زینب غضنفری
انباشت ۵۲ هزار خودروی ناقص در پارکینگهای سایپا اکنون به یکی از مهمترین چالشهای صنعت خودروی کشور تبدیل شده است خودروهایی که بخش عمده مراحل تولید، مونتاژ و رنگ را پشت سر گذاشتهاند اما به دلیل نبود چند قطعه که انحصاری در کشور تولید میشود، امکان تکمیل و تحویل به مشتریان را پیدا نکردهاند.
در ظاهر، نبود چند قطعه محدود مسئلهای کوچک به نظر میرسد، اما در ساختار پیچیده صنعت خودرو همین قطعات میتوانند به گلوگاه تولید تبدیل شوند.
گلوگاهی که توقف آن نه تنها یک خط تولید بلکه جریان مالی یک شرکت بزرگ خودروسازی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
به گزارش عصراقتصاد،بر اساس برآوردها اگر حداقل ارزش هر خودرو حدود ۷۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شود، ارزش ۵۲ هزار خودروی متوقفشده به بیش از ۳۶ هزار میلیارد تومان میرسد. این رقم نشان میدهد که چه حجم قابل توجهی از سرمایه نارنجی پوشان جاده مخصوص در پارکینگها منجمد شده و هنوز وارد بازار نشده است.
گره تولید در حلقه قطعه
در صنعت خودروسازی، برخی قطعات نقش گلوگاهی دارند؛ به این معنا که نبود یک قطعه کوچک میتواند کل خودرو را در مرحله پایانی تولید متوقف کند. در خودروهای امروزی، قطعاتی مانند ECU، ماژولهای الکترونیکی، سامانههای کنترلی و برخی مجموعههای ایمنی از جمله همین قطعات حساس به شمار میروند.
این قطعات معمولاً جزو فناوریهای پیشرفته محسوب میشوند و تولید آنها در اختیار تعداد محدودی از قطعهسازان قرار دارد. همین تمرکز باعث میشود زنجیره تأمین در برابر اختلالهای کوچک نیز آسیبپذیر شود.در فضای صنعت خودرو، بخشی از انتقادها متوجه نحوه تامین همین قطعات گلوگاهی است.
انباشت ۵۲ هزار خودروی ناقص در سایپا نشان میدهد زنجیره تامین قطعات الکترونیکی، از یک مسئله فنی فراتر رفته و به گرهی مالی، تولیدی و بازاری تبدیل شده است
جایی که برخی فعالان این صنعت، نقش تامینکنندگان بزرگ قطعات الکترونیکی را در شکلگیری این گلوگاه مطرح میکنند.
روایت سایپا از کمبود قطعات
در مقابل، سایپاییها معتقدند مشکل کمبود قطعات گسترده نیست و تنها بخش محدودی از قطعات خودروها با کسری مواجه شدهاند. یعنی ۸۳ درصد قطعات مورد نیاز خودروها در انبارها یا نزد پیشسازندگان موجود است و تنها ۱۷ درصد قطعات کسری دارد که شامل قطعات خاص هر محصول میشود.
بنابراین ارزش کل قطعات موجود حدود ۲.۵ همت برآورد میشود و در صورت تأمین نقدینگی و رفع موانع، میتوان۵۲ هزار دستگاه خودروی ناقص را تکمیل و روانه این بازار تشنه کرد. تکمیل این خودروها میتواند بین ۱۷ تا ۲۰ همت نقدینگی وارد چرخه مالی شرکت کند و در عین حال عرضه خودرو در بازار را افزایش دهد.
۳۶ هزار میلیارد تومان سرمایه منجمد
دپوی ۵۲ هزار خودرو در پارکینگها تنها یک مسئله فنی یا تولیدی نیست این وضعیت در عمل به معنای قفل شدن هزاران میلیارد تومان سرمایه است.وقتی خودرویی تا مراحل پایانی تولید پیش میرود، بخش عمده هزینههای تولید آن پرداخت شده است. بنابراین باقی ماندن این خودروها در پارکینگ، یعنی سرمایهای که میتوانست به فروش تبدیل شود، در چرخه تولید متوقف مانده است.
