هوشهای انسانی و آیندهپژوهی کارآفرینی نوین ایران
مجید طلیمی؛ خبرنگار ارشد، دانش آموخته روابط عمومی و رسانه
توسعه پایدار اقتصادی در ایران نه از طریق استخراج نفت بیشتر، بلکه از طریق استخراج “خلاقیت” و “سازگاری” از ذهن جوانان و هوش انسانی حاصل میشود. دانش قدرت است و ایران قوی ، یکی از مهم ترین نگرانی های دشمن متجاوز است!
کشورهای پیشرو در حال انتقال از “اقتصاد مبتنی بر منابع” به “اقتصاد مبتنی بر هوشهای چندگانه” هستند. لذا، با توجه به ساختار جمعیتی جوان ایران و رتبه ۶۴ در شاخص جهانی نوآوری GIIبازتعریف مفاهیم هوش برای دستیابی به توسعه پایدار اقتصادی ضرورتی انکارناپذیر است.
طبق بررسی های انجام شده در اکوسیستم هوشهای انسانی در عصر نوین، در مدلهای نوین کارآفرینی، چهار نوع هوش کلیدی نقش پیشران را ایفا میکنند:
الف) هوش عاطفی (EQ): موتور تابآوری و مدیریت بحران است و در بازار ایران که با نوسانات ارزی و نا اطمینانیهای محیطی روبروست، EQ نقش «ضربه گیر» را ایفا میکند. مدیران و صاحبان صنایع با EQ بالا، محیطهای کاری با استرس کمتر ایجاد میکنند که منجر به حفظ سرمایههای انسانی و جلوگیری از فرار مغزها می شود.
ب) هوش اجتماعی (SQ): کلید کاهش هزینههای مبادله است. هوش اجتماعی به معنای شناخت خود و دیگران و برقراری ارتباط مؤثر و همکاری با دیگران است. این نوع هوش در ایران شامل آگاهی از موقعیتها و محرکهای اجتماعی، مدیریت تعاملات اجتماعی، توانایی درک “ساختارهای مدیریت و کارآفرینی” و “شبکهسازی استراتژیک” است.
ج) هوش سازگاری (AQ): مهم ترین ابزار بقا در عصر هوش مصنوعی است. در حالی که IQ ثابت میماند، AQ منعطف است. با نفوذ سریع فناوری، AQ تعیین میکند که کدام کسبوکار ایرانی میتواند از ” ویژگی های هوش مصنوعی” یک “فرصت شغلی” بسازد. د) هوش معنوی و اخلاقی (SQ – Spiritual): در تولید، کارآفرینی که دارای هوش معنوی است، سود کوتاه مدت را فدای سود هنگفت بلند مدت نمی کند.
بطور مثال؛ برای آبیاری یک روز کشاورزی ، محیط زیست، منابع آب یا هوا را آلوده و تخریب نمیکند و این رفتار و تفکر دقیقاً هسته مرکزی ” توسعه پایدار” است.
بر اساس آخرین گزارش شاخص جهانی نوآوری )GII 2024( و دادههای بانک جهانی؛ ایران در رتبه ۶۴ جهان قرار دارد. نکته قابل تامل این است که ایران در “خروجیهای نوآوری” (رتبه ۴۸) بسیار بهتر از “ورودیهای نوآوری” (رتبه ۸۵) عمل کرده است.
این یعنی هوش انسانی ایرانیان به ویژه EQ و AQ توانسته است با کمترین امکانات و در سختترین شرایط تحریمی، بیشترین ارزش را خلق کند .
مطالعات و تحقیقات نشان می دهد ؛ شاخص سرمایه انسانی (HCI) برای ایران ۰.۵۹ برآورد شده است. یعنی پتانسیل بهرهوری در لایه IQ بالاست اما در لایه کاربردی (هوش عملی) به دلیل ضعف سیستم آموزشی، درحال آسیب و ضرر است.
بر این اساس ؛ تفاوت فاحش بین رتبه “آموزش” و “بازار کار” چالش بهرهوری و نشاندهنده نقص در هوش اجتماعی و مهارتی است که باید در آموزشهای نوین کارآفرینی جبران شود.
طی تحقیقات انجام شده و با توجه به نقش هوشهای چندگانه در کارآفرینی نوین ایران ؛ بکارگیری استراتژی کاهش اتلاف منابع (هوش تحلیلی)، کارآفرینی در ایران از حالت “منبعمحور” به سمت “هوشمحور” در حال حرکت است و بهینهسازی زنجیره تامین در ایران با استفاده از الگوریتمهای هوشمند، منجر به کاهش ۳۰ درصدی ضایعات در بخش کشاورزی میشود.
همچنین؛ بهره گیری از فرایند پایداری در بحران و هوش (AQ) موجب توانایی کارآفرینان و استارتاپهای ایرانی در تغییر مدل کسبوکار (Pivot) در شرایط بحرانی است که نشاندهنده سطح بالای AQ در اکوسیستم کارآفرینی است.
در دهه آینده ، تفاوت کشورهای ثروتمند و فقیر نه در “ذخایر ارزی” بلکه در “ذخایر هوش سازگار” خواهد بود و ایران با تمرکز بر هوش های انسانی در تولید ثروت ،کارآفرینی و استراتژی اقتصاد مقاومتی و تولید ملی ، شاهد پیامد های درخشان از جمله: تحقق توسعه پایدار اقتصادی ، کاهش مهاجرت نخبگان با ایجاد دلبستگی سازمانی ، تقویت کنسرسیومهای صادراتی منطقهای ، تقویت کار تیمی ، خنثیسازی تحریمها از طریق دیپلماسی اقتصادی خرد ، گذار از اقتصاد نفتی به اقتصاد سبز و دیجیتال و حفظ تراز تجاری مثبت در عصر کربنزدایی جهانی خواهد بود.
لذا؛ بهره گیری از دیپلماسی کارآفرینی (SQ) ، ادغام هوش عاطفی در شتابدهندهها ، تیمسازی بر پایه EQ ، استفاده از هوش اجتماعی کارآفرینان برای ایجاد پیوندهای اقتصادی با کشورها ، ایران را به جایگاه ممتاز در جهان سوق می دهد و با سرمایهگذاری بر روی AQ و EQ در آموزش پایه و مدارس ، منجر به رشد نسل جدیدی از کارآفرینان میشویم که با تکیه بر “اقتصاد دانشبنیان” وابستگی به نفت را به کمتر از ۱۵٪ میرسانند .
