کاهش تولید معادن در پی رکود بازار و ناترازی انرژی

زینب غضنفری

محمدرضا بهرامن رییس خانه معدن ایران، تصریح کردافت ظرفیت و کاهش تولید واحدهای معدنی تنها برآمده از بحران ناترازی انرژی و فرسودگی ماشین‌آلات نیست، بلکه رکود حاکم بر بازار مصرف و افت شدید تقاضا، ضربه سنگین‌تری به پیکره این صنعت راهبردی وارد کرده است.

به گزارش عصراقتصاد، نشست خبری بیستمین نمایشگاه بین المللی صنایع معدنی ماشین آلات و تجهیزات معدن و راهسازی و صنایع وابسته (ایران کانماین 2026) با حضور محمدرضا بهرامن رییس خانه معدن ایران و صالح سپاسدار برگزارکننده این نمایشگاه برگزار شد.

در همین راستا پرسش‌های اختصاصی خبرنگار عصر اقتصاد، ابعاد ناگفته و چالش‌های عمیق‌تری از وضعیت کنونی بخش معدن را آشکار کرد.

ریشه افت تولید در رکود بازار و پیشنهاد جدید برای استخراج

محمدرضا بهرامن در پاسخ به سوال خبرنگار عصر اقتصاد پیرامون توقف چرخ تولید در معادن تصریح کرد موضوع ناترازی انرژی و کهنگی تجهیزات بدون تردید صدمات خود را به بخش تولید تحمیل کرده است، اما بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که افت ظرفیت فعلی صرفا به کمبود برق و گاز محدود نمی‌شود، بلکه کاهش چشمگیر تقاضا در بازار مصرف نیز فشار مضاعفی وارد آورده و رکود بازار به درون معادن سرایت کرده است.

وی در خصوص ارایه آمار قطعی از معادن متوقف‌شده گفت: اعلام یک عدد واحد و دقیق در شرایط فعلی امکان‌پذیر نیست، اما کاهش تولید در مواد معدنی طبقه یک تا سه کاملا محرز است.

پاسخ رییس خانه معدن به عصر اقتصاد نشان داد افت تولید تنها برآمده از کمبود انرژی نیست؛ رکود بازار مصرف و موانع پیش‌خرید پرهزینه سوخت ضربه سنگین‌تری به واحدها وارد کرده است

به همین جهت برای پیشگیری از زیان بیشتر بهره‌برداران، در شورای معادن پیشنهاد دادیم که به جای ارقام اسمی، استخراج واقعی معادن مبنای عمل قرار گیرد که این طرح برای شش‌ماهه نخست سال پذیرفته شد و هم‌اکنون پیگیر تصویب آن برای نیمه دوم سال هستیم.

تله نقدینگی با پیش‌خرید سوخت و معضل کمبود مخزن

رییس خانه معدن ایران در تشریح شیوه مدیریت سوخت زمستانی واحدها خاطرنشان کرد با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، ترتیبی داده شد تا فعالان معدنی بتوانند سوخت مورد نیاز خود را تا فروردین ۱۴۰۶ پیش‌خرید کنند؛ اما این طرح در مرحله اجرا معدن‌کاران را با دست‌اندازهای سنگینی روبرو ساخته است.

بهرامن در توضیح این چالش‌ها افزود: اکثر مجموعه‌های معدنی نهایتا برای دو ماه ظرفیت ذخیره‌سازی دارند و تهیه مخازن تازه علاوه بر زمان‌بر بودن، مستلزم هزینه‌های گزاف است.

از طرف دیگر، بهای سوخت مازاد بالا رفته و شرکت پخش وجه آن را به شکل نقدی مطالبه می‌کند، آن هم در وضعیتی که نقدینگی فعالان به دلیل رکود بازار تضعیف شده است.

افزون بر این، به شرکت‌ها اجازه مصرف مستقیم از سوخت خریداری‌شده داده نمی‌شود و با الزام به نگهداری آن در مخازن جهت مقاصد دیگر، فشار مالی سنگینی بر گرده تولیدکنندگان وارد شده است.

رویکرد مجری نمایشگاه نسبت به کارنامه قراردادهای تجاری

صالح سپاسدار در پاسخ به پرسش خبرنگار عصر اقتصاد در خصوص ارزیابی دستاوردهای مالی نوزده دوره پیشین عنوان کرد: ماهیت گردهمایی‌های تخصصی در بخش صنایع سنگین و معدنی با بازارهای مصرفی تفاوت بنیادین دارد و اصولاً در طول ایام برپایی رویداد، قراردادهای نهایی و آنی ثبت نمی‌شود.

