گردشگری زیر تیغ تورم
روز جهانی گردشگری امسال در شرایطی سپری شد که سایه سنگین تحولات نظامی منطقه همراه با تشدید تورم ساختاری، فضای حاکم بر این بخش را به یکی از تیره ترین ادوار خود تبدیل ساخته است.
بررسیهای تحلیلی روزنامه عصر اقتصاد نشان میدهد که هفته گردشگری در ایران نه مجالی برای برپایی جشن، بلکه فرصتی برای بازخوانی کارنامه صنعتی است که زیر آوار متراکمی از بحرانهای اقتصادی و ناامنیهای ژئوپلیتیک دست و پا میزند.
هرچند ناظران همواره از ظرفیتهای بالقوه طبیعی و تاریخی این مرز و بوم سخن میگویند، اما ریشه تنگناهای فعلی تنها به شوکهای اخیر بازنمیگردد؛ بلکه از اواخر دهه ۹۰ خورشیدی که اقتصاد کشور وارد گرداب تورمهای دو رقمی مزمن شد، گردشگری از دوران طلایی خود در دهه ۸۰ فاصله گرفت و مسیر انقباض را در پیش گرفت.
بحران گردشگری از اواخر دهه ۹۰ آغاز شد
عصر اقتصاد به مناسبت هفته گردشگری در پژوهشی میدانی نشان میدهد که پیوند نامبارک بیثباتی اقتصادی با ریسکهای امنیتی موجب شده است تا جریان ورود گردشگران خارجی با سقوطی چشمگیر روبرو گردد و همزمان به علت افت توان مالی خانوارها، گردشگری داخلی نیز به کالایی لوکس بدل شود.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که انزوای بینالمللی همراه با تلاطمهای ارزی برطرف نگردد، سخن گفتن از بهرهبرداری از ابزارهای نوین جهانی بیشتر به رویاپردازی شباهت دارد و این صنعت روز به روز از جایگاه واقعی خود فاصله خواهد گرفت.
صنعت سفر در بنبست معیشت و ناامنی
عرفان پیرو، کارشناس حوزه صنایع گردشگری با سالها تجربه در صنعت هتلداری، در گفتگوی اختصاصی با عصر اقتصاد معتقد است: صنعت گردشگری در ایران به سمت سقوطی همهجانبه پیش میرود و روند کاهش حضور گردشگران خارجی از اواخر دهه هشتاد خورشیدی آغاز شده بود، اما در سال ۱۴۰۵ این افت به اوج خود رسیده است.
تشدید بحران تورم در کنار سایه سنگین جنگ و تنشهای منطقهای، ورود مسافران بینالمللی را به نازلترین سطح ممکن رسانده است و همین امر موجب رکود گسترده در زیرساختهای اقامتی کشور میشود
وی تصریح کرد: تشدید بحران تورم در کنار سایه سنگین جنگ و تنشهای منطقهای، ورود مسافران بینالمللی را به نازلترین سطح ممکن رسانده است و همین امر موجب رکود گسترده در زیرساختهای اقامتی کشور میشود.
گردشگری به کالایی لوکس تبدیل شده است
پیرو در ادامه گفتگو تأکید میکند: تبعات سنگین تورم دو رقمی، بیش از هر چیز بنیان اقتصادی خانوادهها را هدف قرار داده است و خانوار ایرانی به ناچار سفر و تفریح را از سبد مصارف خود به طور کامل حذف کردهاند.
علاوه بر این، سفر برای طبقات گستردهای از جامعه به کالایی لوکس و غیرضروری بدل گردیده است و در نتیجه هتلداران نیز با معضل کاهش شدید ضریب اشغال و بحران تأمین نقدینگی دست و پنجه نرم میکنند.
بحران ساختاری از اواخر دهه هشتاد خورشیدی
پیرو این موضوع، وی معتقد است: تداوم این چالشها از گذشته تا به امروز ریشه در غفلتهای ساختاری دارد و به اضافه این، چشمانداز سرمایهگذاری جدید را نیز کاملاً تیره ساخته است.
