زینب غضنفری
گروه خودروسازی سایپا در سال ۱۴۰۴ با سه بحران همزمان در نقدینگی، بدهی بانکی و تعهدات معوق روبهرو شد، اما به گفته مدیران این شرکت، اجرای اصلاحات مالی و عملیاتی، کاهش معوقات، رشد تولید و افزایش سرمایه، مسیر بازسازی سایپا را فعال کرده است.
به گزارش عصراقتصاد،گروه خودروسازی سایپا در سال ۱۴۰۴ یکی از سختترین دورههای فعالیت خود را پشت سر گذاشت؛ دورهای که همزمان با فشار کمبود نقدینگی، بدهیهای بانکی و تعهدات انباشته فروش، این خودروساز را در معرض بحران عملیاتی و مالی قرار داد.
با این حال، مدیران سایپا در ۳۰ سالگی حضور نماد «خساپا» در بورس اعلام کردند مجموعهای از اصلاحات مالی، عملیاتی و ساختاری، این شرکت را در مسیر احیا قرار داده است.
علی شیخزاده، مدیرعامل گروه سایپا، در این مراسم گفت: آنچه امروز از وضعیت شرکت بیان میشود، روایت صریحی از واقعیتهای ماههای گذشته است؛ واقعیتهایی که بخش مهمی از آن حاصل تصمیمات، تعهدات و سیاستهای سالهای قبل بوده و آثار آن در سال جاری نمایان شده است.
سه بحران در آغاز ۱۴۰۴
بررسیهای اعلامشده از سوی مدیران سایپا نشان میدهد این شرکت در ابتدای سال ۱۴۰۴ با سه بحران بزرگ و بههمپیوسته مواجه بوده است.
نخستین بحران، کمبود شدید نقدینگی ناشی از حجم بالای چکهای خرید سررسیدشده بود. به گفته مدیران این گروه، در سالهای گذشته چکهایی بدون توجه کافی به توان بازپرداخت و منابع آتی صادر شده بود که در سال ۱۴۰۴ سررسید آنها فرا رسید و فشار سنگینی بر منابع مالی شرکت وارد کرد. ارزش این چکها بین ۵۷ تا ۶۰ همت برآورد شده است.
سایپا سال ۱۴۰۴ را با فشار همزمان نقدینگی، بدهی بانکی و تعهدات انباشته آغاز کرد، اما مجموعهای از اصلاحات مالی و عملیاتی، مسیر بازسازی این خودروساز را فعال کرد
دومین بحران به بدهیهای بانکی سررسیدشده و معوق مربوط میشد. سایپا در مقطعی با بیش از ۳۰ همت بدهی بانکی و در برخی سرفصلها با ۳۷ همت بدهی مواجه بود؛ موضوعی که تداوم تولید و عملیات روزمره شرکت را با ریسک جدی همراه میکرد.
سومین بحران، تعهدات انباشته ناشی از فروشهای سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، بهویژه در سامانه یکپارچه فروش خودرو بود. بر اساس اظهارات مطرحشده، بیش از ۱۲۰ هزار دستگاه بیشتر از ظرفیت واقعی تولید برای سایپا تعهد شده بود؛ در حالی که منابع مالی مربوط به آن پیشتر دریافت و مصرف شده و بخش مهمی از تحویلها به سال ۱۴۰۴ منتقل شده بود.
کاهش معوقات و بازگشت انضباط مالی
مدیریت جدید سایپا برای مهار این وضعیت، همزمان چند مسیر را در پیش گرفت. از یک سو تلاش شد تعهدات فروش گذشته از طریق فراخوان مشتریان، تبدیل برخی محصولات و مدیریت روند عرضه ساماندهی شود و از سوی دیگر، انضباط مالی و کنترل هزینهها در دستور کار قرار گرفت.
