بازار جهانی گاز زیر فشار اختلال در مسیرهای ال‌ان‌جی

آیدا برخورداری

بازار جهانی گاز در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، در حالی به روند افزایشی خود ادامه داد که اختلال در مسیرهای عرضه ال‌ان‌جی، محدودیت ظرفیت ذخیره‌سازی قطر و رقابت خریداران آسیایی و اروپایی برای محموله‌های موجود، ریسک تأمین گاز پیش از آغاز فصل سرد را افزایش داده است.

به گزارش عصر اقتصاد، مجامع و سازمان‌های بین‌المللی وزارت نفت، بررسی تحولات بازار بین‌المللی گاز در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد در کنار فشارهای ژئوپلیتیک بر عرضه ال‌ان‌جی، ایالات‌متحده نیز در مسیر ثبت رکوردهای جدید تولید، مصرف و صادرات گاز قرار دارد؛ شرایطی که جایگاه آمریکا را در معادلات عرضه جهانی گاز تقویت کرده است.

در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر، میانگین قیمت هفتگی گاز در بازارهای شاخص با وجود نوسان‌های روزانه، درمجموع روندی افزایشی داشت. بازار شمال‌شرق آسیا با میانگین ۲۸ دلار و ۶۵ سنت به‌ازای هر میلیون بی‌تی‌یو بالاترین قیمت را در میان بازارهای مورد بررسی ثبت کرد.

درمقابل، میانگین هفتگی قیمت در بازار جنوب غرب اروپا ۲۶ دلار و ۳۸ سنت، در هاب ان‌بی‌پی انگلیس ۲۶ دلار و ۵۰ سنت، در هنری‌هاب آمریکا ۲ دلار و ۹۴ سنت و در بازار تی‌تی‌اف هلند ۲۶ دلار و ۸۸ سنت ثبت شد.

مقایسه این ارقام نشان می‌دهد شکاف میان بازار آمریکا و بازارهای اروپا و آسیا همچنان چشمگیر است؛ موضوعی که در شرایط اختلال عرضه ال‌ان‌جی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در بازار اروپا نیز قیمت‌ها پس از افزایش اولیه در میانه هفته تحت‌تأثیر شناسایی سود معامله‌گران و برخی اخبار مربوط به عرضه کاهش یافتند.

انتشار گزارش‌هایی درباره احتمال آمادگی روسیه برای ازسرگیری فروش گاز به اروپا نیز بر انتظارات بازار اثر گذاشت، هرچند ارزیابی گزارش حاکی از آن است که موانع سیاسی، فیزیکی و قراردادی همچنان بازگشت سریع جریان گاز روسیه از مسیر خطوط لوله را بسیار بعید می‌کند.

آمریکا در مسیر ثبت رکوردهای جدید

در سوی دیگر بازار، آمریکا با افزایش هم‌زمان تولید، مصرف و صادرات ال‌ان‌جی، تصویر متفاوتی از بازار گاز ارائه می‌دهد. اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیش‌بینی کرده است تولید گاز طبیعی این کشور در سال ۲۰۲۶ به ۱۱۱ میلیارد و ۷۰۰ میلیون فوت‌مکعب در روز و در سال ۲۰۲۷ به ۱۱۵ میلیارد و ۹۰۰ میلیون فوت‌مکعب در روز برسد؛ درحالی‌که تولید سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۷ میلیارد و ۶۰۰ میلیون فوت‌مکعب در روز بوده است.

با آغاز تنش‌ها در تنگه هرمز، حدود یک‌پنجم عرضه جهانی ال‌ان‌جی از چرخه بازار خارج شد و خریداران برای جایگزینی محموله‌های قطر و امارات با چالش روبه‌رو شدند

افزایش بهره‌وری حفاری، رشد تقاضای برق و توسعه ظرفیت صادرات ال‌ان‌جی، سه عامل اصلی افزایش تولید گاز آمریکا شمرده شده‌اند. هم‌زمان، مصرف گاز این کشور نیز برای سال ۲۰۲۶ حدود ۱۱۱ میلیارد و ۷۰۰ میلیون فوت‌مکعب در روز و برای سال ۲۰۲۷ حدود ۱۱۵ میلیارد و ۹۰۰ میلیون فوت‌مکعب در روز پیش‌بینی شده است.

ذخیره‌سازی گاز آمریکا نیز در ابتدای فصل زمستان، یعنی ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، حدود ۵ درصد بالاتر از میانگین پنج‌ساله پیش‌بینی شده است؛ وضعی که بخشی از آن به افزایش تولید از حوزه‌های شیل پرمین و هاینزویل نسبت داده شده است.

