فولاد مبارکه نماد تاب‌آوری در صنعت

زینب غضنفری

بازگشت چرخه تولید در کمتر از سه ماه و ثبت ۱۲ همت سود خالص در فصل بهار ۱۴۰۵، فولاد مبارکه را در کانون توجه قرار داده است؛ روایتی که فقط از یک عملکرد مالی نمی گوید، بلکه از تاب آوری یک زنجیره بزرگ در برابر بحران پرده برمی دارد.

به گزارش عصر اقتصاد، بازگشت چرخه تولید در کمتر از سه ماه و ثبت ۱۲ همت سود خالص در فصل بهار ۱۴۰۵، دو نشانه مهم از عملکرد فولاد مبارکه است؛ نشانه هایی که فراتر از یک دستاورد مالی یا عملیاتی، یک پرسش اساسی را پیش می کشد، یک زنجیره بزرگ فولادی تا چه اندازه می تواند در برابر شوک، توقف و اختلال تاب بیاورد و با چه سرعتی دوباره به مدار تولید بازگردد؟

از نهم اسفند ۱۴۰۴، اقتصاد ایران وارد دوره‌ای متفاوت از بحران شد؛ بحرانی که اثرات آن خیلی زود از مرزهای سیاسی و نظامی عبور کرد و به زیرساخت‌ها، زنجیره تامین و فعالیت بنگاه‌های اقتصادی رسید. برای صنعتی مانند فولاد که تداوم تولید در آن به اتصال هم‌زمان ده‌ها حلقه به یکدیگر وابسته است، هر اختلالی می‌تواند فراتر از یک توقف مقطعی عمل کند و به یک بحران زنجیره‌ای تبدیل شود.

در ادامه این شرایط، فولاد مبارکه نیز در روزهای ابتدایی فروردین ماه 1405 حمله قرار گرفت و تجهیزات و خطوط تولید آن آسیب دید.

بازگشت تولید در کمتر از سه ماه، فقط یک خبر عملیاتی نیست؛ نشانه آن است که زنجیره فولاد، در برابر شوک، با اتکای به مدیریت موجودی، تعمیرات و هماهنگی درونی، هنوز توان ایستادن دارد

اهمیت این اتفاق فقط به خسارت واردشده به یک مجموعه صنعتی بزرگ محدود نبود؛ فولاد مبارکه یکی از محورهای اصلی زنجیره فولاد کشور است و اختلال در فعالیت آن می‌تواند اثر خود را از واحدهای بالادستی و تأمین مواد اولیه تا فولادسازی، نورد و بازار محصولات نشان دهد.

اما مسئله اصلی پس از وقوع حادثه آغاز شد؛ جایی که یک مجموعه بزرگ صنعتی باید میان دو گزینه انتخاب می‌کرد: پذیرش یک دوره طولانی توقف و افت تولید یا تلاش برای بازسازی سریع و بازگرداندن زنجیره به مدار.

حالا، چند ماه پس از آن روزها، آنچه از عملکرد فولاد مبارکه مطرح شده، از بازگشت چرخه تولید در کمتر از سه ماه حکایت دارد؛ بازگشتی که در کنار آن، ۱۲ همت سود خالص در فصل بهار ۱۴۰۵ نیز به ثبت رسیده است. دو عدد که اگرچه در ظاهر ساده‌اند، اما برای یک بنگاه فولادی درگیر بحران، معنای بسیار بزرگ‌تری دارند.

زنجیره فولاد و منطق توقف

در صنایع فولادی، توقف تولید هیچ وقت فقط به معنای خاموش شدن چند خط و ایستادن تعدادی از تجهیزات نیست. فولاد، صنعتی زنجیره ای و به شدت به هم پیوسته است؛ از تامین سنگ آهن و مواد اولیه گرفته تا فراوری، احیا، فولادسازی، ریخته گری، نورد و در نهایت عرضه محصول. به همین دلیل، هر اختلال در یک حلقه می تواند به حلقه های دیگر سرایت کند و هزینه ای به مراتب بزرگ تر از یک تعمیرات معمولی روی دست مجموعه بگذارد.آنچه درباره عملکرد فولاد مبارکه منتشر شده دقیقا از همین زاویه قابل بررسی است؛ اختلال در خطوط تولید و واحدهای بالادستی، بازسازی سریع و بازگشت چرخه تولید در کمتر از سه ماه.

اما اهمیت این سه ماه کجاست؟

سه ماه، یک عدد ساده نیست،در یک کارخانه فولادی، بازسازی پس از آسیب یا اختلال، با عوض کردن یک قطعه و راه اندازی دوباره یک خط تمام نمی شود. تجهیزات تولید فولاد به یکدیگر وابسته اند و راه اندازی هر بخش باید با وضعیت سایر واحدها هماهنگ باشد.از طرف دیگر، بازگشت تولید بدون تامین مواد اولیه، قطعات، تجهیزات و زیرساخت های مورد نیاز امکان پذیر نیست.

