نخبگان اقتصاد در میدان عمل؛ ضرورت تسهیل فوری برای حفظ جریان تأمین
ساسان باقرپناه؛ نویسنده
نخبگان اقتصاد، در شرایط فعلی، الزاماً در قالب رتبههای برتر دانشگاهی یا شاخصهای آموزشی تعریف نمیشوند. در میدان عمل، آن دسته از فعالان اقتصادی بهویژه بازرگانان، واردکنندگان و بنگاههای کوچک و متوسط که با وجود محدودیتها، همچنان توانستهاند جریان تأمین کالا را حفظ کنند، در جایگاه نخبگان واقعی اقتصاد قرار گرفتهاند.
این گروه، طی سالهای اخیر و بهویژه در شرایط پیچیده کنونی، با تکیه بر تجربه، شناخت بازار و انعطاف عملیاتی، مسیرهایی برای تأمین کالا ایجاد کردهاند که در بسیاری موارد، نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از اختلال در عرضه داشته است. حفظ این ظرفیت، در شرایط فعلی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
در عین حال، واقعیت بازار نشان میدهد که فشار بر این بخش، بهطور قابل توجهی افزایش یافته است. فعالان حوزه بازرگانی، علاوه بر هزینههای جاری، با مجموعهای از الزامات اجرایی، فرآیندهای زمانبر و محدودیتهای تأمین مالی مواجهاند که در مجموع، سرعت و کارایی فعالیت آنها را کاهش داده است.
در چنین فضایی، مسئله اصلی، نه صرفاً افزایش قیمتها، بلکه کند شدن جریان تأمین و دشواری در دسترسی به کالا است. این موضوع، بهویژه در حوزههایی مانند قطعات یدکی، تجهیزات صنعتی و کالاهای مصرفی بادوام، بهتدریج خود را نشان میدهد و در صورت تداوم، میتواند به افزایش هزینهها و کاهش سطح فعالیت اقتصادی منجر شود.
از این رو، یکی از مهمترین اولویتها در شرایط فعلی، بازنگری موقت در سازوکارهای اجرایی و کاهش گلوگاههای موجود در مسیر تأمین کالا است. در این میان، فرآیندهای گمرکی، الزامات مالیاتی و نحوه تأمین مالی واردات، از جمله حوزههایی هستند که میتوانند با رویکردی منعطفتر، به بهبود وضعیت کمک کنند.
تجربه اقتصادهای مختلف نشان میدهد که در دورههای فشار، تسهیل هدفمند در این مسیرها، میتواند نقش مؤثری در بازگرداندن تعادل ایفا کند. کاهش زمان ترخیص در گمرک، سادهسازی فرآیندهای اجرایی و بازنگری در برخی هزینههای جانبی، از جمله اقداماتی است که میتواند به تسریع ورود کالا و کاهش فشار بر بازار منجر شود.
در حوزه تأمین مالی نیز، افزایش انعطاف در روشها، اهمیت ویژهای دارد. محدود شدن به مسیرهای محدود و زمانبر، در عمل میتواند به یک گلوگاه تبدیل شود.
در مقابل، پذیرش روشهای متنوعتر از جمله استفاده از منابع ارزی با منشأهای مختلف در چارچوبهای شفاف میتواند امکان واکنش سریعتر به نیازهای بازار را فراهم کند.
در کنار این اقدامات، استفاده از مشوقهای هدفمند نیز میتواند به بهبود شرایط کمک کند. برای مثال، بازنگری موقت در برخی عوارض، کاهش هزینههای جانبی و اعمال تخفیفهای مالیاتی برای واردات کالاهای اولویتدار، میتواند انگیزه فعالان اقتصادی را برای تسریع در تأمین افزایش دهد.
نکته قابل توجه آن است که در سالهای اخیر، با توسعه سامانههای مالی و تجاری، امکان رصد جریان کالا و فعالیتهای اقتصادی تا حد زیادی فراهم شده است. از این رو، میتوان با اتکا به همین زیرساختها، در کنار حفظ شفافیت، بخشی از فرآیندها را بهصورت موقت تسهیل کرد و از ایجاد گلوگاههای غیرضروری جلوگیری نمود.
در عین حال، تجربه بازار نشان میدهد که در صورت پیچیدگی بیش از حد مسیرهای رسمی، جریان تأمین متوقف نمیشود، بلکه به سمت مسیرهای جایگزین حرکت میکند. این مسیرها، اگرچه میتوانند بخشی از نیاز بازار را پوشش دهند، اما معمولاً با هزینههای بالاتر و کارایی پایینتر همراه هستند و در نهایت، فشار بیشتری به اقتصاد وارد میکنند.
از این رو، هدف اصلی در شرایط فعلی، باید تقویت و کارآمدسازی مسیرهای رسمی باشد؛ بهگونهای که فعالان اقتصادی بتوانند در چارچوبی شفاف، سریع و قابل اتکا فعالیت کنند. این رویکرد، علاوه بر کاهش هزینهها، امکان سیاستگذاری مؤثرتر را نیز فراهم میسازد.
در نهایت، اقتصاد در این مقطع، بیش از هر چیز به تصمیمهایی نیاز دارد که بر پایه واقعیتهای میدانی و تجربه عملی فعالان بازار اتخاذ شود. استفاده از ظرفیت نخبگان میدانی اقتصاد—همان فعالانی که جریان تأمین را حفظ کردهاند—میتواند به بهبود سرعت واکنش و کاهش فشارهای موجود کمک کند.
ثبات اقتصادی، نه در سطح نظری، بلکه در سطح دسترسی واقعی به کالا و استمرار فعالیت اقتصادی شکل میگیرد. حفظ این جریان، به معنای حفظ اعتماد، پایداری بازار و جلوگیری از تعمیق فشارهای اقتصادی خواهد بود.
