آیا موج جدید افزایش قیمت گوشت قرمز در راه است؟
بررسی‌های میدانی و رصد آمارهای زنجیره توزیع نشان می‌دهد که قیمت تمام‌شده تولید دام زنده در ماه‌های اخیر با شیب ملایم اما مداوم در حال رشد بوده است.
با آغاز فصل پاییز و افزایش سنتی تقاضا برای محصولات پروتئینی، بار دیگر چشم‌ها به سمت بازار دام سبک و سنگین معطوف شده است.
نوسانات نرخ ارز، تغییرات اقلیمی، کاهش سطح مراتع و از همه مهم‌تر افزایش هزینه‌های نگهداری دام در فصول سرد، کارشناسان را با این پرسش مواجه کرده است که آیا بازار در آستانه موج جدیدی از جهش قیمت‌ها قرار دارد یا سیاست‌های کنترلی مانع از تغییر مدار نرخ‌ها خواهد شد.
بررسی‌های میدانی و رصد آمارهای زنجیره توزیع نشان می‌دهد که قیمت تمام‌شده تولید دام زنده در ماه‌های اخیر با شیب ملایم اما مداوم در حال رشد بوده است.
هزینه نهاده‌های دامی نظیر جو، ذرت و کنجاله سویا، بخش عمده‌ای از بهای نهایی را به خود اختصاص داده و در کنار رشد هزینه‌های حمل‌ونقل و دستمزد کشتارگاهی، حاشیه سود دامداران را تحت فشار قرار داده است؛ عاملی که در میان‌مدت مستقیماً به بازار مصرف‌کننده نهایی منتقل می‌شود و تاثیر زیادی در بازار گوشت می‌گذارد.
فشار مضاعف بر نرخ دام زنده و گوشت گوسفندی
در میان اقلام پروتئینی، گوشت گوسفندی همواره به دلیل تقاضای بالاتر در سبد خانوار ایرانی و وابستگی مستقیم‌تر به چرای فصلی و هزینه‌های پرواربندی، بیشترین حساسیت قیمتی را از خود نشان می‌دهد. فعالان بازار معتقدند با محدود شدن ورود دام پرواری از استان‌های غربی و مرکزی به کلان‌شهرها و کاهش مراتع در نیمه دوم سال، هزینه نگهداری گله‌ها به شکل محسوسی بالا می‌رود.
بر این اساس، تحلیل‌گران حوزه اقتصاد کشاورزی تأکید دارند که پایش لحظه‌ای و شفاف بازار برای تأمین‌کنندگان خرد و عمده ضرورت دوچندان یافته است؛ چراکه متقاضیان و فعالان صنفی برای مدیریت هزینه‌های خود ناچارند آخرین تغییرات قیمت گوشت بره و شیشک را در بستر مراجع تخصصی و نرخ‌های مبنا دنبال کنند تا در دام قیمت‌سازی‌های واسطه‌ای و دلالان محلی نیفتند.
یکی از چالش‌های ساختاری بازار گوشت قرمز در کشور، طولانی بودن زنجیره تأمین از دامداری تا سفره خانوار است. وجود حلقه‌های واسطه‌ای متعدد از میادین عرضه دام تا عمده‌فروشان و قصابی‌های سطح شهر، در مواقع نوسان نرخ معمولاً حبابی فراتر از افزایش هزینه‌های واقعی تولید به قیمت نهایی اضافه می‌کند.
هرچند که برای کنترل قیمت گوشت، وارداتی از پاکستان انجام شد، اما گوشت پاکستانی هم قیمت را پایین نیاورد و قیمت گوشت گوسفندی و گوساله نسبت به سال گذشته حدود ۱۳۰ تا ۱۶۰ درصد افزایش یافته است.
در این میان، توسعه سامانه‌ها و مراکز تأمین مستقیم گوشت توانسته به عنوان ضربه‌گیری در برابر نوسانات ناگهانی عمل کند. گزارش‌های سامانه جامع بازارگوشت به عنوان یکی از پلتفرم‌های تخصصی تأمین و رصد نرخ فرآورده‌های پروتئینی حاکی از آن است که حذف واسطه‌های غیرضروری و اتصال مستقیم شبکه کشتار به مراکز توزیع، تا حد زیادی از ایجاد هیجان کاذب در قیمت‌گذاری جلوگیری کرده و امکان ثبات نسبی در تأمین گوشت تنظیم‌بازاری و استاندارد را فراهم می‌سازد.
سناریوهای پیش‌روی بازار تا پایان سال
کارشناسان اقتصادی معتقدند جهت‌گیری نهایی بازار در ماه‌های پیش‌رو به دو عامل کلیدی بستگی خواهد داشت: اول، حجم و تداوم واردات گوشت گرم و منجمد به عنوان اهرم تنظیم‌بازار و دوم، نحوه تخصیص ارز به نهاده‌های دامی.
چنانچه سیاست‌های حمایتی از تولیدکنندگان داخلی و جریان واردات تنظیم‌بازاری با اختلال یا تأخیر همراه شود، با توجه به پیک تقاضای زمستانه، احتمال شکل‌گیری موج جدید افزایش قیمت در بازار دور از انتظار نخواهد بود؛ اما در صورت تداوم عرضه یکپارچه و شفافیت آماری در شبکه توزیع، می‌توان بازار را در محدوده‌ای کنترل‌شده مدیریت کرد.