ال‌ان‌جی آمریکا؛ برنده رقابت برای محموله‌های بیشتر

افزایش تولید داخلی آمریکا با رشد صادرات ال‌ان‌جی همراه شده است. بر اساس برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا، صادرات ال‌ان‌جی این کشور در سال ۲۰۲۶ با رشد ۱۵ درصدی نسبت به سال قبل، به ۱۷ میلیارد و ۴۰۰ میلیون فوت‌مکعب در روز می‌رسد و در سال ۲۰۲۷ نیز تا ۱۸ میلیارد و ۶۰۰ میلیون فوت‌مکعب در روز افزایش خواهد یافت.

این روند در شرایطی اهمیت دارد که خریداران اروپایی و آسیایی هم‌زمان برای تأمین محموله‌های موجود در بازار رقابت می‌کنند. افزایش قیمت‌ها نیز خرید گاز برای ذخیره‌سازی زیرزمینی را در برخی مناطق از نظر اقتصادی دشوارتر کرده است.

درواقع، بازار جهانی گاز با دو روند هم‌زمان روبه‌روست: از سویی ظرفیت تولید و صادرات آمریکا در حال افزایش است و از سوی دیگر، اختلال در عرضه برخی تولیدکنندگان بزرگ خاورمیانه، مسیر انتقال بخشی از ال‌ان‌جی جهان را با محدودیت روبه‌رو کرده است.

ظرفیت حمل محدود است

یکی از تحولات مهم هفته، تشدید محدودیت ظرفیت ذخیره‌سازی ال‌ان‌جی قطر در کشتی‌های حمل این محصول بود. با پایان فصل اوج مصرف تابستانی، کاهش تقاضا و دشواری بازگشت کشتی‌های خالی به خلیج فارس، قطر با محدودیت جدی برای ذخیره‌سازی محموله‌های تولیدی خود روبه‌رو شده است.

بارگیری ال‌ان‌جی قطر در ماه اوت به یک‌میلیون و ۴۲۰ هزار تن کاهش یافته که حدود نیمی از آن به مقصد کویت صادر و بخش باقی‌مانده روی کشتی‌ها در لنگرگاه‌های خلیج فارس ذخیره شده است.

گزارش نشریه تخصصی بررسی اقتصادی خاورمیانه (MEES) نیز نشان می‌دهد حدود ۳ میلیون و ۴۴۰ هزار مترمکعب، معادل ۲ میلیون و ۵۱۰ هزار تن ال‌ان‌جی قطر در ۱۷ کشتی مستقر در خلیج فارس ذخیره شده است. همچنین، دو کشتی خالی با ظرفیت مجموع ۱۶۰ هزار تن برای بارگیری آماده بوده‌اند.

ادامه این وضع می‌تواند قطر را با دو گزینه روبه‌رو کند: استفاده از ظرفیت ذخیره‌سازی خشکی یا کاهش حجم تولید. به این ترتیب، مسئله اصلی تنها تولید ال‌ان‌جی نیست، بلکه امکان انتقال و ذخیره‌سازی آن نیز به یک گلوگاه مهم تبدیل شده است.

تنگه هرمز در هفته‌های اخیر به یکی از نقاط مهم ریسک در بازار جهانی ال‌ان‌جی تبدیل شده است. محدودیت‌های تردد در این مسیر، بازگشت کشتی‌های خالی به خلیج فارس را دشوار کرده و همین موضوع به‌طور مستقیم بر ظرفیت بارگیری قطر اثر گذاشته است.

گزارش همچنین به مواردی از عبور کشتی‌های ال‌ان‌جی با ریسک عملیاتی بالا از تنگه هرمز اشاره می‌کند، اما تأکید دارد که با تشدید دوباره تنش‌ها، ورود ایمن کشتی‌های خالی به منطقه با دشواری جدی روبه‌رو شده است. درنتیجه، تکمیل ظرفیت ذخیره‌سازی شناور می‌تواند قطر را در برابر انتخاب میان پذیرش ریسک عبور کشتی‌ها و کاهش تولید قرار دهد.

یک‌پنجم عرضه ال‌ان‌جی جهان در معرض اختلال

اهمیت این مسئله زمانی روشن‌تر می‌شود که جایگاه قطر و کشورهای غرب آسیا در بازار ال‌ان‌جی جهان در نظر گرفته شود. بر اساس گزارش، با آغاز تنش‌ها در تنگه هرمز، حدود یک‌پنجم عرضه جهانی ال‌ان‌جی از چرخه بازار خارج شد و خریداران برای جایگزینی محموله‌های قطر و امارات با چالش روبه‌رو شدند.

در همین شرایط، عرضه ال‌ان‌جی روسیه و برخی کشورهای غرب آسیا نیز تحت‌تأثیر تحولات ژئوپلیتیک قرار گرفته و توسعه برخی پروژه‌های گازی استرالیا با موانع زیست محیطی، حقوقی و نظارتی روبه‌روست. بنابراین، امکان جایگزینی سریع عرضه از یک منطقه با منطقه دیگر محدود است.