این موضوع میتواند فشار مالی بر خودروساز را افزایش دهد زیرا شرکت در حالی که هزینههای تولید را پرداخت کرده، هنوز امکان تبدیل محصول به درآمد را پیدا نکرده است.از سوی دیگر، آزاد شدن این خودروها میتواند جریان نقدینگی شرکت را تقویت کرده و امکان پرداخت مطالبات قطعهسازان و ادامه تولید را فراهم کند.
چرا برای ایرانخودرو هست، برای سایپا نه؟
یکی از پرسشهایی که در میان فعالان صنعت خودرو مطرح میشود، تفاوت وضعیت تامین قطعات برای دو خودروساز بزرگ کشور است.برخی فعالان صنعتی میگویند در گزارشهای مربوط به خطوط تولید ایرانخودرو، اختلالی در مقیاس فعلی سایپا گزارش نشده است در حالی رشد محصولات ایران خودرو بیشتر هم شده است؛ در حالی که سایپا با انباشت گسترده خودروهای ناقص روبهرو شده است.
همین تفاوت باعث شده این پرسش در فضای صنعت خودرو مطرح شود که آیا در زنجیره تامین قطعات، اولویتبندی متفاوتی میان خودروسازان وجود دارد؟ این تفاوت رفتار قطعهساز خاص چیست؟ حال با ورود سازمان بازرسی کشور به این ماجرا باید دید که آیا روند تامین برای سایپا تسریع خواهد شد یا دپوی خودروهای ناقص همچنان ادامه مییابد؟
اثر بر بازار و مصرفکننده
پیامدهای این وضعیت فقط به داخل کارخانه محدود نمیشود. بازار خودرو نیز به شدت به حجم عرضه وابسته است و هرگونه کاهش عرضه میتواند به سرعت بر قیمتها اثر بگذارد.اگر ۵۲ هزار خودروی متوقفشده وارد بازار شوند، میتوانند بخشی از فاصله میان عرضه و تقاضا را کاهش دهند و فشار قیمتی بازار را تعدیل کنند.
اگر گلوگاه قطعهساز خاص باز نشود، سرمایه ۳۶ هزار میلیارد تومانی در پارکینگها منجمد میماند و بازار خودرو با تاخیر تحویل، کاهش عرضه و فشار قیمتی روبهرو میشود
در مقابل، ادامه توقف این خودروها به معنای محدودتر شدن عرضه و تداوم التهاب در بازار خواهد بود.در کنار این موضوع، تأخیر در تحویل خودروها میتواند بر اعتماد مشتریان نیز اثر بگذاردزیرا بخشی از خریداران مدتها در انتظار تحویل خودروهای ثبتنامی باقی میمانند.در سطح کلانتر، ادامه چنین وضعیتی میتواند نشانهای از آسیبپذیری ساختار زنجیره تامین در صنعت خودروی کشور باشد.
وقتی تأمین چند قطعه محدود بتواند تولید دهها هزار خودرو را متوقف کند، این پرسش مطرح میشود که آیا تنوع و پایداری لازم در شبکه تأمین قطعات وجود دارد یا نه.از سوی دیگر، توقف فروش این خودروها میتواند بر عملکرد مالی شرکت نیز اثر بگذارد و در نتیجه بر منافع سهامداران سایپا تاثیرگذار باشد؛ زیرا بخشی از دارایی شرکت در خودروهای ناقص متوقف مانده و هنوز به درآمد تبدیل نشده است.
در چنین شرایطی، تعیین تکلیف گلوگاه تامین قطعات و نحوه همکاری تامینکنندگان اصلی این زنجیره، از جمله تامینکنندگان قطعات الکترونیکی، تعیین خواهد کرد که ۵۲ هزار خودروی متوقفشده چه زمانی از پارکینگها خارج میشوند؛ موضوعی که هم برای بازار خودرو، هم برای صنعت و هم برای سهامداران اهمیت قابل توجهی دارد.
