تامین مالی نزدیک به ۱٫۵ همت با مشارکت سرمایه‌گذاران؛ کارنامهٔ یکتاکراد منتشر شد

یکتا کراد، که تحت نظارت کارگزاری یزدان فعالیت می‌کند، از آذر ۱۴۰۳ با همین الگو کار خود را آغاز کرد. بر اساس گزارش عملکرد این سکو، تا پایان شهریور ۱۴۰۵ و در کمتر از دو سال، ۱٬۴۷۷ میلیارد تومان سرمایه برای ۷۵ طرح در ۳۰ بنگاه اقتصادی جذب شده است.

سکوی تأمین مالی جمعی یکتاکراد در گزارش عمومی عملکرد خود نشان می‌دهد چگونه تجمیع سرمایه‌های کوچک و بزرگ می‌تواند به تأمین مالی کارخانه‌ها، مزارع و خطوط تولید کمک کند.

تامین مالی جمعی ایده ساده‌ای دارد: یک بنگاه اقتصادی برای توسعه کارش به سرمایه نیاز دارد و به‌جای یک سرمایه‌گذار بزرگ، صدها نفر هرکدام با سهمی کوچک این سرمایه را فراهم می‌کنند. سکو در این میان فرایند ارزیابی و معرفی طرح را انجام می‌دهد و پیگیری اجرای تعهدات را در چارچوب مقررات بر عهده دارد.

یکتاکراد، که تحت نظارت کارگزاری یزدان فعالیت می‌کند، از آذر ۱۴۰۳ با همین الگو کار خود را آغاز کرد. بر اساس گزارش عملکرد این سکو، تا پایان شهریور ۱۴۰۵ و در کمتر از دو سال، ۱٬۴۷۷ میلیارد تومان سرمایه برای ۷۵ طرح در ۳۰ بنگاه اقتصادی جذب شده است.

نکتهٔ قابل‌توجه، شتاب این مسیر است. جذب ۵۰۰ میلیارد تومان نخست بیش از یک سال طول کشید، اما ۵۰۰ میلیارد تومان دوم در کمتر از نصف همان زمان فراهم شد. این تغییر را می‌توان نشانه‌ای از افزایش استقبال از این شیوهٔ تأمین مالی دانست.

سرمایه‌گذاری، دیگر فقط برای پایتخت‌نشینان نیست

شاید مهم‌ترین تصویر این گزارش، چهرهٔ سرمایه‌گذاران باشد. آن‌ها در هر ۳۱ استان و ۲۶۲ شهر کشور زندگی می‌کنند و بیش از ۶۰ درصدشان ساکن استان تهران نیستند. چون همهٔ مراحل به‌صورت آنلاین انجام می‌شود، محدودیت‌های جغرافیایی برای دسترسی به فرصت‌های سرمایه‌گذاری کاهش یافته است.

این جامعه از نظر شغلی هم یکدست نیست. کارمندان و حقوق‌بگیران حدود یک‌سوم سرمایه‌گذاران‌اند و در کنارشان صاحبان کسب‌وکار آزاد، بازنشستگان، خانه‌داران و دانشجویان حضور دارند. خانم‌ها نیز حدود ۲۲ درصد سرمایه‌گذاران را تشکیل می‌دهند و سهم آن‌ها در میان تازه‌واردان رو به افزایش بوده است.

از نظر سنی نیز نسل‌های مختلف کنار هم قرار گرفته‌اند. میانهٔ سن سرمایه‌گذاران ۴۶ سال است و متولدان دهه‌های پنجاه و شصت بیش از نیمی از این جامعه را تشکیل می‌دهند. تمرکز مشارکت در این گروه‌های سنی می‌تواند با الگوی شکل‌گیری پس‌انداز در میانهٔ زندگی مرتبط باشد؛ بااین‌حال جوان‌ترها و افراد باتجربه‌تر هم در این جمع حضور دارند.

یکی از عوامل مؤثر در دسترسی گروه‌های مختلف به این فرصت‌ها، حداقل مبلغ موردنیاز برای مشارکت است. سرمایه‌گذاری در طرح‌های یکتاکراد از ۵۰۰ هزار تومان آغاز می‌شود و نزدیک به نیمی از سرمایه‌گذاری‌ها با مبلغی کمتر از ده میلیون تومان انجام شده است. به بیان دیگر، مشارکت در تامین مالی یک کارخانه دیگر به سرمایهٔ کلان نیاز ندارد.

از هر سه نفر، نزدیک به دو نفر دوباره برگشتند

جذب سرمایه‌گذار تازه تنها آغاز رابطه است؛ یکی از شاخص‌های بررسی رفتار سرمایه‌گذاران، میزان مشارکت مجدد آن‌ها در طرح‌های مختلف است. طبق گزارش، حدود ۶۳ درصد سرمایه‌گذاران یکتاکراد بیش از یک بار در طرح‌ها مشارکت کرده‌اند.

این بازگشت معمولاً زود اتفاق می‌افتد. بیش از نیمی از سرمایه‌گذاری‌های مجدد ظرف یک هفته پس از سرمایه‌گذاری قبلی ثبت شده است؛ یعنی بسیاری از افراد منتظر پایان طرح قبلی نمی‌مانند و با عرضهٔ طرح تازه، دوباره وارد می‌شوند.

پشت هر طرح هم یک جمعیت واقعی ایستاده است. میانهٔ تعداد مشارکت‌کنندگان هر طرح حدود ۱۶۹ نفر است و در پرجمعیت‌ترین طرح، ۵۸۴ نفر سهیم بوده‌اند. این افراد در شهرهای مختلف زندگی می‌کنند و ممکن است یکدیگر را نشناسند؛ آنچه آن‌ها را در یک طرح کنار هم قرار می‌دهد، تصمیم به مشارکت در تأمین مالی یک فعالیت اقتصادی مشخص است.

