مهندسی تاب‌آوری چیست ؟
مهندسی تاب‌آوری چیست ؟
مهندسی تاب‌آوری به مطالعه و بهبود عملکرد سیستم‌ها در مواجهه با تغییرات، اختلالات و فرصت‌ها می‌پردازد.
تاب‌آوری به معنای توانایی یک سیستم برای تنظیم عملکرد خود قبل، حین یا پس از وقوع رویدادها است، به طوری که بتواند عملیات مورد نیاز را تحت شرایط پیش‌بینی‌شده و غیرپیش‌بینی‌شده حفظ کند.
مهندسی تاب‌آوری چیست؟
مهندسی تاب‌آوری حوزه‌ای از مدیریت و مهندسی سیستم‌هاست که معتقد است سیستم‌های مدرن و پیچیده (مانند شبکه‌های انرژی، سیستم‌های درمانی، حمل‌ونقل و سازمان‌های بزرگ) هرگز به طور کامل قابل پیش‌بینی نیستند. بنابراین، به جای تلاش برای حذف کامل خطاها یا محدود کردن سیستم به قوانین خشک، باید به دنبال افزایش توانمندی سیستم برای مدیریت تغییرات، اختلالات و شرایط پیش‌بینی‌نشده بود.
ارکان اصلی مهندسی تاب‌آوری
در این دیدگاه، یک سیستم تاب‌آور دارای چهار توانایی حیاتی (Potentials) است:
- توانایی پاسخ‌دهی (Responding): قابلیت سیستم برای واکنش مناسب به رخدادها (چه عادی و چه غیرعادی).
- توانایی پایش (Monitoring): قابلیت شناسایی دقیق وضعیت سیستم و تغییرات محیطی که ممکن است در آینده عملکرد را مختل کنند.
- توانایی یادگیری (Learning): قابلیت درس گرفتن از تجربه‌ها، موفقیت‌ها و حتی شکست‌ها و تبدیل آن‌ها به دانش عملیاتی برای بهبود مستمر.
- توانایی پیش‌بینی (Anticipating): قابلیت درک روندهای آینده، تهدیدات نوظهور و فرصت‌ها، پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند.
مهندسی تاب‌آوری شاخه‌ای از تحقیقات علم ایمنی است که بر درک چگونگی مقابله سیستم‌های تطبیقی پیچیده در هنگام مواجهه با یک غافلگیری تمرکز دارد.
مهندسی تاب آوری بررسی میکند که :
سازمان ها برای آمادگی بهتر برای مقابله با چالش های غیرقابل پیش بینی چه کاری می توانند انجام دهند؟
چگونه سازمان ها ساختار و رفتار خود را برای مقابله موثر در مواجهه با چالش های پیش بینی نشده تطبیق می دهند؟
از آنجا که حوادث اغلب شامل چالش های پیش بینی نشده است. محققان مهندسی تاب آوری اغلب از تجزیه و تحلیل حوادث به عنوان یک روش تحقیق استفاده می کنند
اصطلاح تاب آوری در این زمینه به قابلیت هایی اطلاق می شود که یک سیستم برای مقابله موثر با رویدادهای پیش بینی نشده باید داشته باشد. مهندسی تاب آوری بررسی می کند که چگونه سیستم ها این قابلیت ها را می سازند، حفظ می کنند، تخریب می کنند و از دست می دهند.
واژه «تاب‌آوری» برای اولین بار برای توصیف ویژگی چوب به کار رفت و بیانگر توانایی برخی انواع چوب در تحمل بارهای ناگهانی و شدید بدون شکستن بود. در دهه ۱۹۷۰، این واژه به عنوان مترادف با مقاومت در برابر استرس در مطالعات روان‌شناسی کودکان استفاده شد و بعدها به دنیای کسب‌وکار منتقل شد تا توانایی بازآفرینی مدل‌ها و استراتژی‌های تجاری را توصیف کند.
درک مهندسی تاب‌آوری از«تاب‌آوری»
مهندسی تاب‌آوری به عنوان یک رویکرد جدید برای ایمنی مطرح شده است.
مهندسی در این معنا بر روی عملکرد تاب‌آور تمرکز دارد.
تاب آوری در این شکل تنها به معنای اجتناب از شکست‌ها نیست، بلکه شامل توانایی عملکرد صحیح در شرایط مختلف است.
تعریف تاب‌آوری
تاب‌آوری توانایی یک سازمان (سیستم) برای حفظ یا بازیابی یک حالت پایدار دینامیکی است.
این تاب آوری است که اجازه می‌دهد پس از یک حادثه بزرگ یا در حضور استرس مداوم، عملیات خود را ادامه دهد.»
با گذشت زمان، تعریف‌ها تغییر کرده‌اند تا بر روی عملکرد تاب‌آور تأکید بیشتری داشته باشند.
یک سیستم تاب‌آور باید قادر باشد عملکرد خود را قبل، حین یا پس از تغییرات و اختلالات تنظیم کند.
سیستم تاب آوری عملیات مورد نیاز را تحت شرایط پیش‌بینی‌شده و غیرپیش‌بینی‌شده حفظ نماید.
تاب آوری نه تنها توانایی بازیابی از تهدیدات است. بلکه توانایی انجام وظایف لازم تحت شرایط مختلف و پاسخ مناسب به اختلالات و فرصت‌ها نیز موضوعی مهم است.
