نسخه تولید برای مهار تورم

تورم مزمن، بیشترین فشار را بر دهک‌های کم‌درآمد وارد کرده و شکاف میان هزینه‌های زندگی و درآمد خانوارها را افزایش داده است.

در چنین شرایطی، بهنام ملکی، اقتصاددان، افزایش تولید را مهم‌ترین مسیر کاهش تورم و تقویت قدرت خرید مردم می‌داند.

از نگاه او، تحقق این هدف نیازمند تأمین امنیت سرمایه‌گذاری، ثبات تصمیم‌گیری، اصلاح نظام بانکی، حذف موانع اداری و حمایت هدفمند از تولید دانش‌بنیان و صادرات با ارزش افزوده بالاست.

وی تأکید دارد که حمایت یارانه‌ای از اقشار ضعیف باید ادامه یابد، اما راه‌حل پایدار معیشت، مهار تورم، افزایش عادلانه دستمزدها و هدایت سرمایه‌ها از سوداگری به تولید است.

کلید کاهش تورم «تولید» است

یک اقتصاددان گفت: مهم‌ترین پیش‌نیاز کاهش تورم، افزایش تولید است که باید برای رفع موانع و حمایت از تولید دانش‌بنیان تلاش کنیم؛ همچنین حمایت از دهک‌های پایین به‌صورت یارانه انجام شود اما قدرت خرید مردم از طریق کاهش تورم و افزایش عادلانه دستمزدها افزایش پیدا کند.

بهنام ملکی در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: اینکه ما برای نمونه حدود ۹۰ درصد تورم داشته باشیم یا نزدیک به ۱۳۰ درصد تورم خوراکی‌ها، اینها آمارهای نامطلوبی است. ممکن است برای اقشاری از جامعه این اخبار نکته مهمی نباشد؛ چرا که در حساب بانکی‌شان پول هست و برایشان مشکل خاصی پیش نمی‌آید. اما واقعیت این است که این نرخ‌ها برای کسانی که درآمدهای پایینی دارند و درآمدهایشان کفاف هزینه‌هایشان را نمی‌دهد، آمار وحشتناکی است.

وی افزود: همه باید به نسبت به مساله تورم حساسیت داشته باشیم و با هر اقدام و عمل باعث نشویم که این درد و رنج برای جامعه سنگین‌تر شود. تورم به مانند این است که انگشت بگذاریم و چشم فقرا را دربیاوریم. یک فرد اگر حتی یک واحد کسری داشته باشد و به قول معروف در زندگی خرجش از دخلش بیشتر شود، دچار خیلی از بحران‌ها می‌شود.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه تورم برای اقشار بالادست حتی سودآور است گفت: برخی افراد مثل احتکارگران، یا کسانی که خرید و فروش ملک انجام می دهند و به طور کلی کسانی که سرمایه‌دار هستند از این تورم سود می‌برند و سود حاصل از تورم به حساب این افراد سرازیر می‌شود. اما در زیست تورمی، بخش بزرگی از جامعه متضرر می‌شود و در برخی موارد فروپاشی خانواده‌ها رخ می‌دهد. این رنج خاموشی است که اقتصاد ما را چندین دهه در بر گرفته است.

یکی از مشکلات حال حاضر این است که سرمایه‌ها از کشور فرار می‌کنند و برای تولید در این کشور نمی‌مانند

ملکی، افزایش تولید را کلید کاهش تورم دانست و گفت: تولید دشمن تورم است. اگر تولید را بالا ببرید، قیمت کالاها پایین می‌آید و اقشار آسیب‌پذیر جامعه می‌توانند نفس بکشند. ابتدا باید امنیت سرمایه‌گذاری، تولید، تجارت و صادرات را ایجاد کرد. برخورداری از امنیت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و ثبات در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی از ضرورتهای هر کشوری است. یکی از مشکلات حال حاضر این است که سرمایه‌ها از کشور فرار می‌کنند و برای تولید در این کشور نمی‌مانند.