سرعت تأمین مالی طرح‌ها نیز از دیگر شاخص‌های قابل‌توجه این گزارش است. سرمایهٔ نیمی از طرح‌ها در سی ساعت یا کمتر تکمیل شده و در یک مورد، طرحی ۲۵ میلیارد تومانی در کمتر از سیزده دقیقه تأمین مالی شده است.

رفتار سرمایه‌گذاران نظم مشخصی هم دارد. بیشتر سرمایه‌گذاری‌ها در ساعات کاری و به‌ویژه حدود ساعت ده و یازده صبح انجام می‌شود و پایان هفته آرام‌تر است. این الگو، تصویری از زمان‌های پرتکرار مشارکت سرمایه‌گذاران در طرح‌های یکتاکراد ارائه می‌دهد.

سرمایه به کجا می‌رود و چه کسی پشت آن ایستاده است؟

سرمایهٔ جذب‌شده صرف تأمین مالی فعالیت‌های بنگاه‌های تولیدی و بازرگانی می‌شود. سه بخش ساخت‌وساز و مصالح، کشاورزی و صنایع غذایی، و بازرگانی و توزیع در مجموع بیش از دوسوم این سرمایه را دریافت کرده‌اند. ماشین‌آلات صنعتی، تجهیزات پزشکی، مواد شیمیایی و فناوری اطلاعات نیز از دیگر مقصدهای آن بوده‌اند.

هیچ طرحی هم بدون طی مراحل بررسی و تأیید لازم روی سکو قرار نمی‌گیرد. هر طرح پیش از عرضه، فرایند ارزیابی و تأیید نهادی را طی می‌کند و تنها پس از آن در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌گیرد.

یکی از دغدغه‌های اصلی سرمایه‌گذاران، شناخت ریسک‌های سرمایه‌گذاری و سازوکارهای پیش‌بینی‌شده برای ضمانت اصل سرمایه است. بر اساس گزارش عملکرد یکتاکراد، تمامی طرح‌های عرضه‌شده در دوره مورد بررسی، دارای ضمانت اصل سرمایه از سوی بانک‌ها یا صندوق‌های پژوهش و فناوری بوده‌اند. این ضمانت‌ها در قالب تعهدات رسمی نهادهای ضامن ارائه شده‌اند و شرایط و دامنه پوشش آن‌ها در اسناد هر طرح مشخص می‌شود. ضمانت اصل سرمایه، به معنای تضمین سود پیش‌بینی‌شده یا حذف تمامی ریسک‌های سرمایه‌گذاری نیست. تا پایان شهریور ۱۴۰۵، یازده بانک و یازده صندوق پژوهش و فناوری این نقش را بر عهده گرفته‌اند.

حدود ۶۲ درصد طرح‌ها با ضمانت بانکی و بقیه با ضمانت صندوق‌های پژوهش و فناوری عرضه شده‌اند. بررسی رفتار سرمایه‌گذاران در این گزارش نشان می‌دهد نوع ضمانت، در کنار بازده پیش‌بینی‌شده، از عوامل قابل‌بررسی در انتخاب طرح‌هاست.

جالب آنکه زنان و مردان و نسل‌های مختلف، انتخاب‌هایی بسیار نزدیک به هم داشته‌اند. این شباهت‌ها نشان می‌دهد الگوهای انتخاب طرح در میان گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران تفاوت چشمگیری نداشته است. در چنین شرایطی، شفافیت اطلاعات، اعتبار نهاد ضامن و مشخص بودن تعهدات هر طرح می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر سرمایه‌گذاران کمک کند.

کارنامهٔ بازپرداخت‌ها نیز بخش دیگری از گزارش عملکرد یکتاکراد را تشکیل می‌دهد. بر اساس این گزارش، تا پایان شهریور ۱۴۰۵ موعد ۱۴۵ سررسید سود و اصل سرمایه فرا رسیده و تمامی آن‌ها به‌موقع تسویه شده‌اند.

در همین دوره، بیش از ۱۷۱ میلیارد تومان در قالب ۵٬۵۶۸ فقره پرداخت سود و بازپرداخت اصل سرمایه به حساب سرمایه‌گذاران واریز شده و هیچ سررسید معوقی ثبت نشده است.

راه پیش رو

یکتاکراد مهم‌ترین آموختهٔ این دوره را همراهی سه اصل می‌داند: طرح واقعی، ضمانت معتبر و شفافیت کامل. به گفتهٔ این سکو، برنامهٔ دورهٔ بعد نیز بر همین سه محور استوار است: دقت بیشتر در انتخاب طرح‌ها، گسترش شبکهٔ نهادهای ضامن و گزارش‌دهی شفاف‌تر به سرمایه‌گذاران.

گزارش عملکرد یکتاکراد از آذر ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۵، تصویری از ظرفیت تأمین مالی جمعی برای هدایت سرمایه‌های کوچک و بزرگ به فعالیت‌های اقتصادی ارائه می‌دهد. این گزارش علاوه بر آمار جذب سرمایه و طرح‌های تأمین مالی‌شده، به پراکندگی جغرافیایی سرمایه‌گذاران، رفتار مشارکتی آنان، سازوکار ضمانت اصل سرمایه و وضعیت بازپرداخت‌ها پرداخته است.

علاقه‌مندان می‌توانند برای آشنایی با طرح‌های در حال عرضه و مطالعهٔ نسخهٔ کامل گزارش عملکرد، به وب‌سایت یکتاکراد به نشانی yektacrowd.ir مراجعه کنند.