سیگنال های متضاد از آینده بازار سهام

مریم غدیرپور

پس از چند هفته صعود پرشتاب و ثبت رکوردهای متوالی در شاخص کل بورس تهران، ریزش سنگین دیروز یکشنبه هفتم تیر ۱۴۰۵ را می‌توان در چارچوب یک اصلاح طبیعی در بازار سرمایه ارزیابی کرد.

در هفته‌های اخیر بخش مهمی از رشد شاخص بیش از آنکه بر مبنای بهبود بنیادهای سودآوری شرکت‌ها باشد، تحت تأثیر ورود نقدینگی و تشدید انتظارات صعودی در میان معامله‌گران شکل گرفته بود.

در چنین شرایطی، بازار مستعد شکل‌گیری موج شناسایی سود از سوی سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت می‌شود و همین موضوع می‌تواند به افت ناگهانی شاخص منجر شود. افت بیش از ۹۷ هزار واحدی شاخص کل در معاملات دیروز نیز نشانه‌ای از همین چرخش رفتاری در میان فعالان بازار بود.

در کنار این عامل، افزایش نااطمینانی نسبت به متغیرهای کلان اقتصادی نیز در تشدید فشار فروش نقش داشت. نوسانات نرخ ارز، ابهام در چشم‌انداز سیاست‌های اقتصادی و نگرانی از پایداری ارزش دلاری برخی شرکت‌ها باعث شد بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح دهند بخشی از سودهای کسب‌شده در هفته‌های گذشته را نقد کنند.

همزمان، افزایش قابل‌توجه ارزش و حجم معاملات در روزهای قبل نیز نشانه‌هایی از ورود بازار به محدوده بیش‌خرید را مخابره می‌کرد.

کاهش همزمان شاخص کل و شاخص هم‌وزن نیز نشان داد فشار فروش تنها به نمادهای بزرگ محدود نبود و بخش قابل توجهی از بازار درگیر موج اصلاحی شد؛ موضوعی که از گستردگی عرضه‌ها در معاملات دیروز حکایت دارد.

معامله‌گران محتاط تر شدند

در راستای بررسی علل ریزش سنگین بورس در معاملات روز گذشته، عصر اقتصاد با همایون دارابی، کارشناس ارشد بازار سرمایه، به گفت‌وگو پرداخت که ماحصل این گفت‌وگو برای اطلاع خوانندگان در ذیل مطلب آمده است.

به گفته دارابی، افت شدید شاخص کل را باید حاصل هم‌زمانی چند عامل از جمله شناسایی سود پس از رشدهای متوالی، افزایش نااطمینانی در متغیرهای کلان اقتصادی، رفتار محتاطانه معامله‌گران و تشدید فشار فروش در نمادهای بزرگ دانست.

وی معتقد است زمانی که بازار پس از یک دوره صعود پرشتاب وارد فاز اصلاح می‌شود، واکنش‌های هیجانی نیز می‌تواند دامنه افت را افزایش دهد.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه، درباره افت اخیر شاخص‌های بورس معتقد است: آنچه این روزها در معاملات بازار سرمایه مشاهده می‌شود، لزوماً به معنای آغاز یک روند نزولی جدید نیست و بیشتر می‌توان آن را در چارچوب اصلاح یک روند صعودی پرشتاب ارزیابی کرد.

به گفته وی، در هفته‌های گذشته بورس تهران رشد قابل توجهی را تجربه کرد و بسیاری از نمادها به محدوده‌های مقاومتی مهم نزدیک شدند؛ در چنین شرایطی طبیعی است که بخشی از معامله‌گران به سمت شناسایی سود حرکت کنند.

دارابی توضیح داد : در اغلب بازارهای مالی، پس از دوره‌های رشد سریع، اصلاح قیمتی یک رفتار طبیعی برای تخلیه هیجان و متعادل شدن قیمت‌ها محسوب می‌شود. به اعتقاد او، رشدهای اخیر باعث شده بود برخی سهم‌ها فاصله قابل توجهی با ارزش‌های تحلیلی خود پیدا کنند و اکنون بازار در حال بازگشت به تعادل است.

