زمستان زودرس و تیغ تیز ناترازی بر گلوی صنعت
مریم غدیرپور
سرمای زودرس پاییز امسال که با بارش برف و سفیدپوش شدن پایتخت همراه گشت، تنها یک رخداد اقلیمی عادی نیست؛ بلکه زنگ خطری جدی برای اقتصاد کشور است.
ناترازی گاز که همواره به عنوان پاشنه آشیل تولید شناخته می‌شد، اکنون با کاهش دمای هوا به بحرانی عیان بدل گشت که تبعات آن تمام ارکان تولید و معیشت مردم را درگیر کرده است.
عصر اقتصاد بر این باور است: ناترازی گاز نتیجه مستقیم سال‌ها غفلت از سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و نگاه کوتاه‌مدت به انرژی است.
ناترازی گاز موتور تولید را خاموش می‌کند
این وضعیت موجب گشته است صنایع مادر با محدودیت‌های شدید سوخت مواجه گردند و چرخ‌های صنعت با کندی یا توقف مواجه شود.
سیاست دورکاری دو روز در هفته برای کارمندان دولت که با هدف کاهش مصرف انرژی اتخاذ گشت، خود گواهی بر عمق این ناترازی است؛ راهکاری که اگرچه مصرف اداری را کاهش می‌دهد، اما دردی از ناترازی صنعتی دوا ننموده و تنها صورت‌مسئله را پاک می‌نماید.
بنابراین تا زمانی که سیاست‌گذار برای حل ریشه‌ای کمبود گاز و بهینه‌سازی مصرف در صنایع برنامه‌ای اجرایی و بلندمدت تدوین ننماید، تکرار این سناریوی تلخ در سال‌های آتی اجتناب‌ناپذیر است و اقتصاد کشور تاوان این سوءمدیریت را با کاهش نرخ رشد پرداخت می‌نماید.
ناترازی گاز اقتصاد را زمین‌گیر می‌کند
بحران ناترازی انرژی در نیمه دوم پاییز و همزمان با هجوم سرم زودرس به کشور، ابعاد تازه‌تری به خود گرفت تا زنگ خطر خاموشی صنایع و محدودیت‌های زنجیره تولید به صدا درآید.
ریشه ناترازی انرژی به غفلت مستمر از سرمایه‌گذاری برای حفظ فشار مخزن مشترک پارس جنوبی بازمی‌گردد؛ مخزنی که سال‌هاست علائم افت تولید را نشان می‌دهد اما بدون ورود فناوری‌های مدرن و جذب سرمایه، امکان مهار افت آن وجود ندارد
روزنامه عصر اقتصاد در همین راستا به سراغ هاشم اورعی کارشناس ارشد انرژی رفت تا ابعاد مختلف این چالش ساختاری را در شرایط خطیر کنونی واکاوی نماید.
وی در این گفت‌وگو به چالش‌های بنیادین حوزه انرژی اشاره کرد و گفت: سیاست‌گذاری غلط در بخش تامین سوخت و بی‌توجهی به توسعه میدان‌های گازی، کشور را در بن‌بست ناترازی قرار داد.
اورعی با تاکید بر تبعات سهمگین این بحران افزود: تنش‌های گوناگون و ناترازی انباشت‌شده باعث گشت که دولت به ناچار به ابزار محدودسازی مصرف روی آورد و صنایع بزرگ و ادارات تاوان این سوءمدیریت را پرداخت نمایند.
وی تصریح کرد: تداوم این روند و انفعال در حوزه سرمایه‌گذاری بخش انرژی موجب می‌گردد که چرخ اقتصاد بیش از پیش کند شود و هزینه‌های گزافی به کشور تحمیل گردد.
