پشت خالی دامدار در بازار رها شده است
زهرا کوثر غلامی
در آستانه برپایی بیست و سومین دوره نمایشگاه بین‌المللی دام و طیور کشور، بار دیگر شکاف عمیق میان ادعای مدیران دولتی و واقعیت میدانی تولید آشکار شده است؛ زیرا در شرایطی که مسئولان اجرایی پیوسته از وفور نهاده و نبود بن‌بست در تأمین خوراک سخن به میان می‌آورند، فریاد دامداران و مرغداران از گرانی لجام‌گسیخته ذرت و سویا و نایاب شدن این اقلام اساسی بلند است و این ناهماهنگی، زنگ خطر سقوط تولید پروتئین در کشور را به صدا درمی‌آورد.
مشکلی در تأمین نهاده نداریم
تداوم این ادعای پرتکرار از سوی دولتمردان در حالی رخ می‌دهد که وابستگی نزدیک به صددرصدی کشور به واردات ذرت و کنجاله سویا عملاً امنیت غذایی جامعه را در برابر نوسانات ارزی و وارداتی آسیب‌پذیر ساخته است و ترکش این غفلت مزمن با جهش نرخ گوشت و مرغ، دسترسی فرودستان به حداقل‌های سبد پروتئینی را ناممکن می‌کند.
این تعارض آشکار نشان می‌دهد بحران فراتر از چالش‌های مقطعی تأمین است و ریشه در انحصار واردات، اختلال در سامانه بازارگاه و ناکارآمدی بوروکراسی تخصیص ارز دارد.
اکنون روزنامه «عصر اقتصاد» با گشودن این پرونده در پی پاسخ به این پرسش کلیدی است: چرا کلکسیون وعده‌های مدیریتی در بزنگاه نمایشگاه‌ها تکرار می‌شود اما پیامد آن جز بحران سفره‌ها و ورشکستگی زنجیره تولید گوشت و شیر نخواهد بود؟
هزینه‌های سرسام‌آور در دل دامداری‌ها
وحید حداد، دامدار دام‌های سنگین ساکن ورامین، در گفت‌وگو با عصر اقتصاد ابراز داشت: از زمانی که ارز ترجیحی حذف شده است، ما با مشکلات متعددی روبه‌رو شده‌ایم که به ناگزیر مجبور شده‌ایم برای حفظ سلامت دام‌هایمان زیر بار گران‌تر خریدن نهاده و علوفه برویم؛ زیرا فقط علوفه گران نشده است، بلکه هزینه‌های واکسیناسیون، درمان و نگهداری دام سنگین و همچنین ماشین‌آلات شیردوشی و تأمین و نگهداری آن‌ها نیز به شدت افزایش یافته است و همین عوامل دست‌به‌دست هم داده‌اند تا قیمت تمام‌شده شیر خام صعودی شود.
اگر نهادهای نظارتی فکری به حال این شکاف قیمتی نکنند، دامداران به زودی ناچار به تعطیلی کامل واحدهای تولیدی خود خواهند شد و وابستگی کشور به واردات محصولات لبنی صددرصدی می‌شود
وی اضافه کرد: به همین دلیل است که ما هر روز بر روی محصولات شیری قیمت‌های متفاوتی را می‌بینیم و بازار ثباتی به خود نمی‌بیند.
حاشیه سود کلان صنایع لبنی
این فعال حوزه دامداری در ادامه تصریح کرد: باوجود تمام این سختی‌ها، قیمتی که شیر خام دارد به ازای هر کیلو حدود ۶۰ هزار تومان تمام می‌شود که تفاوت معناداری با قیمت نهایی فروشنده‌های عمده و کارخانجات دارد؛ بنابراین این حاشیه سود سرسام‌آور صنایع لبنی و توزیع‌کنندگان عمده است که قیمت‌ها را نجومی می‌کند، نه قیمت پایین شیر خام که دامدار برای تولید آن به نگهداری مرتب و منظم و صرف هزینه‌های گزاف نیاز دارد و هیچ‌گونه سود نامتعارفی را از این چرخه دریافت نمی‌کند.
