یک لیوان تا فاجعه

مهدی فتحی مقدم؛ کارشناس اقتصادی

مشکل کمبود آب در ایران دیگر یک حادثه مقطعی نیست؛ این بحران چند سالی‌ست که سراسر کشور را فرا گرفته و حالا حتی خانه‌های ما را تهدید می‌کند.

تغییر الگوی بارش، گرمای کم‌سابقه، پژمردگی درختان و خشکیدن رودخانه‌ها، چهره بحران را برای همه عیان کرده است. با این حال، آنچه بیش از کمبود منابع مایه نگرانی است، تداوم رفتارهای نادرست مصرف‌کنندگان است؛ رفتاری که نشان می‌دهد هنوز فاصله زیادی با یک جامعه مسئولیت‌پذیر داریم. کافی است در یک روز عادی، سری به خیابان‌ها بزنیم: شستن ممتد جلوی مغازه‌ها، خودروها، حتی سنگ گرانیت اهل قبور، آن هم با آب شرب، صحنه‌هایی آشناست. توصیه‌ها و هشدارهای مکرر مسئولان آب و فاضلاب یا آمران به معروف، به‌سختی اثر می‌گذارد، چرا که عادت اسراف، عمیق‌تر از دغدغه بحران در ذهن برخی شهروندان ریشه دوانده است.

این الگوی مصرف، تنها یک رفتار شخصی نیست؛ خیانتی جمعی به ارزشمندترین سرمایه زیستی کشور است. وقتی از مدیران دولتی تا صنوف کوچک و بزرگ، به سادگی و بی‌اعتنایی آب شرب را هدر می‌دهند، چگونه می‌توان انتظار داشت بحران مدیریت شود؟

راهکارها اما روشن است: آموزش عمومی گسترده، تشکیل گشت‌های شهری برای شناسایی و تذکر به متخلفان، جریمه‌های نقدی بازدارنده، و در کنار آن، اصلاح فوری سیستم‌های آبرسانی در فضای سبز شهرها. هر لیتر آب شرب که امروز بی‌دلیل هدر رود، یک قدم ما را به سمت خانه‌های بدون آب نزدیک‌تر می‌کند.

بحران آب، ما را به امتحانی تاریخی کشانده است؛ تنها با عزمی جدی و همگانی می‌توان از این سقوط جلوگیری کرد. وگرنه آیندگان، ما را نه به خاطر کمبود باران، که به خاطر اسراف و بی‌فکری‌مان شماتت خواهند کرد.