۴ فرصت و ۵ چالش اقتصاد دیجیتال در مسیر رشد اقتصادی

فرهنگ باقری، کارشناس حوزه فناوری و نوآوری

اقتصاد دیجیتال به عنوان یک رویکرد نوین به توسعه اقتصادی، به طور قابل توجهی بر رشد و تحول ساختارهای اقتصادی کشورهای مختلف تأثیر می‌گذارد. به طوری که حتی در کشور‌های همسایه نیز الویت جدی و اصلی قرار گرفته است.

در ادامه ابتدا به ۴ فرصت اقتصاد دیجیتال در مسیر رشد اقتصادی اشاره می شود.

۱. افزایش کارایی

اقتصاد دیجیتال توانسته است کارایی بسیاری از فرآیندها را افزایش دهد. برای مثال، استفاده از تکنولوژی‌های دیجیتال در حوزه‌های بسیاری در ایران از جمله خدمات نوین بانکی (فینتکی)، لجستیکی و مدیریت زنجیره تأمین می‌تواند هزینه‌ها و زمان‌ها را به طور قابل توجهی کاهش دهد. کشورهای پیشرفته مانند ایالات متحده و آلمان و یا حتی در حال حاضر ترکیه و امارات به دلیل سرمایه‌گذاری‌های کلان در زیرساخت‌های دیجیتال، بهره‌وری بالایی را تجربه کرده‌اند.

۲. ایجاد بازارهای جدید

دسترسی به بازارهای جهانی یکی از برجستگی‌های اقتصاد دیجیتال است. کسب‌وکارها می‌توانند به راحتی و بدون محدودیت‌های جغرافیایی، محصولات خود را عرضه کنند. کشورهایی مانند چین با استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال مانند علی‌بابا به رشد قابل توجهی در صادرات خود دست یافته‌اند.
و یا حتی با وجود رمزارزها بسیاری از فرآیند‌های انتقال مالی در حوزه ارائه خدمات با سهولت بیشتری امکانپذیر شده است.

۳. نوآوری و استارتاپ‌ها

محیط اقتصاد دیجیتال بستری مناسب برای رشد استارتاپ‌ها فراهم می‌کند. به طور مثال در سیلیکون ولی، استارتاپ‌ها به سرعت رشد می‌کنند و تبدیل به موتورهای اقتصادی برای کشورشان می‌شوند. حمایت از ایده‌های نوآورانه و سرمایه‌گذاری در این زمینه، می‌تواند به رشد اقتصادی کمک کند. یا بسیاری از ایده‌هایی که بر بستر دیجیتال ارائه می‌گردند باعث بهبود فرآیند‌های کسب و کارهای سنتی میگردد.

۴. کاهش هزینه‌ها

تکنولوژی‌های دیجیتال به کسب‌وکارها کمک می‌کنند تا هزینه‌های عملیاتی خود را کاهش دهند. کشورهایی مانند هند با استفاده از بسترهای ابری و خدمات آنلاین، توانسته‌اند هزینه‌های مربوط به عملیات را کاهش دهند و در نتیجه رقابت‌پذیری خود را افزایش دهند.

در بخش دوم به چالش‌ها موجود در رشد اقتصادی از مسیر اقتصاد دیجیتال می پردازیم:

۱. نابرابری دیجیتالی

نابرابری دسترسی به فناوری‌های دیجیتال یک چالش بزرگ در سطح جهانی است. در کشورهای در حال توسعه، دسترسی به اینترنت و فناوری‌های دیجیتال همچنان یک دغدغه مهم باقی مانده است. این نابرابری می‌تواند به تشدید فاصله‌های اقتصادی بین کشورها و درون کشورها منجر شود.

۲. تهدیدات امنیتی

افزایش استفاده از فناوری‌های دیجیتال همواره با تهدیدات امنیتی همراه است. کشورهایی مانند روسیه و چین به طور مکرر با حملات سایبری مواجه هستند که می‌تواند به زیرساخت‌های اقتصادی آسیب برساند. لذا، تأمین امنیت اطلاعات و داده‌ها یک چالش اساسی محسوب می‌شود.

۳. آسیب‌های فیلترینگ

یکی از عوامل مؤثر بر چالش‌های اقتصاد دیجیتال در برخی کشورها، فیلترینگ و محدودیت‌های دسترسی به اینترنت است. به عنوان مثال فیلترینگ شدید برخی از پلتفرم‌ها و خدمات آنلاین، مانعی برای دسترسی به اطلاعات و بازارهای جهانی ایجاد کرده است. این محدودیت‌ها می‌تواند به انزوا اقتصادی و عدم دسترسی به فناوری‌های روز منجر شود.

۴. نیاز به مهارت‌های جدید

اقتصاد دیجیتال به کسب‌وکارها و نیروی کار مهارت‌های تازه و متنوعی را می‌طلبد. در کشورهای پیشرفته، آموزش و پرورش مدرن به روزترین مهارت‌ها را به نیروی کار ارائه می‌دهد، در حالی که در کشورهای در حال توسعه، کمبود مهارت‌های دیجیتال می‌تواند به بیکاری و عدم تطابق در بازار کار منجر شود.

۵. تغییرات سریع تکنولوژی

تغییرات مداوم تکنولوژی می‌تواند برای کسب‌وکارها چالش‌برانگیز باشد. توانایی انطباق با این تغییرات برای بقا و رشد در بازار ضروری است. شرکت‌ها برای ادامه رقابت باید به سرعت تغییرات را شناسایی و با آن‌ها سازگار شوند.

نتیجه‌گیری

اقتصاد دیجیتال فرصت‌های فراوانی برای تسریع رشد اقتصادی فراهم می‌آورد، اما همزمان چالش‌های متعددی نیز وجود دارد. نابرابری دیجیتالی، تهدیدات امنیتی و آسیب‌های ناشی از فیلترینگ، مواردی هستند که به دقت باید مورد توجه قرار گیرند. سیاست‌گذاران باید با ایجاد زیرساخت‌های لازم و فراهم کردن آموزش‌های مناسب، به‌دنبال کاهش این چالش‌ها و نهایتاً بهره‌وری بیشتر از فرصت‌های اقتصاد دیجیتال باشند.