وی افزود: اگر نهادهای نظارتی فکری به حال این شکاف قیمتی نکنند، دامداران به زودی ناچار به تعطیلی کامل واحدهای تولیدی خود خواهند شد و وابستگی کشور به واردات محصولات لبنی صددرصدی می‌شود.
شکستن پشت تولید با وابستگی صددرصدی به واردات
این فعال حوزه دامداری بیان کرد: کشور ما در تأمین سه نهاده اصلی خوراک دام و طیور شامل ذرت، جو و سویا به شدت به خارج وابسته است؛ به گونه‌ای که در ذرت و سویا نزدیک به صد درصد وابستگی داریم و تنها در بخش جو حدود پانزده درصد نیاز کشور در داخل تأمین می‌شود و همین میزان وابستگی ساختاری باعث می‌شود که هرگونه اختلال در واردات، مستقیماً تولید گوشت، مرغ، شیر و لبنیات را زمین‌گیر کند و قیمت‌ها را به شکل سرسام‌آوری افزایش دهد.
وی افزود: با وجودی که اخلال در واردات نهاده‌ها معمولاً هر سال و به طور مکرر رخ می‌دهد، اما امسال در شرایطی که تورم عمومی و تورم غذایی به اوج رسیده، این بحران عریان‌تر شده است؛ زیرا از حدود سه ماه پیش با کاهش قابل توجه واردات و کاهش تحویل نهاده به دامداران یا عرضه آن با نرخ‌های بالاتر از مصوب، قیمت محصولات پروتئینی رو به صعود گذاشته و این افزایش لجام‌گسیخته همواره ادامه دارد.
سایه سنگین جنگ‌های اخیر بر نابودی دام‌های باردار و شیرده
این دامدار سنگین‌سرزمین در ادامه تأکید کرد: وقوع جنگ‌های اخیر و تنش‌های منطقه‌ای فشار خردکننده‌ای به دوش دامداران آورده است و خیلی از واحدهای دامداری یا دام‌های خود را از دست می‌دهند و یا دام‌های تلیسه و دام‌های باردار و شیرده‌شان با مشکلات بحرانی در زمینه تأمین مکمل‌های تغذیه‌ای و هزینه‌های گزاف درمان روبه‌رو شده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که بهای هر کیلو گوشت گوساله و گوسفند به کانال یک میلیون تومان رسیده و قیمت مرغ نیز جهش بی‌سابقه‌ای را ثبت کرده است، فریاد دادخواهی دامداران به گوش هیچ‌یک از مدیران دولتی نمی‌رسد و سیاست‌گذاران با چشم‌پوشی بر واقعیت‌های میدان، زنجیره حیاتی تولید کشور را به سوی ورشکستگی کامل سوق می‌دهند.
انکار بحران در پناه آمارسازی
در شرایطی که دامداران زیر بار گرانی نهاده و خطر نابودی گله‌های مولد دست و پا می‌زنند، سخنان اکبر فتحی معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد دولت به جای پذیرش واقعیت تلخ تولید، خط انکار را برگزیده است.
وی با ژست دفاع از سومین صنعت کشور پس از نفت و خودرو، مدعی است آزادسازی ارز ترجیحی بدون افت تولید و کشتار دام مولد پیش رفته و با تکیه بر فرمول‌های روی کاغذ مدعی است: اتصال بهای پرداختی مصرف‌کننده به ابتدای زنجیره، نیازهای مالی را برطرف می‌کند.
پشت خالی تولید و سراب تأمین مالی
این مسئول دولتی با حواله دادن دامداران به روش‌های نوین تأمین مالی و بازار سرمایه، عملاً پشت تولیدکننده را خالی کرده و مدعی است: مبنای برنامه‌ریزی بر تأمین نهاده و پیش‌بینی‌پذیر شدن بازار استوار شده و دولت مانع سرکوب قیمت‌ها می‌شود؛ ادعایی که در تضاد مطلق با خاکستر شدن سرمایه دامدارانی است که در بازار رهاشده نهاده‌ها، دام‌های باردار و تلیسه خود را به دلیل ناتوانی در تأمین خوراک از دست می‌دهند.
وی با دستاوردسازی از سیاستی که سرمایه در گردش را چهار برابر آب رفت داده است، چشم بر واقعیت بازار بسته و بحران خوراک دام را نامرئی جلوه می‌دهد.
