آمار نگران کننده نرخ بیکاری

در روزگاری که طبقات فرودست و متوسط زیر آوار سنگین‌ترین فشارهای معیشتی نفس تازه می‌کنند، آمارهای تازه مرکز آمار ایران از واقعیتی تلخ پرده برمی‌دارد.

از نخستین روزهای زمستان، هر بامداد نوای شوم جهش قیمت‌ها نه با نوسانات جزئی یک یا دو درصدی، بلکه با ارقام سرسام‌آور ۲۰، ۳۰ و حتی بیش از ۴۰ درصد شنیده می‌شود و حال هم‌زمانی این شتاب تورمی با قله‌نشینی نرخ بیکاری، هشداری جدی برای اقتصاد کشور به شمار می‌رود.

گزارش عصر اقتصاد نشان می‌دهد: صعود نرخ بیکاری جمعیت فعال به ۹.۱ درصد و جهش نگران‌کننده بیکاری جوانان تا ۲۳.۴ درصد، پیامی جز ورود رسمی به باتلاق رکود تورمی ندارد؛ وضعیتی مخرب که در آن هم‌زمان با آب رفتن فرصت‌های شغلی و انسداد مبادی درآمدی خانوارها، هزینه‌های حیاتی بقا اوج می‌گیرد.

کارشناسان بر این باورند: تبعات این شکاف مرگبار اقتصادی صرفاً به ناتوانی مالی محدود نخواهد ماند، بلکه تعمیق فقر مطلق، کاهش شدید بهره‌وری نیروی کار و افزایش انفجاری آسیب‌های اجتماعی، کمترین بهای استمرار سیاست‌هایی است که تولید را زمین‌گیر و سفره مردم را در منگنه گرانی و بی‌پولی بی‌پناه رها ساخته‌اند.

قیچی معیشت بر گلوی سفره‌ها

روزنامه عصر اقتصاد در بررسی ابعاد نگران‌کننده تغییرات اخیر بازار کار و تبعات اجتماعی آن، با دکتر جواد علیی، استاد دانشگاه و جامعه‌شناس به گفتگو نشسته است تا لایه‌های پنهان ارقام آماری را موشکافی کند.

این جامعه‌شناس با اشاره به ثبت نرخ بیکاری ۹.۱ درصدی در بهار سال جاری و افزایش ۱.۸ واحد درصدی آن نسبت به مدت مشابه سال گذشته تصریح کرد: برخلاف تصور عمومی، نرخ بیکاری هرگز بیانگر سهم همه افراد جویای کار از کل جمعیت کشور نیست، بلکه صرفاً نسبت افراد فاقد شغل را در دایره محدود جمعیت فعال اقتصادی می‌سنجد و هنگامی که کاهش هم‌زمان نرخ مشارکت اقتصادی رخ می‌دهد، خیل عظیمی از بیکاران به دلیل سرخوردگی از یافتن شغل از محاسبات رسمی خارج می‌شوند و نوعی خطای دید آماری در تحلیل واقعیت جامعه ایجاد می‌کنند.

افت ۴۵۰ هزار نفری شاغلان نشانه فرسایش امید اجتماعی است

وی با تاکید بر اینکه ارزیابی دقیق بازار کار مستلزم بررسی هم‌زمان سه متغیر بیکاری، مشارکت اقتصادی و جمعیت شاغل است، یادآور شد: داده‌های مستند نشان می‌دهند که در کنار رشد حدود ۲۵ درصدی نرخ عمومی بیکاری، نزدیک به ۴۵۰ هزار نفر از جمعیت شاغل کشور در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته کاسته شده است و این ریزش معنادار، گواهی آشکار بر کوچک‌تر شدن سفره معیشت و تشدید بحران رکود اقتصادی به شمار می‌رود.

داده‌های مستند نشان می‌دهند که در کنار رشد حدود ۲۵ درصدی نرخ عمومی بیکاری، نزدیک به ۴۵۰ هزار نفر از جمعیت شاغل کشور در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته کاسته شده است و این ریزش معنادار، گواهی آشکار بر کوچک‌تر شدن سفره معیشت و تشدید بحران رکود اقتصادی به شمار می‌رود

به باور این استاد دانشگاه، جامعه‌ای که هم‌زمان با افت اشتغال، شاهد کاهش تمایل شهروندان برای ورود به بازار کار باشد، وارد فاز انفعال و ناامیدی ساختاری می‌شود، زیرا جمعیت کثیری از جوانان در سن کار، جستجوی شغل را به کلی رها می‌کنند و مستقیماً به سمت آسیب‌های اجتماعی رانده می‌شوند.

بیکاری ۲۳ درصدی جوانان موتور محرک بحران‌های نسلی است

این کارشناس مسائل اجتماعی با ابراز نگرانی عمیق از جهش نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله به ۲۳.۴ درصد، خاطرنشان ساخت: شکاف عمیق میان بیکاری عمومی و بیکاری جوانان که رشدی معادل ۳.۷ واحد درصد را در یک سال ثبت کرده است، پیامدهای مهلکی برای آینده جمعیتی و سرمایه انسانی کشور به همراه دارد.

وی با تاکید بر اینکه جوانان پیشران پویایی و نوآوری در هر ساختاری هستند، هشدار داد: انباشت نیروی جوان سرخورده و فاقد دورنمای شغلی، علاوه بر تعمیق گسست نسلی و تاخیر اجباری در تشکیل خانواده، پدیده مهاجرت نخبگان را تشدید می‌کند و تاب‌آوری اجتماعی کشور را در برابر تکانه‌های معیشتی به نازل‌ترین سطح ممکن می‌رساند.

رکوردشکنی نگران‌کننده در مارکت بیکاری نسلی و مولد

این استاد دانشگاه تصریح کرد: بررسی کارنامه فصلی سال گذشته نشان می‌دهد که ساختار اشتغال کشور با چالش‌های عمیقی دست به گریبان است زیرا نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله طی فصل‌های بهار تا زمستان ۱۴۰۴ به ترتیب مقادیر ۱۹.۷ و ۱۹ و ۲۱.۵ و ۲۱.۲ درصد را ثبت کرده و سپس در بهار امسال به رقم هولناک ۲۳.۴ درصد رسیده است و این روند صعودی نمایانگر رشد ۳.۷ واحد درصدی و جهش حدود ۱۸.۸ درصدی نسبت به بهار گذشته می‌باشد.

وی در ادامه افزود: فاجعه بزرگ‌تر در بخش دیگری از بدنه مولد جامعه پدیدار گشته است زیرا نرخ بیکاری جمعیت ۱۸ تا ۳۵ ساله نیز در بهار امسال به عدد ۱۷.۵ درصد بالغ گشته و این در حالی است که ارقام فصل‌های چهارگانه سال ۱۴۰۴ به ترتیب مقادیر ۱۴.۵ و ۱۴.۴ و ۱۵.۹ و ۱۵.۱ درصد بوده‌اند و مقایسه آماری نشان می‌دهد: نرخ بیکاری این گروه حیاتی با افزایشی سه واحدی بالغ بر ۲۰.۷ درصد رشد را تجربه کرده است.

به باور این جامعه‌شناس، استمرار این سیر نزولی امید، نشانه آشکار ناکارآمدی سیاست‌های کلان اقتصادی بوده و پیام‌آور بحران‌های ساختاری عمیق در آینده نزدیک می‌باشد.