وام ۲۴ ساعته برای نجات کسبوکارها
زهرا کوثرغلامی
در شرایطی که کسبوکارهای خرد و متوسط همچنان با تبعات بحرانهای اخیر، کاهش تقاضا و اختلال در جریان نقدینگی دستوپنجه نرم میکنند، معرفی بسته ۸۰ هزار میلیارد تومانی تسهیلات حمایتی وزارت اقتصاد و اجرای آن از طریق سامانه هوشمند «کات»، یکی از مهمترین اقدامات دولت برای حفظ اشتغال و تداوم فعالیت واحدهای اقتصادی محسوب میشود.
این سامانه که با هدف کوتاهسازی فرآیندها و حذف بروکراسی پیچیده طراحی شده، امکان عقد قرارداد غیرحضوری، دریافت سریع وام و انجام استعلامهای خودکار را فراهم کرده است.
اکنون با تعیین مهلت محدود برای نهاییسازی قراردادها، توجه فعالان اقتصادی بار دیگر به این طرح جلب شده و انتظار میرود سرعت پرداخت ۲۴ ساعته و نرخ سود مشروط به حفظ اشتغال، نقشی مهم در کاهش آسیبهای اقتصادی ایفا کند.
وامدهی ۲۴ ساعته و نرخ سود مشروط
به گزارش عصر اقتصاد، وزارت اقتصاد با راهاندازی سامانه هوشمند «کات»، مسیر دریافت تسهیلات حمایتی ۸۰ هزار میلیارد تومانی ویژه کسبوکارهای خرد و متوسط را وارد مرحله جدیدی از سرعت، شفافیت و کاهش بروکراسی کرده است؛ اقدامی که هدف اصلی آن جلوگیری از ریزش نیروی کار و کمک به پایداری فعالیت بنگاهها در دوران پس از بحران عنوان میشود.
این طرح که در ماههای اخیر مورد توجه فعالان اقتصادی قرار گرفته، نوآوریهایی به همراه دارد که آن را از طرحهای تسهیلاتی قبلی متمایز میکند و سرعت بیسابقه پرداخت وام از جمله شاخصترین آنهاست.
فرآیند دریافت تسهیلات
سامانه «کات» بر پایه یک سازوکار کاملاً دیجیتال طراحی شده که به متقاضیان واجد شرایط اجازه میدهد تقریباً تمامی اقدامات مربوط به درخواست و دریافت تسهیلات را بهصورت غیرحضوری انجام دهند.
پس از ورود به سامانه و تکمیل اطلاعات اولیه، افراد مشمول طرح پس از احراز شرایط، بهسرعت برای ادامه مراحل به یکی از بانکهای دولتی هدایت میشوند.
در این فرآیند، مراحل پیچیده و زمانبر سنتی مانند تهیه مدارک متعدد، مراجعههای حضوری به شعب و تکرار بررسیهای اداری حذف شده و جای خود را به پیگیری الکترونیکی و ثبت شفاف دادهها داده است.
این یعنی متقاضیان بدون سفرهای مکرر به بانک و بدون توقف طولانی در صفهای اداری میتوانند پرونده خود را پیش ببرند.
یکی از مهمترین ویژگیهای این ساختار، انعقاد الکترونیک قراردادهای بانکی است. این قابلیت با حذف نیاز به مراجعه حضوری، علاوه بر صرفهجویی در زمان، احتمال بروز خطا، تأخیر و تداخل اطلاعاتی را کاهش میدهد و نظارت بر فرآیند را برای بانکها و دستگاههای نظارتی سادهتر میکند.
مهلت محدود برای بهرهمندی از تسهیلات
براساس آخرین اعلام، مهلت انجام مراحل احراز شرایط و عقد قرارداد تا پایان فروردین ۱۴۰۵ تعیین شده است. این محدودیت زمانی در شرایطی اعلام شده که امکان ثبتنام در سامانه «کات» تنها به مدت پنج روز فعال بود.
بنابراین بانکها اکنون در یک فرصت محدود وظیفه دارند پروندههای ورودی را بررسی و قراردادها را با سرعت و دقت نهایی کنند.
این بازه زمانی باعث شده تمرکز بانکها و دستگاههای مرتبط بر سرعتبخشیدن به فرآیندها بیشتر شود.
برخی کارشناسان معتقدند این محدودیت زمانی، هم انگیزه بانکها را برای افزایش کارآمدی بالا میبرد و هم متقاضیان را به تکمیل سریعتر مسیر تشویق میکند. با توجه به حجم زیاد تقاضا، مدیریت این مرحله میتواند در موفقیت یا ناکامی طرح نقش کلیدی داشته باشد.