نتیجه این اقدامات، کاهش چشمگیر تعهدات معوق بود. تعداد خودروهای معوق از حدود ۹۱ هزار دستگاه در پایان سال ۱۴۰۳ به حدود ۵۷ هزار دستگاه در پایان سال ۱۴۰۴ رسید. این کاهش ۳۷ درصدی، از مهمترین نشانههای بهبود عملکرد عملیاتی سایپا عنوان شده است.
در بخش مالی نیز اصلاحات قابل توجهی انجام شد. بدهیهای بانکی سرفصلشده که در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۱ همت بود، در سال گذشته به ۵ همت کاهش یافت. این افت ۷۶ درصدی نشان میدهد شرکت توانسته بخشی از بار بدهیهای سنگین خود را کنترل کند.
کاهش ۳۷ درصدی خودروهای معوق، افت ۷۶ درصدی بدهی بانکی سرفصلشده و افزایش سرمایه بیش از هشتبرابری، مهمترین نشانههای تغییر در وضعیت عملیاتی و مالی سایپا عنوان شده است
همزمان، سرمایه سایپا از ۱۹.۵ همت به ۱۶۲.۵ همت افزایش یافت؛ رشدی بیش از هشتبرابری که به گفته مدیران، زمینه خروج شرکت از شمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت را فراهم کرده است. این تحول، برای سایپا تنها یک تغییر حسابداری نیست و میتواندنشانهای از بهبود موقعیت مالی و افزایش قدرت مانور در تامین منابع باشد.
تداوم تولید زیر فشار محدودیتها
با وجود بحرانهای مالی و محدودیتهای محیطی، سایپا در حوزه تولید نیز عملکرد قابل توجهی ثبت کرده است. مجموع تولید این گروه در سال گذشته به بیش از ۲۸۲ هزار دستگاه رسید؛ آماری که با توجه به محدودیتهای ارزی، اختلال در تأمین قطعات، قطعیهای مکرر برق و شرایط ناشی از جنگ ۱۲ روزه، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در این ترکیب، خانواده کوییک، ساینا، شاهین و زامیاد سهم اصلی را به خود اختصاص دادند و محصولاتی مانند اطلس، سهند و پارسنوآ نیز به تنوع سبد تولید کمک کردند.
از دیگر دستاوردهای مهم سال گذشته، دستیابی به متوسط تولید روزانه حدود ۱۴۰۰ دستگاه بود. این موضوع نتیجه اصلاح مدیریت زنجیره تامین، تعریف منابع جدید برای تهیه قطعات، بازطراحی رابطه با تامینکنندگان و مدیریت بهتر مطالبات عنوان شده است.
اگر روند کاهش معوقات، کنترل هزینه و تثبیت تولید ادامه یابد، سایپا میتواند از مرحله مهار بحران عبور کند؛ اما پایداری این مسیر به حفظ منابع و تأمین قطعات وابسته است
سایپا همچنین تلاش کرد با شکستن انحصار در تامین برخی قطعات، از توقف خطوط تولید جلوگیری کند. این رویکرد باعث شد شرکت حتی در شرایط پرچالش نیز جریان تولید را حفظ و فشار ناشی از تحویل تعهدات معوق را کاهش دهد.
چابکسازی و کاهش بهای تمامشده
یکی از محورهای اصلی اصلاحات در سایپا، مدیریت بهای تمامشده و افزایش بهرهوری بوده است. در این چارچوب، کاهش هزینه خریدهای خارجی تا ۲۰ درصد، کاهش قیمت برخی قطعات کلیدی مانند گیربکس اتوماتیک، توربوشارژر و سامانههای ایمنی، از جمله اقدامات اعلامشده بوده است.
با این حال، مجموع دادههای ارائهشده نشان میدهد مدیریت شرکت تلاش کرده است همزمان با کنترل هزینهها، ساختار عملیاتی خود را چابکتر کند.
در صورت تداوم این روند، سایپا میتواند از مرحله مهار بحران وارد مرحله تثبیت و بازسازی پایدار شود؛ هرچند پایداری این مسیر همچنان به تامین منابع مالی، ثبات زنجیره تامین و اجرای کامل برنامههای عملیاتی وابسته است.