الزام به خرید نقدی سوخت مازاد و هزینه‌های گزاف احداث مخازن اختصاصی، نقدینگی بخش معدن را در آستانه فصل سرما و در غیاب مجوز مصرف فوری، به شدت تحلیل برده است

وی درباره گردش مالی این رویداد اضافه کرد: حضور مجدد بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد مشارکت‌کنندگان در ادوار پیاپی، گواهی روشن بر دستیابی آنان به منافع اقتصادی است.

مذاکرات تجاری سال گذشته نشان می‌دهد برخی مجموعه‌ها به اهداف فروش یک تا دو میلیون دلاری دست یافته‌اند و با تعمیم آن به کل مشارکت‌کنندگان، گردش مالی غیرمستقیم ناشی از این رویداد به چند صد میلیون دلار می‌رسد، هرچند تمرکز بسیاری از شرکت‌ها بر بازاریابی، ارتقای برند و دستیابی به مشتریان بالقوه متمرکز است.

کانماین در تدارک میزبانی از شرق و غرب

در ادامه نشست، صالح سپاسدار، مجری برگزاری نمایشگاه ایران کانماین ۲۰۲۶، با اشاره به شرایط متفاوت امسال اظهار کرد: با وجود محدودیت ها و دشواری های موجود، نمایشگاه معدن نشان داده است که ظرفیت های این بخش برای تجارت خارجی و جذب سرمایه گذاری همچنان قابل توجه است.

امسال نیز مشارکت شرکت های خارجی ادامه دارد که این موضوع بیانگر تداوم ظرفیت های همکاری در بخش معدن است.

وی افزود: در این دوره، توجه ویژه ای به موضوع سرمایه گذاری در بخش معدن شده است. تامین سرمایه و جذب سرمایه از محورهای مهم نشست های تخصصی نمایشگاه خواهد بود و در کنار آن، موضوع هوش مصنوعی و راهکارهای رفع مسائل و مشکلات بخش معدن، از اکتشاف و استخراج تا فرآوری، مورد توجه قرار گرفته است.

سپاسدار با اشاره به تغییرات فضای برگزاری نمایشگاه توضیح داد: ایران کانماین امسال نیز در بخش شرقی محل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران برگزار می شود. با توسعه فضای سالن های ۱۰ و ۱۱ و اتصال آن به سالن های ۸ و ۹، فضای گسترده تری برای استقرار مشارکت کنندگان فراهم شده است. نشست های تخصصی نیز در سالن های ۱۰ و ۱۱ برگزار می شوند و خانه معدن ایران هم در همین بخش حضور خواهد داشت.

مجری برگزاری ایران کانماین درباره تعداد مشارکت کنندگان داخلی و خارجی اعلام کرد: در حال حاضر تعداد غرفه ها نزدیک به ۱۳۰ غرفه است و باید میان تعداد غرفه ها و تعداد شرکت های حاضر تفاوت قائل شد؛ چرا که در برخی غرفه ها، چند مجموعه زیرمجموعه حضور دارند.

ابهام در سرانجام قراردادهای تجاری ادوار کانماین با پاسخ مجری روشن شد؛ رویدادی که به اذعان وی بازدهی قطعی خود را در استمرار حضور شرکت‌ها و تعاملات بلندمدت بازمی‌یابد

وی با اشاره به مشارکت مستقیم شرکت های خارجی تشریح کرد: در حال حاضر حدود پنج تا شش شرکت خارجی به صورت مستقیم در نمایشگاه حضور دارند که از کشورهای چین، هند و ژاپن هستند؛ همچنین برخی شرکت ها از طریق نمایندگی های خود در نمایشگاه حاضر شده اند و مجموعه هایی از کشورهای اروپایی نیز در قالب های مختلف مشارکت می کنند.

مجری برگزاری این رویداد همچنین توضیح داد: حدود ۵۰۰ مترمربع فضای باز برای استفاده مشارکت کنندگان پیش بینی شده است.

شایان ذکر است بیستمین نمایشگاه بین المللی معدن، صنایع معدنی، ماشین آلات و تجهیزات معدن، راهسازی و صنایع وابسته با عنوان( ایران کانماین) 6تا9آبان در محل نمایشگاه بین المللی تهران برگزار خواهد شد.