نوآوری سامانه «کات»
بیتردید برجستهترین نوآوری این طرح، پرداخت تسهیلات در کمتر از ۲۴ ساعت پس از تکمیل مدارک است؛ رکوردی که تاکنون در نظام بانکی کشور سابقه نداشته است.
این سرعت حاصل هوشمندسازی کامل سامانه و اتوماسیون مجموعهای از فرآیندهاست که در حالت معمول میتوانست روزها یا حتی هفتهها طول بکشد.
سازوکار اصلی این سرعت، انجام ۱۸ استعلام کلیدی بهصورت خودکار است؛ استعلامهایی که شامل بیمه، مالیات، سوابق بانکی، وضعیت چکهای برگشتی و سایر شاخصهای تأیید صلاحیت متقاضیان میشود.
تمامی این اطلاعات به شکل برخط از پایگاههای اطلاعاتی مرتبط دریافت و تحلیل میشود. پس از تکمیل اطلاعات و ارسال درخواست نهایی، پیامک تأیید برای متقاضی ارسال شده و مرحله پرداخت وام در کمتر از یک روز کاری انجام میگیرد.
کارشناسان حوزه فناوری بانکی، این روش را گامی مهم در جهت دیجیتالیسازی خدمات بانکی و کاهش هزینههای عملیاتی میدانند؛ زیرا علاوه بر سرعت، خطای انسانی را نیز کاهش میدهد.
انعطاف در بازپرداخت
یکی دیگر از ویژگیهای مهم این بسته حمایتی، انعطاف در شرایط بازپرداخت است. تسهیلات مذکور دارای دو ماه دوره تنفس برای بازپرداخت اصل و سود است؛ یعنی کسبوکارها میتوانند بلافاصله پس از دریافت وام، منابع را صرف راهاندازی، تعمیر، تجهیز یا تأمین نقدینگی کنند، بدون آنکه بلافاصله زیر فشار اقساط قرار گیرند.
پس از این دوره تنفس، بازپرداخت در ۶ ماه و در قالب ۲ تا ۴ قسط تعیین شده که در مقایسه با تسهیلات کوتاهمدت رایج، انعطاف بیشتری دارد. این ویژگی خصوصاً برای کسبوکارهایی که پس از بحران نیازمند تثبیت جریان درآمدی هستند، اهمیت بالایی دارد.
نرخ سود متغیر
نرخ سود پایه این تسهیلات ۲۳ درصد تعیین شده اما این نرخ ثابت نیست و به رفتار کارفرما در زمینه حفظ اشتغال وابسته است. فلسفه این سازوکار، تشویق بنگاهها به جلوگیری از تعدیل نیرو و حفظ ساختار اشتغال موجود است.
طبق طرح:
• اگر کسبوکار تا پایان خرداد ۱۴۰۵ تمامی نیروهای خود را حفظ کند، نرخ سود به ۱۸ درصد کاهش مییابد.
• اگر تعداد کارکنان به زیر ۸۰ درصد برسد، نرخ سود به ۳۵ درصد افزایش خواهد یافت.
بنابراین کارفرمایان برای بهرهمندی از نرخ سود کمتر، انگیزه مضاعفی برای تثبیت نیروی انسانی خواهند داشت. مبلغ وام نیز به ازای هر نفر شاغل در آخرین فهرست بیمه، ۴۴ میلیون تومان محاسبه میشود. این سازوکار بهطور مستقیم «اشتغال» را به عنصر کلیدی در هزینه مالی وام تبدیل کرده است.
کلام آخر
طرح ۸۰ هزار میلیارد تومانی تسهیلات حمایتی وزارت اقتصاد، بهویژه با اجرای هوشمند آن در سامانه «کات»، یکی از مهمترین تجربههای دیجیتالسازی در نظام بانکی ایران محسوب میشود.
پرداخت ۲۴ ساعته، حذف مراجعه حضوری، قراردادهای الکترونیکی، استعلامهای خودکار و نرخ سود مشروط، این طرح را به الگویی قابل توسعه برای سایر برنامههای حمایتی تبدیل کرده است.
با توجه به زمان محدود اجرای آن، میزان بهرهگیری کسبوکارها و عملکرد بانکها در weeks آینده تعیین خواهد کرد که این طرح تا چه حد در حفظ اشتغال و رونق اقتصادی موفق خواهد بود.
