاصل گفتگوهای چند هفتهای با میانجیگری پاکستان است.
با این حال، به دلیل پیچیدگیهای داخلی در ساختار سیاسی ایالات متحده، ادعای دستیابی به توافق فوری واقعبینانه نیست. در همین راستا، سفری برای مسئول ارشد دیپلماسی کشور به نیویورک در دستور کار قرار ندارد.
امنیت آبراههای بینالمللی
تلاش برای تضمین تردد ایمن در تنگه هرمز، مسئولیتی است که توسط کشورهای ساحلی دنبال میشود. رویکرد فعلی نه اخذ عوارض، بلکه ایجاد سازوکاری پایدار برای حفظ امنیت کشتیرانی و تجارت آزاد بینالمللی است.
حضور و نقشآفرینی در این منطقه منحصراً بر عهده کشورهای منطقه بوده و مداخله دیگر بازیگران خارجی تنها منجر به پیچیدهتر شدن شرایط میگردد. گفتگوهای اخیر در مسقط نیز دقیقاً در راستای همین دغدغههای امنیتی و ایجاد ثبات پایدار صورت گرفته است.
رویکرد در قبال فشارهای منطقهای و بینالمللی
ایالات متحده در سیاستهای منطقهای خود تنها دغدغه حمایت از یک طرف خاص را دارد و برای ثبات و صلح واقعی اهمیتی قائل نیست. در خصوص تحریمهای جدید اروپا نیز تأکید میشود که هر اقدام خصمانهای با واکنش متقابل و قاطع همراه خواهد بود.
یادداشت تفاهم ۱۴ بندی با محور توقف جنگ در همه جبههها در حالی پیگیری میشود که تهران بر تضمین تردد ایمن در تنگه هرمز، مقابله متقابل با اقدامات خصمانه اروپا و پیشبرد مذاکرات غیرحضوری با میانجیگری پاکستان تأکید دارد و همکاری نزدیک با چین و روسیه را بخشی از راهبرد خود برای تقویت صلح و ثبات منطقهای میداند.
انتظار میرود مراجع بینالمللی بهجای نادیده گرفتن واقعیتها و اتخاذ مواضع یکجانبه، به وظایف مسئولانه خود در قبال رفتارهای جنگطلبانه عمل کنند؛ چرا که اگر اروپا رویکردی مسئولانه اتخاذ میکرد، بسیاری از پیامدهای ناگوار فعلی برای جامعه جهانی رخ نمیداد.
جزییات تفاهمنامه و چشمانداز آینده
تفاهمنامه ۱۴ بندی که در جریان است، مشخصاً بر توقف جنگ متمرکز بوده و هیچ چارچوب زمانی الزامآوری برای نهایی شدن آن تعیین نشده است.
ایران با هوشمندی و با در نظر گرفتن تجربیات سالهای اخیر، روند مذاکرات را تا حصول نتیجهای که تأمینکننده حقوق مسلم ملت باشد، پیش خواهد برد. در حال حاضر نیازی به برگزاری جلسات حضوری نیست و تبادل پیامها از طریق مجاری دیپلماتیک با میانجیگری پاکستان تداوم دارد.
نکته قابل توجه این است که الگوی مذاکراتی فعلی به دلیل تغییر مکرر مواضع طرف غربی، تا حدی نامتعارف ارزیابی میشود که کار را برای میانجیها نیز دشوارتر کرده است.
مناسبات منطقهای و جهانی
همکاری با قدرتهای شرقی نظیر چین و روسیه در جهت گسترش صلح و امنیت پایدار در منطقه، با جدیت دنبال میشود. دیدارها با سفرای این کشورها و رایزنیهای دیپلماتیک مداوم، بخشی از تلاشها برای اعاده امنیت منطقهای است. در سایر حوزهها از جمله ورزش، پیگیریها برای حضور بدون چالش تیم ملی در رویدادهای جهانی با هماهنگی نهادهای بینالمللی ورزشی در جریان است تا از تضییع حقوق ورزشکاران جلوگیری شود.
در بخش مسائل کنسولی نیز، رسیدگی به امور دیپلماتیک و انتقال پیکر دیپلماتهای خارجی که در حوادث اخیر جان باختهاند، با هماهنگیهای لازم در حال انجام است. در نهایت، اعتبار نهادهای بینالمللی حقوقی به دلیل بیعملی در برابر فجایع انسانی و فشارهای سیاسی قدرتهای بزرگ برای کارشکنی در پروندههای نسلکشی، به شدت زیر سؤال است و این واقعیت که جنایات سیستماتیک در برابر دیدگان جامعه جهانی نادیده گرفته میشود، نشاندهنده ناکارآمدی ساختارهای فعلی در اجرای عدالت است. ایران همچنان بر مواضع اصولی خود برای حفظ امنیت ملی و صیانت از منافع کشور تأکید دارد.
