استراتژی اقیانوس آبی و اقیانوس قرمز در کسب و کار /بخش دوم: اقیانوس قرمز
مرتضی ایراندوست (کارشناس ارشد مدیریت صنعتی ) – مهندس مجتبی ایراندوست
اقیانوس قرمز
اقیانوس های قرمز نماینگر تمام صنایع موجود امروزی هستند. استراتژی اقیانوس قرمز به رویکردی در رقابت بازار اشاره دارد که در آن کسبوکارها در فضای صنعتی موجود با عملکرد بهتر از رقبا برای جذب سهم بیشتری از تقاضای موجود، با یکدیگر رقابت میکننداستراتژی اقیانوس قرمز با یک بازار اشباع شده با رقابت بیرحمانه مشخص میشود، در نتیجه باعث میشود فرصت درآمد در بازار پراکندهتر و باعث کاهش رشد و سودآوری به طور کلی شود.
بازار اقیانوس قرمز در محدودههای تعریفشدهای فعالیت میکند که حول محورتقاضا و مزیت رقابتی است.کسبوکارها در این بازارها با بکارگیری تاکتیک های تهاجمی مانند جنگ قیمت، تمایز برند و بهبود ویژگیهای محصول، قصد دارند تا حد امکان سهم بیشتری از بازار محدود را به خود اختصاص دهند. در این بازارها، شما تقاضای جدید ایجاد نمیکنید؛ بلکه برای سهم بزرگتری از بازار میجنگید.
اقیانوس قرمز محیطی از رقابت نفسگیر بین نقشآفرینان متعدد صنعت است. از آنجا که بازار مملو از رقبا است، شرکتهای جدید باید برای سهمی از هرگونه سود، به شدت مبارزه کنند. شرکتها در محیط کسبوکار اقیانوس قرمز، از استراتژیهای کسبوکار بسیار متفاوتی نسبت به شرکتهایی که بازار مخصوص به خود را دارند، استفاده میکنند. شرکتهای اقیانوس قرمز به جای تلاش برای ایجاد تقاضا، سعی میکنند از طریق بازاریابی، قیمتهای پایینتر یا محصولات بهبود یافته، مصرفکنندگان موجود را جذب کنند.
این استراتژی شامل ارائه ایدهها و برنامههایی برای حفظ یک کسبوکار در بازاری پر از رقیب است. شرکتها باید بدنبال عواملی باشند که آنها را از رقبای آنها متمایز میکند و این میتواند شامل یک نقطه فروش منحصر به فرد ،مخاطب هدف، تجربه مشتری، برندسازی و قیمت باشد. اساساً، شرکتهایی که از این استراتژی استفاده میکنند، روی تمایز و رهبری هزینه برای کسب برتری نسبت به رقبا تمرکز میکنند. این اصطلاح در تضاد کامل با استراتژی اقیانوس آبی است که شامل ایجاد فضاهای بازار جدید با رقابت کم یا بدون رقابت است.
هدف این استراتژی کاهش یا حذف رقابت از طریق تاکتیکهای تهاجمی مانند کاهش هزینه، کمپینهای بازاریابی و تمایز محصول است. که شامل یافتن راههایی برای تمایز شرکت از رقبایش و اطمینان از متمایز بودن آن از دیگران است. شرکتهایی که از استراتژیهای اقیانوس قرمز استفاده میکنند باید دائماً رقبای خود را رصد کنند تا از آنها جلوتر باشند.
برخی از ویژگیهای استراتژی اقیانوس قرمز عبارتند از:
– رقابت شدید: بسیاری از رقبا برای بدست آوردن مقدار محدودی از تقاضای بازار با یکدیگر رقابت میکنند.
– بازارهای اشباع شده : بازارها به خوبی تعریف شدهاند و نقشآفرینان، محصولات یا خدمات مشابهی ارائه میکنند.
– رقابت برای بهترین بودن: شرکتها برای پیشی گرفتن از رقبا، به شدت با هم رقابت میکنند.
– تمرکز روی مشتریان فعلی: این استراتژی روی به دست آوردن سهم بیشتری از مشتریان فعلی به جای ایجاد بخشهای جدید بازار تمرکز دارد.
– تمایز غیرضروری : شرکتها اغلب به تغییرات جزئی در پیشنهادات تکیه میکنند که ممکنست ارزش منحصر به فرد قابل توجهی برای مشتریان ایجاد نکند.
استراتژی اقیانوس قرمز مزایای متعددی را ارائه میدهد:
– انعطافپذیری بیشتر در مواجهه با شرایط اقتصادی و رقابتی
– تمرکز روی بهرهبرداری از بازارهای موجود و تقویت سهم بازار
– کاهش ریسک و افزایش اطمینان در کسب درآمد و سودآوری.
چالش های استراتژی اقیانوس قرمز
– فشارهای حاشیه سود: رقابت شدید اغلب منجر به جنگ قیمتها میشود و در نتیجه حاشیه سود کاهش مییابد.
– اشباع بازار: تعداد زیاد رقبا میتواند منجر به اشباع بازار شود و افزایش سهم بازار را دشوار سازد.
– نوآوری محدود : شرکتها با تمرکز بر پیروزی در رقابت، ممکن است از نوآوری، که برای موفقیت بلندمدت بسیار مهم است غافل شوند.
