نسخه ضدتورمی با محور حفظ ارزش پول ملی
همزمان با افزایش نااطمینانیهای اقتصادی و تشدید فشارهای تورمی، موضوع «حفظ ارزش پول ملی» دوباره به یکی از محورهای اصلی بحثهای اقتصادی تبدیل شده است.
در شرایطی که بازار ارز طی سالهای اخیر نقش تعیینکنندهای در شکلگیری انتظارات تورمی و افزایش سطح عمومی قیمتها داشته، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند کنترل نوسانات ارزی باید در اولویت سیاستگذار قرار گیرد.
تجربه اقتصاد ایران نیز نشان میدهد هر جهش ارزی، به سرعت خود را در قیمت کالاهای اساسی، هزینه تولید و معیشت خانوارها نشان داده است؛ بهگونهای که کاهش ارزش پول ملی عملا به افت قدرت خرید طبقات متوسط و پایین منجر شده است.
در این میان، اختلافنظرها درباره میزان دخالت دولت در اقتصاد همچنان ادامه دارد. برخی بر آزادسازی اقتصادی و کاهش مداخله دولت تأکید دارند و گروهی دیگر معتقدند در شرایط بحران، جنگ اقتصادی و فشارهای بیرونی، دولت ناگزیر از نقشآفرینی فعال در بازارهاست.
مدافعان این دیدگاه میگویند بدون سیاستگذاری هدفمند در حوزه پولی، ارزی و تنظیم بازار، امکان مهار تورم و جلوگیری از انتقال شوکهای ارزی به زندگی مردم وجود ندارد.
از همین منظر، حفظ ثبات ارزی نه فقط یک سیاست اقتصادی، بلکه ابزاری برای صیانت از رفاه عمومی و کاهش نااطمینانی در اقتصاد تلقی میشود.
یک کارشناس اقتصادی معتقد است؛ اولویت اصلی سیاستگذار در شرایط جنگی باید جلوگیری از دستکاری نرخ ارز و حفظ ارزش پول ملی باشد؛ چراکه دلیل اصلی تورم در کشور ما بازی با نرخ ارز است و بازی با نرخ ارز عینا یعنی بازی با ارزش پول ملی.
عبدالمجید شیخی در گفتوگو با ایسنا، درباره مناسب ترین الگوی سیاستگذاری اقتصادی در شرایط جنگی و امکان پیشبرد اصلاحات اقتصادی اظهار کرد: اقتصاد بدون دولت ۳۰۰ سال است که در ادبیات دنیا محو شده است، اینکه اقتصادی باشد و دولت هیچ نظارت، کنترل و ارزیابی نداشته باشد و هیچ برنامه ای برای تنظیم بازار نداشته باشد اصلا وجود ندارد، چنین فرضی محال است. آن کلاسیکهایی که چنین ادعای میکردند بعدا پشیمان شدند.
در شرایط غیر جنگی هم حتما باید بخشی از برنامه ها را بخش عمومی و حاکمیت جهت مدیریت اقتصاد در ید خود داشته باشد و اجرا کند
او افزود: اگر به منابع اقتصاددان سرمایه داری و نئولیبرالی هم مراجعه کنید هیچ کسی اقتصاد بدون دخالت دولت را توصیه نمیکند. آنچه کتابها برای ما فرستادند این حرف ها را به ما گفتند اما در عمل اصلا وجود ندارد.
به قول چانگ در کتاب «انداختن نردبان» که گفته است، غربیها حدود ۳۰۰ سال است که خودشان به شدت از تولید و اقتصاد خودشان انواع و اقسام حمایتها را میکنند اما برای کشورهای جهان سوم و در حال توسعه توصیه میکنند اقتصاد را رها کنید، آزاد سازی و خصوصی سازی کنید، دولت کوچک و بخش خصوصی حاکم شود. این سیاستها را برای خودشان عمل نمیکنند و برای کشورهایی مثل ما نوشتند.
شیخی با بیان اینکه در شرایط غیر جنگی هم حتما باید بخشی از برنامه ها را بخش عمومی و حاکمیت جهت مدیریت اقتصاد در ید خود داشته باشد و اجرا کند عنوان کرد: یکی از این برنامههای راهبردی بحث تنظیم بازار است. از تنظیم بازار مهم تر موضوع حفظ ارزش پول ملی است.
آسیبی که اقتصاد ما از این ناحیه و سیاست های پولی دیده است نسبت به آسیبی که از جنگ بر ما وارد شده خیلی بیشتر است. شاخص ترین نابسامانی در اقتصاد ما نرخ تورم است. آخرین گزارشی که برای فروردین ماه ارائه شده گفته شد که تورم نقطه به نقطه ۵۰.۶۷ شده است و تورم ماه گذشته ۷ درصد بوده است.
قبلا هم رقم های بالا بوده آن هم در شرایطی که جنگ نبوده است؛ پس جنگ تورم ایجاد نکرده، دلیل اصلی تورم در کشور ما بازی با نرخ ارز است. بازی با نرخ ارز عینا یعنی بازی با ارزش پول ملی. تورم فعلی نه ناشی از کمبود کالا و نه ناشی از فشار هزینهها و نه ناشی از فشار تقاضاست. در حال حاضر قدرت خرید مردم به شدت پایین آمده است.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: با این نرخ ارز شاید دو سوم قدرت خرید به نفع یک عده معدودی مصادره شده است که بیشتر صادرکنندگان انحصاری و سفته بازان هستند.
این افزایش نرخ ارز بر کل نظام قیمتی در بازار چنبره زده است. قیمت محصولات ضروری غذایی در دو سال گذشته چند برابر شده است. راهبرد اقتصاد اسلامی این است که که در هر موقعیتی باید حفظ ارزش پول ملی را اولویت قرار دارد.
از نگاه اقتصاد اسلامی پول به منزله میزان است یعنی مثل ترازو و وزنه است. وقتی معامله میکنیم و کالایی مبادله میکنیم کالا را به اعتماد به وزن آن و به اعتماد وزنه مبادله میکنیم. اما با نرخ ارز دستکاری شده تضعیف قدرت خرید مردم اتفاق میافتد؛ بنابراین راهکار اصلی حفظ ارزش پول ملی است.
