چگونه با گیمیفیکیشن موفقیت یک فروشگاه اینترنتی را رقم بزنیم؟
دکتر حسین چناری؛ مدرس دانشگاه و مشاور امور آموزشی
در فضای رقابتی کسبوکارهای دیجیتال، جذب مشتری دیگر تنها به ارائه محصول باکیفیت و قیمت مناسب محدود نمیشود. فروشگاههای اینترنتی موفق به دنبال خلق تجربهای متفاوت برای کاربران هستند؛ تجربهای که بتواند مشتری را درگیر کند، او را به بازگشت مجدد ترغیب نماید و در نهایت به افزایش فروش و وفاداری مشتری منجر شود. یکی از مؤثرترین ابزارهای دستیابی به این هدف، «گیمیفیکیشن» یا بازیآفرینی است.
گیمیفیکیشن به معنای بهکارگیری عناصر، مکانیزمها و تفکرات بازی در محیطهایی است که ماهیت بازی ندارند. در واقع این رویکرد تلاش میکند از انگیزههای درونی افراد همچون رقابت، کسب موفقیت، پیشرفت و دریافت پاداش برای افزایش مشارکت و تعامل بهره بگیرد.
چرا گیمیفیکیشن برای فروشگاههای اینترنتی اهمیت دارد؟
در بازار تجارت الکترونیک، یکی از بزرگترین چالشها، حفظ توجه مشتری است. آمارها نشان میدهد بخش قابل توجهی از کاربران پس از ورود به یک فروشگاه اینترنتی، بدون انجام خرید آن را ترک میکنند. گیمیفیکیشن میتواند با افزایش جذابیت محیط فروشگاه، زمان حضور کاربران را افزایش داده و احتمال خرید را بیشتر کند.
ورود عناصر بازی به فرآیند خرید مزایای متعددی به همراه دارد:
الف. افزایش تعامل کاربران با وبسایت
ب. افزایش نرخ بازگشت مشتریان
ج. تقویت وفاداری مشتری
د. افزایش نرخ تبدیل بازدیدکننده به خریدار
ه. بهبود تجربه کاربری
و. افزایش آگاهی از برند
ز. ایجاد ارتباط عاطفی با مشتری
اگرچه مفهوم گیمیفیکیشن در سالهای اخیر محبوبیت فراوانی یافته است، اما استفاده از برخی عناصر آن سابقهای طولانی دارد. سیستمهای امتیازدهی، کارتهای عضویت، برنامههای وفاداری، اعطای نشانهای افتخار و رتبهبندی مشتریان نمونههایی از کاربرد سنتی این مفهوم هستند.
گیمیفیکیشن؛ ابزاری برای توسعه کسبوکار
در سال ۲۰۱۸، محققی به نام بورک در پژوهشی پیرامون تأثیر گیمیفیکیشن بر قصد خرید مشتریان در فروشگاههای خردهفروشی آنلاین نشان داد که عناصر بازی نقش مهمی در افزایش تمایل مشتریان به خرید اینترنتی ایفا میکنند و تأثیر مثبتی بر تجربه خرید آنلاین دارند.
این یافتهها نشان میدهد گیمیفیکیشن به معنای ایجاد یک سیستم کاملاً جدید نیست؛ بلکه به معنای افزایش اثربخشی سیستمهای موجود از طریق افزودن محرکهای انگیزشی است.
مهمترین ابزارهای گیمیفیکیشن در فروشگاههای اینترنتی
۱. سیستم امتیازدهی
اعطای امتیاز به مشتریان در ازای ثبتنام، خرید، معرفی دوستان یا درج نظر درباره محصولات، موجب افزایش مشارکت کاربران میشود.
۲. نشانها و مدالهای افتخار
اعطای نشانهای افتخار به مشتریان فعال، حس موفقیت و پیشرفت را در آنان تقویت میکند.
۳. جدول رتبهبندی
نمایش رتبه کاربران برتر میتواند انگیزه رقابت سالم را میان مشتریان افزایش دهد.
۴. چالشهای خرید
طراحی مأموریتهای کوتاهمدت نظیر «سه خرید در یک ماه انجام دهید و ۲۰ درصد تخفیف دریافت کنید» موجب افزایش نرخ خرید میشود.
۵. گردونه شانس و جوایز فوری
استفاده از گردونههای جایزه پس از خرید یا ثبتنام، هیجان و انگیزه مشتریان را افزایش میدهد.
۶. سیستم سطحبندی مشتریان
تقسیم مشتریان به سطوح مختلف نظیر برنزی، نقرهای، طلایی و الماسی باعث ایجاد انگیزه برای ارتقای جایگاه مشتری میشود.
راهکارهای کاربردی برای مدیران فروشگاههای اینترنتی
۱. طراحی باشگاه مشتریان مبتنی بر امتیاز و پاداش
۲. ایجاد سیستم معرفی دوستان و اعطای امتیاز به معرف و معرفیشونده
۳. برگزاری کمپینهای فصلی همراه با مأموریتهای خرید
۴. استفاده از گردونه شانس دیجیتال پس از هر خرید
۵. تعریف سطوح عضویت و مزایای اختصاصی برای هر سطح
۶. ارائه نشانهای افتخار برای مشتریان وفادار
۷. استفاده از بازیهای کوتاه و ساده در مناسبتهای خاص
۸. تحلیل دادههای رفتاری کاربران و شخصیسازی پاداشها
۹. ترکیب گیمیفیکیشن با بازاریابی شبکههای اجتماعی
۱۰. اندازهگیری مستمر شاخصهایی مانند نرخ بازگشت مشتری، نرخ تبدیل و میزان مشارکت کاربران
نتیجهگیری
گیمیفیکیشن یکی از نوآورانهترین ابزارهای مدیریت تجربه مشتری در عصر دیجیتال محسوب میشود. این رویکرد با بهرهگیری از عناصر انگیزشی و هیجانی بازی، میتواند تجربه خرید را از یک فرآیند ساده و تکراری به تجربهای جذاب، تعاملی و بهیادماندنی تبدیل کند.
فروشگاههای اینترنتی موفق آینده، صرفاً فروشنده کالا نخواهند بود؛ بلکه طراح تجربه مشتری خواهند بود. گیمیفیکیشن این امکان را فراهم میکند که مشتری نه تنها برای خرید، بلکه برای کسب تجربهای لذتبخش به فروشگاه بازگردد. از این رو میتوان گفت سرمایهگذاری هدفمند در طراحی و اجرای برنامههای گیمیفیکیشن، یکی از مؤثرترین راهبردها برای افزایش فروش، ارتقای وفاداری مشتریان و دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در تجارت الکترونیک است.