– عدم انعطاف پذیری: قوانین تثبیت شده بازار و رقابت بالا میتواند ایجاد تغییرات یا نوآوریهای چشمگیر را دشوار کند.
مفهوم اقیانوس قرمز استعارهای قدرتمند است که رقابت شدید و چالشهای پیش روی شرکتها در بازارهای موجود را شامل میشود. این جهانی است که در آن شرکتها برای جذب مشتریان یکسان رقابت میکنند و درگیر رقابت بیرحمانهای هستند که اغلب منجر به کاهش سودآوری و فرصتهای محدود برای تمایز میشود. با این حال، با بکارگیری استراتژیهای نوآورانه، شرکتها میتوانند از این آبهای خروشان عبور کرده و رشد کنند.
نهایتا، کلید موفقیت بلندمدت ممکن است در گذار از اقیانوس قرمز به اقیانوس آبی با پذیرش نوآوری و تعریف مجدد مرزهای صنعت باشد. با انجام این کار، کسبوکارها می توانند از محدودیتهای رقابت شدید رهایی یابند و فرصتهای جدیدی برای رشد و سودآوری در آبهای ناشناخته ایجاد کنند.
سخن پایانی
استراتژی اقیانوس قرمز و آبی دو جهانبینی متفاوت را پیش روی مدیران قرار میدهند.این دو استراتژی هرکدام ویژگیها، مزایا و معایب منحصر بهفردی دارند و بستگی به شرایط و موقعیتهای مختلف یکی از آنها ممکن است بهتر باشد.
با توجه به تمرکز استراتژی اقیانوس آبی روی بازار و مشتریان جدید میتوان اعلام کرد که این نوع استراتژی برای کسب و کارهایی مفید واقع میشود که به نوآوری و خلاقیت در ارائه محصولات یا خدمات روی آوردهاند. از طرفی ریسک بالای ایجاد بازار و مشتریان جدید میتواند سرمایه اولیه را تهدید کند؛ اما بهدلیل عدم حضور رقبا در این نوع استراتژی درصورتیکه کسب و کار بتواند به رونق و پایداری دست پیدا کند، بازاری منحصربهفرد در اختیار صاحبان شرکت قرار خواهد گرفت.
در استراتژی اقیانوس قرمز ریسک پذیرش بازار از طرف مشتریان وجود نخواهد داشت؛ چراکه رقبای حاضر درحال ارائه خدمات یا محصولات مشابه به نیاز مشتریان هستند. با اینحال در استراتژی اقیانوس قرمز باید برای کنترل و مدیریت روی هزینهها و کیفیت محصولات داشته باشند تا با ایجاد تمایز مشتریان را برای خرید از محصولات خود قانع کنند.
نهایتا اینکه درک این مفاهیم، به شما این توانایی را میدهد که از یک بازیگر منفعل در بازار، به یک معمار فعال تبدیل شوید که آگاهانه آینده کسبوکار خود را طراحی میکند. این یک سفر چالشبرانگیز است، اما پاداش آن، دستیابی به رشد پایدار و رهبری بازار خواهد بود.
منابع
اقیانوس آبی و قرمز؛ دو استراتژی متفاوت در کسب وکار(1401) https://www.irandnn.ir
آموزش استراتژی اقیانوس آبی و قرمز در کسب و کار(1403) https://vla.ir
اقیانوس ابی و قرمز (2024) https://aminpaytakht.ir
حسینپور، زکیه (1403) استراتژی اقیانوس ابی، https://sharifstrategy.org
برومند، ژاله (1402) استراتژی اقیانوس ابی چیست؟ https://www.karlancer.com
Jackson، Ted (2023) The Blue Ocean Strategy: What It Is & How to Use It، https://www.clearpointstrategy.com
Freedman، max (2024) Blue Ocean Strategy: Creating Your Own Market، https://www.businessnewsdaily.com
Finding Untapped Markets: An Introduction to Blue Ocean Strategy (2024) https://www.thestrategyinstitute.org
The Blue Ocean Strategy: learn how to foster innovation and value creation (2025) https://www.imd.org
Blackmore، Laura (2024) Red Ocean Vs Blue Ocean Strategy Overview + Examples، https://www.cascade.app/blog/blue-ocean-vs-red-ocean-strategy
What Is the Blue Ocean Strategy: Meaning, Steps, and Benefits (2025) https://www.mypos.com
What Is The Blue Ocean Strategy? How To Apply It To Find Untapped Markets (2024) https://quantive.com
The Blue Ocean Strategy (Examples + Templates) (2024) https://slidemodel.com
What is Red Ocean Strategy and Why You Need to Shift to a Blue Ocean, https://www.blueoceanstrategy.com
Red Ocean Strategy, https://mooncamp.com
Alfen،nora (2024) Red Ocean vs. Blue Ocean Strategy – Which is Right for Your Company? https://www.wayra.de
Young،juli (2025) Understanding Blue Ocean Strategy: Definition, Features, and Examples، https://www.investopedia.com
Smith ، James (2025) What is Red Ocean Strategy, and How Does it Work? https://www.theknowledgeacademy.com
What is red ocean? https://www.designmatch.io