ملکی ادامه داد: قدم بعدی باید گسترش فرهنگ تولید، کار، فعالیت و کارآفرینی باشد. درصد بالایی از افراد در جامعه ما کار نمی‌کنند ولی درآمد بالایی دارند. زنان، مردان و جوانان باید در تولید مشارکت کنند، در حالی که سهم زنان در کار و اشتغال چندان بالا نیست. تولید و صادرات مدرن و دانش‌بنیان باید در کشور مورد حمایت قرار گیرد. از تولید و صادرات آلوده‌کننده یا آب‌بر نیز باید پرهیز شود.

این اقتصاددان قرار گرفتن سیستم بانکی در خدمت تولید را ضروری دانست و گفت: سیستم بانکی باید در خدمت تولید باشد، نه در خدمت دلالی. دلالی که در خدمت توسعه تولید باشد خوب است، اما دلالی که در خدمت سوداگری باشد خوب نیست. نظام بانکی باید از تولید حمایت شفاف و هدفمند انجام دهد. تولید و صادرات غیرآلاینده، دانش‌بنیان و پایدار باید توسط سیستم بانکی حمایت شود.

ملکی با بیان اینکه کاهش تورم در گرو افزایش تولید و رفع موانع تولید است بیان کرد: در دهه‌های گذشته، عمده تولید و صادرات ما نفت بوده است؛ در حالی که نفت و سایر مواد خام ما باید به محصولات با ارزش صادراتی بالا تبدیل شود.

صادرات برخی کالاها مانند کلیه‌فروشی بدن است

وی افزود: صادرات بخشی از کالاهای خام ما مانند کلیه‌فروشی بدن است که نه تنها ارزش افزوده‌ای ندارد بلکه ممکن است آسیب‌پذیری کشور را افزایش دهد. تولید برخی کالاهای آلاینده نیز ضرورتی ندارد. اینکه عده‌ای از مردم در اثر آلودگی هوا از بین بروند تا ما بتوانیم مقداری محصول صادر کنیم، قابل قبول نیست.

این کارشناس اقتصادی با ذکر مثالی در این زمینه گفت: به طور مثال نیروگاه‌های حرارتی را با آلایندگی بالا توسعه می‌دهیم و مردم اطراف این نیروگاه‌ها به‌نوعی در محیط زیست ناسالم از بین می‌روند؛ در حالی که ما برق تولیدشده را برای استخراج بیت‌کوین به کار می‌بریم. این در شرایطی است که اکنون درخواست برای سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های حرارتی افزایش یافته، اما تقاضا برای سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های تجدیدپذیر به آن حد نیست.

ملکی با بیان اینکه مجلس و دولت باید قانون نوآوری را به تصویب برسانند گفت: یکی از بزرگ‌ترین موانع تولید، سرمایه‌گذاری است. گاهی می‌بینیم یک بنگاه تولیدی که قصد دارد در ایران راه‌اندازی شود، باید مدت‌های مدید به دنبال دریافت مجوزهای مختلف باشد. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای مترقی، تمام این فرایندها به‌صورت برخط انجام می‌شود و در مدت کوتاهی به نتیجه می‌رسد.

وی تاکید کرد: مسئولان باید پاسخگو باشند که چرا زیرمجموعه‌های دولت به دولت الکترونیک متصل نیستند. اکنون قانون کلی داریم، اما زیرمجموعه‌ها به یکدیگر متصل نمی‌شوند. در مواردی هم که اتصال انجام می‌شود، پاسخگویی وجود ندارد. بالای سر کارکنان نوشته شده است که توهین به مأمور دولت شش ماه زندان دارد؛ اما قانونی نوشته نشده است که اگر کار مردم راه نیفتاد، کارمند مربوطه توبیخ شود.

این اقتصاددان اظهار کرد: در مواردی دیده می شود که در سیستم اداری ما فردی که پارتی دارد، کارش سریع‌تر راه می‌افتد. به این دلیل که سیستم فرسوده و ناکارآمد است و مردم برای اینکه کارشان راه بیفتد، مجبور می‌شوند به روش‌های غیرمعمول روی بیاورند.