در حالی که آهن اسفنجی در فرایند تولید فولاد به عنوان یکی از محصولات راهبردی و اساسی اقتصاد، نقش بسزایی دارد، تولید آهن اسفنجی نیز بدون کاتالیست‌ها امکان‌پذیر نیست.
کاتالیست نقش کلیدی در بهینه‌سازی عملکرد فرآیند تولید آهن اسفنجی ایفا می‌کند، چرا که در چرخه تبدیل سنگ آهن به آهن اسفنجی، کاتالیست در واکنش با سنگ آهن، اکسیژن موجود در آن را از بین می‌برد و سرانجام آهن خالص به دست می‌آید.
کاتالیست در این فرآیند نقش مهمی‌دارد و کمک می‌کند تا واکنش‌های شیمیایی به بهترین شکل ممکن صورت بگیرد و به کاهش مصرف انرژی و تولید آلاینده‌ها منجر می‌شود.
با توجه به غنی بودن ایران از گاز طبیعی و استفاده از روش احیای مستقیم در بیشتر واحدهای فولادی کشور به طور معمول از سه نوع کاتالسیت استفاده می‌شود.
افزایش بهره‌وری و کاهش مصرف انرژی
کاتالیست‌ها موجب افزایش بهره‌وری، کاهش مصرف انرژی، بهبود بازده فرآیند تولید، کاهش آلایندگی و بهبود کیفیت گازهای تولیدی می‌شود. استفاده از کاتالیست‌ها در فرآیندهای تولید فولاد می‌تواند به بهبود کیفیت فولاد تولیدی و کاهش ضایعات کمک کند.
ظرفیت تولید فولاد کشور تا مرز ۳۷ میلیون تن رسیده و در این شرایط فلسفه تولید محصولاتی مانند کاتالیست‌ها بیش از پیش خودنمایی می‌کند.
شرکت‌های تولیدکننده کاتالیست در کشور معدود هستند و همین اندک، سالانه بیش از ۲۰ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی به ارمغان می‌آورد و در صورتی که هلدینگ‌هایی همچون شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات به سمت ساخت خطوط تولید کاتالیست حرکت نمی‌کردند، هم اکنون هزینه ارزی بیشتری به کشور تحمیل می‌شد.
بنابراین یکی از چالش‌های اصلی صنعت فولاد که تامین مواد اولیه و حیاتی بوده، تا حدی برطرف شده که نتیجه آن، افزایش بازده تولید، کاهش مصرف انرژی و بهبود کیفیت محصول نهایی است که متضمن ورود محصول به بازارهای خارجی و ارزآوری برای کشور است.
با توجه به اهمیت کاهش وابستگی به محصولات وارداتی و صرفه‌جویی ارزی در شرایط کنونی کشور، تولید نسل جدید کاتالیست‌های پیشرفته که هم بازده و کیفیت تولید را بالا می‌برد و هم مصرف انرژی را کاهش می‌دهد به یکی از نیازهای اصلی صنعت فولاد کشور تبدیل شده است.
استفاده از فناوری‌های روز در تولید کاتالیست‌ها می‌تواند پایداری، کارایی و طول عمر محصولات فولادی را افزایش و در عین حال مصرف انرژی و هزینه‌ها را کاهش دهد.
حضور پررنگ گسترش کاتالیست ایرانیان
یکی از شرکت‌هایی که با استفاده از فناوری‌های نوین و دانش بنیان در حوزه تولید کاتالیست حضور پررنگی دارد، شرکت گسترش کاتالیست ایرانیان است که از سال 1390 فعالیت خود را آغاز کرد.
این شرکت در ابتدا تولیدکننده انواع کاتالیست صنایع نفت، گاز و پتروشیمی بود و پس از آن وارد باشگاه تولیدکنندگان کاتالیست واحدهای احیای مستقیم تولید آهن اسفنجی (DRI) نیز شد.
فعالیت اصلی شرکت شامل کسب دانش فنی آزمایشگاهی نیمه صنعتی و صنعتی در خصوص انواع کاتالیست‌ها و همچنین ایجاد زیرساخت جهت طراحی و تولید کاتالیست و تولید و فروش کاتالیست DRI است.
ظرفیت اسمی شرکت گسترش کاتالیست ایرانیان تولید 520 تن کاتالیست پنتا اکسید وانادیوم و 11۶7 تن کاتالیست DRI است.
از آنجا که شرکت توسعه معادن و فلزات به عنوان سهامدار اصلی این شرکت، جزو هلدینگ‌های بزرگ و مطرح در صنعت معدنی و فولادی کشور شناخته می‌شود، شرکت گسترش کاتالیست ایرانیان ریسکی در زمینه فروش محصولات تولیدی ندارد و با استفاده از موقعیت و جایگاه هلدینگ مادر، مسیر رو به رشد خود را با سرعت بیشتری طی می‌کند.
ماهیت پروژه‌های شرکت گسترش کاتالیست ایرانیان به این صورت است که ابتدا باید دانش فنی تولید کاتالیست‌های هدف در واحد تحقیق و توسعه شرکت تهیه و تدوین شود و سپس با استفاده از دانش فنی صنعتی موجود، خطوط تولید صنعتی راه اندازی و دانش فنی به خطوط تولید منتقل و محصول نهایی تولید شود.
این تولیدکننده حوزه فعالیت خود را چند وجهی ترسیم کرده و در بخش‌های خدمات آزمایشگاه، مدیریت پروژه و خدمات آموزشی متمرکز شده است.
شرکت گسترش کاتالیست ایرانیان سرمایه‌گذاری قابل توجهی در بخش آزمایشگاهی خود انجام و خدمات آزمایشگاهی خود را ضمن توسعه بیشتر در اختیار سایر مراکز و شرکت‌های متقاضی قرار داده است.
تسلط به دانش تخصصی در حوزه کاتالیست‌ها و فعالیت‌های دانش بنیان، این شرکت را در موقعیتی قرار داده که می‌تواند پروژه‌های این حوزه از صنعت را با تکیه به دانش روز خود، مدیریت کند و پیش ببرد.
در کنار این فعالیت‌ها، توسعه خدمات آموزشی از جمله اهداف بلندمدت شرکت گسترش کاتالیست ایرانیان به شمار می‌رود که با برنامه‌ریزی‌های تخصصی در حال گسترش و دامنه استفاده‌کنندگان از این دانش نیز در حال رشد است.