در نهایت، فعالان بخش خصوصی اظهار میدارند: احیای صنعت گردشگری بدون مهار تورم ساختاری و رفع تهدیدهای ژئوپلیتیک ناممکن خواهد بود و در نتیجه، بازگشت به دوران طلایی سالهای گذشته نیازمند تغییرات اساسی در متغیرهای کلان اقتصادی است.
تنشهای منطقهای و افول جهانی سفر
این کارشناس حوزه صنایع گردشگری و فعال باسابقه هتلداری، در ادامه گفتگوی اختصاصی خود معتقد است: سال ۲۰۲۶ میلادی برای صنعت جهانی گردشگری سالی پرچالش محسوب میشود و بر اساس آخرین دادههای مرکز پژوهشهای گردشگری سازمان ملل، منطقه خاورمیانه به دلیل تحولات پیچیده بینالمللی و تنشهای منطقهای با کاهش چشمگیر ۱۴ درصدی در ورود گردشگران مواجه شده است.
وی تصریح میکند: این تحولات نشان میدهد که صنعت گردشگری نخستین بخشی است که از ناامنیهای ژئوپلیتیک ضربه میخورد و جریانهای مسافرت را به سرعت متوقف میسازد.
خاورمیانه درگیر بحران بقا در گردشگری
پیرو در این مصاحبه گفت: این افول جهانی گردشگری بیارتباط با وضعیت ایران نیست و تنشهای ژئوپلیتیک منطقه، فضای کسبوکارهای گردشگری و هتلداری ما را نیز بیش از پیش تحت شعاع قرار داده است.
علاوه بر این، وقتی سازمان ملل از تحولات بزرگ و بازطراحی گردشگری سخن میگوید، خاورمیانه درگیر بحران بقا شده است و ظرفیتهای جذب گردشگر زیر فشار ناامنی رنگ میبازد. به اضافه این، تلاطمهای ارزی و چالشهای بینالمللی نیز مزید بر علت شده است تا منطقه از نقشه سفرهای بینالمللی فاصله بگیرد.
در نتیجه وضعیت ایران در سال ۱۴۰۵ بخشی از همین پازل بزرگ بحران منطقهای است و تا زمانی که ثبات سیاسی و امنیت پایدار در سطح کلان برقرار نگردد، جریان گردشگر بینالمللی به این حوزه بازنمیگردد و هتلداران همچنان روزهای سختی را تجربه خواهند کرد.
شکاف عمیق میان شعارهای جهانی و واقعیت داخلی
پیرو در تکمیل تحلیلهای خود تأکید میکند: شعار امسال سازمان ملل مبنی بر بازطراحی گردشگری با ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی، برای صنعت گردشگری ایران که هنوز در ابتداییترین مراحل امنیت سفر و تأمین زیرساختهای پایه با چالشهای ساختاری روبروست، آرمانی و دستنیافتنی به نظر میرسد.
بنابراین تا هنگامی که محیط کسب و کار از ریسکهای سیستماتیک و ناامنیهای منطقهای پاک نشود، سخن گفتن از رقابت در عرصه گردشگری هوشمند تنها پاک کردن صورت مسئله است.
در نهایت، وی معتقد است: گذار از این گرداب تنها در سایه تغییر رویکردهای کلان اقتصادی و گشایشهای دیپلماتیک میسر است و در غیر این صورت، ایران همچنان سهم اندک خود از بازار جهانی گردشگری را به رقبای منطقهای واگذار خواهد کرد.
پیرو تصریح دارد: صنعت هتلداری و گردشگری کشور نیازمند احیای اعتماد عمومی و ثبات در بازار ارز است و تا زمانی که این دو مؤلفه حیاتی تحقق نیابد، بازگشت به دوران طلایی دهههای گذشته تنها در قالب آرزو باقی میماند و این صنعت همچنان در رکود عمیق درجا خواهد زد.