هاشم اورعی کارشناس ارشد حوزه انرژی در پاسخ به پرسش عصر اقتصاد پیرامون وضعیت شبکه گاز کشور اظهار داشت: ناترازی گاز به معنای شکاف عمیق میان توان واقعی تولید و تقاضای فزاینده مصرف‌کنندگان است که در فصل سرما به نقطه اوج می‌رسد و به دلیل تکیه بر اولویت سنتی بخش خانگی، بار این کسری مستقیماً بر دوش نیروگاه‌ها و واحدهای تولیدی سنگینی می‌کند؛ وضعیتی که با کاهش ظرفیت صنایع کلیدی نظیر پتروشیمی، فولاد و سیمان، هزینه تمام‌شده تولید را افزایش داده، انتظارات تورمی را تقویت نموده و پیش‌بینی سودآوری بنگاه‌های بورسی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
استان‌های شمالی در انتهای خطوط گاز قربانی سرما می‌شوند
وی در تشریح علت اهمیت ویژه مناطق شمالی کشور در زمستان سال جاری افزود: «استان‌های شمالی امسال بیش از سایر نقاط کشور در معرض خطر ناترازی قرار دارند، زیرا این مناطق به دلیل جغرافیای کوهستانی، سرمای زودرس و قرار گرفتن در انتهای خطوط لوله انتقال، همواره با ریسک بالای افت فشار شبکه روبه‌رو می‌شوند؛ از سوی دیگر به دلیل تداوم تنش‌ها، کاهش توان واردات گاز منطقه‌ای و جهش مصارف خانگی، دولت موظف است تدابیر اضطراری نظیر ذخیره‌سازی محلی و مدیریت توزیع خطوط را برای خطه شمال کشور تدارک ببیند، در غیر این صورت هرگونه تعلل به قطع مستقیم جریان گاز خانگی و تعطیلی واحدهای محلی می‌انجامد.
تعلل در توسعه میادین گازی ریشه اصلی بحران انرژی است
این کارشناس ارشد انرژی با انتقاد از انفعال تاریخی در حوزه توسعه زیرساخت‌ها خاطرنشان کرد: ریشه این بحران به غفلت مستمر از سرمایه‌گذاری برای حفظ فشار مخزن مشترک پارس جنوبی بازمی‌گردد؛ مخزنی که سال‌هاست علائم افت تولید را نشان می‌دهد اما بدون ورود فناوری‌های مدرن و جذب سرمایه، امکان مهار افت آن وجود ندارد و چنانچه دولت اقدامات راهبردی را جایگزین راهکارهای مقطعی ننماید، تاوان این ناترازی سنگین با فرسایش زیرساخت‌ها و تعمیق رکود صنعتی پرداخت خواهد شد.
همکاری مردم و مسئولان سپر دفاعی در برابر بحران انرژی است
هاشم اورعی کارشناس ارشد انرژی با اشاره به شرایط حساس کنونی تصریح کرد: هفته‌های پیش‌رو سرنوشت‌سازترین بازه زمانی برای اقتصاد و انرژی کشور است، زیرا ترکیب دمای هوا، حجم ذخایر گازی و میزان واردات گاز از کشورهای همسایه برای استان‌های شمالی و مناطق سردسیری نظیر خراسان، شکل ناترازی امسال را تعیین می‌کند و امیدواریم پیش‌بینی‌های هواشناسی به گونه‌ای نباشد که با افت شدید فشار، شاهد قطعی گاز در استان‌های مرکزی یا تکرار فاجعه تاریخی زمستان سال ۸۶ و یخ‌زدگی لوله‌ها شویم.
وی با تاکید بر لزوم پیشگیری پیش از وقوع بحران افزود: پیش از آنکه خسارات جبران‌ناپذیری به بخش‌های مختلف وارد گردد، ضرورت دارد که مسئولان و آحاد جامعه با یکدیگر همکاری نمایند؛ به طوری که حاکمیت با مدیریت بهینه مصرف و مردم با صرفه‌جویی در مصرف گاز، بستر عبور آرام و کم‌خطر خانوارها و صنایع از این پاییز و زمستان فرسایشی را فراهم سازند.