این کارشناس بازار سرمایه همچنین تأکید کرد : ترکیب معاملات نشان می‌دهد هنوز تمام بازار درگیر فشار فروش نشده و همچنان نمادهایی وجود دارند که از تقاضای مناسب برخوردارند. همین موضوع می‌تواند نشانه‌ای از جریان یافتن نقدینگی میان صنایع مختلف باشد.

دارابی در عین حال خاطرنشان کرد : برای قضاوت قطعی درباره مسیر بازار هنوز زود است. بنابراین رفتار معاملات در روزهای آینده تعیین‌کننده خواهد بود؛ اگر تقاضا در بازار تقویت شود، می‌توان افت اخیر را یک اصلاح موقت تلقی کرد، اما در صورتی که فشار فروش تداوم یابد، باید احتمال تغییر روند بازار را نیز با دقت بیشتری بررسی کرد.

خریداران در قیمت‌های پایین‌تر فعال‌اند

این کارشناس بازار سرمایه گفت : وضعیت بازار، سطح بالای نقدشوندگی و حجم قابل توجه معاملات است. درنتیجه تنها در حدود ۸۰ دقیقه ابتدایی معاملات، ارزش معاملات خرد سهام، حق تقدم و صندوق‌های سهامی به حدود ۲۳ هزار و ۷۵۷ میلیارد تومان رسیده که رقم قابل توجهی محسوب می‌شود و نشان می‌دهد جریان نقدینگی همچنان در بازار فعال است.

دارابی توضیح داد: در بسیاری از مواقع، زمانی که بازار با ریزش‌های سنگین مواجه می‌شود، صف‌های فروش طولانی شکل می‌گیرد و عملاً معاملات قفل می‌شود، اما در شرایط فعلی چنین وضعیتی به شکل گسترده دیده نمی‌شود.

به اعتقاد وی، این موضوع نشان می‌دهد که در سطوح قیمتی پایین‌تر هنوز خریداران فعال هستند و بخشی از سرمایه‌گذاران افت قیمت‌ها را به عنوان فرصت ورود یا افزایش موقعیت‌های سرمایه‌گذاری ارزیابی می‌کنند.

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: تداوم ارزش بالای معاملات می‌تواند نشانه‌ای از پویایی بازار و گردش نقدینگی میان نمادها و صنایع مختلف باشد.

به گفته دارابی، زمانی که حجم معاملات بالا باقی بماند، احتمال بازگشت تعادل به بازار نیز بیشتر می‌شود، زیرا تقابل عرضه و تقاضا در جریان معاملات واقعی شکل می‌گیرد و بازار از نظر نقدشوندگی در وضعیت قابل قبولی قرار دارد.

کلام آخر

با توجه به شرایط فعلی معاملات، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار سرمایه بیش از هر چیز به رفتار نقدینگی و قدرت تقاضا در روزهای آینده وابسته است.

اگرچه افت اخیر شاخص کل نگرانی‌هایی در میان معامله‌گران ایجاد کرده، اما برخی نشانه‌ها همچنان از تداوم پویایی بازار حکایت دارد.

ارزش بالای معاملات و حضور خریداران در قیمت‌های پایین‌تر نشان می‌دهد که بخشی از سرمایه‌گذاران افت قیمت‌ها را فرصتی برای ورود مجدد تلقی می‌کنند. در چنین شرایطی، احتمال دارد بازار پس از یک دوره اصلاح کوتاه‌مدت، به تدریج به تعادل برسد.

با این حال، جهت‌گیری بازار تا حد زیادی به متغیرهای کلان اقتصادی از جمله روند نرخ ارز، سیاست‌های اقتصادی و جریان نقدینگی وابسته خواهد بود. در صورتی که این عوامل ثبات نسبی پیدا کنند و تقاضا در بازار تقویت شود، سناریوی تداوم اصلاح محدود و بازگشت تدریجی شاخص‌ها محتمل‌تر خواهد بود.

در مقابل، اگر فشار فروش در نمادهای بزرگ ادامه یابد، بازار ممکن است برای مدتی در فاز نوسانی و احتیاط معامله‌گران باقی بماند.