عملکرد فولاد مبارکه از سود خالص ۱۲ همت در فصل بهار ۱۴۰۵ و بازگشت چرخه تولید در کمتر از سه ماه خبر می‌دهد؛ عددی که از سرعت واکنش این مجموعه حکایت دارد

بنابراین وقتی از بازگشت چرخه تولید در کمتر از سه ماه صحبت می شود، در واقع از مجموعه ای از اقدام های هم زمان در حوزه تعمیرات، تامین، لجستیک، موجودی گیری، مدیریت تولید و هماهنگی سازمانی صحبت می کنیم.در چنین شرایطی، زمان به یک متغیر اقتصادی تبدیل می شود.هر روز توقف در یک زنجیره بزرگ فولادی می تواند به معنای از دست رفتن بخشی از تولید، فروش، جریان نقدینگی و بازار باشد.

از همین رو، کاهش زمان توقف، خود بخشی از مدیریت هزینه است؛ حتی اگر در صورت های مالی با عنوان مستقلی تحت نام هزینه تاب آوری دیده نشود.

نقطه حساس، بالادست است

یکی از نکات قابل توجه در این روایت، اشاره به اختلال در واحدهای بالادستی است. این بخش برای صنعت فولاد اهمیت ویژه ای دارد؛ چراکه پایداری تولید فولادسازی و نورد، بدون جریان پایدار مواد اولیه امکان پذیر نیست.

اگر موجودی مواد اولیه کاهش پیدا کند یا انتقال مواد مختل شود، حتی خطوطی که از نظر فنی سالم هستند نیز نمی توانند با ظرفیت عادی کار کنند.اینجاست که مدیریت موجودی اهمیت پیدا می کند. در شرایط عادی، موجودی مواد اولیه بخشی از برنامه ریزی تولید است؛ اما در بحران، همین موجودی می تواند به یک ضریب اطمینان برای تداوم تولید تبدیل شود.

به همین دلیل، حفظ جریان مواد و مدیریت موجودی مواد اولیه و محصولات است؛ موضوعی که شاید در ظاهر کمتر از بازسازی تجهیزات دیده شود، اما در عمل برای جلوگیری از توقف زنجیره اهمیت حیاتی دارد.

12 همت، عددی که باید خوانده شود

۱۲ همت سود خالص خلق شده برای سهامداران در فصل بهار 1405 به ثبت رسیده است،این عدد، فارغ از اینکه در صورت های مالی رسمی شرکت چگونه گزارش شده و چه اجزایی در شکل گیری آن نقش داشته اند، یک سوال مهم را مطرح می کند: در دوره ای که صنعت فولاد با ریسک های متعدد تولید، انرژی، مواد اولیه و زیرساخت مواجه است، چه میزان از سودآوری یک شرکت بزرگ به توانایی آن برای حفظ و بازیابی ظرفیت تولید وابسته است؟پاسخ روشن است؛ در صنعت فولاد، تولید و سودآوری دو مقوله جدا از هم نیستند.

هر میزان کاهش توقف، حفظ جریان مواد و بازگشت سریع تر ظرفیت ها به مدار، در نهایت می تواند بر میزان تولید قابل فروش و عملکرد مالی اثر بگذارد.

بنابراین شاید بهتر باشد سه ماه را فقط یک رکورد زمانی نبینیم. این عدد در واقع شاخصی از سرعت واکنش یک بنگاه صنعتی به یک شوک است؛ شاخصی که در سال های پیش رو، با افزایش ریسک های زنجیره تامین، محدودیت انرژی و آسیب پذیری زیرساخت ها، اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.

کلام آخر

صنعت فولاد ایران سال ها با یک سوال مشخص سنجیده می شد، چه میزان ظرفیت ایجاد کرده ایم؟اما امروز سوال مهم تری مطرح است از این ظرفیت ایجاد شده، در شرایط بحران چه میزان را می توانیم حفظ کنیم؟تفاوت این دو سوال، همان فاصله میان ظرفیت اسمی و ظرفیت تاب آور است.

اگر اختلال در بالادست تکرار شود، مزیت رقابتی صنعت فولاد نه در ظرفیت اسمی، بلکه در تاب آوری و سرعت بازگشت شکل می‌گیرد؛ متغیری که در سال های پیش رو تعیین کننده تر خواهد شد

یک کارخانه زمانی واقعا قدرتمند است که فقط در شرایط عادی تولید نکند؛ بلکه بتواند در برابر اختلال، زنجیره خود را حفظ کند، نقطه های آسیب پذیر را سریع شناسایی کند، منابع را به بخش های حیاتی منتقل کند و در کوتاه ترین زمان ممکن به مدار بازگردد.از این منظر، تجربه بازگشت تولید فولاد مبارکه در کمتر از سه ماه را باید فراتر از یک پیام تبلیغاتی یا یک عدد دید.

مسئله اصلی، توان یک زنجیره صنعتی برای ایستادن پس از شوک است.در صنعتی که هر توقف می تواند به زنجیره ای از توقف های بعدی منجر شود، شاید مهم ترین دارایی یک کارخانه دیگر فقط کوره، خط نورد یا ظرفیت تولید نباشد؛ بلکه توانایی آن برای بازگشت سریع به تولید باشد.و اینجا است که تاب آوری، از یک واژه مدیریتی به یک مزیت اقتصادی تبدیل می شود.