
در ادامه برگزاری سلسله میزگردهای تخصصی پویش «#سایپا_رسانه»، سومین میزگرد این پویش با موضوع «بررسی مزیتهای توسعه محصول برای صنعت خودرو و مشتریان» با حضور وحید اصفهانیان، رئیس پژوهشگاه سوخت دانشگاه تهران، امیرحسن کاکایی، عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران و سیدعلی حسینی، کارشناس اقتصادی و اصحاب رسانه برگزار شد.
در این میزگرد، ضرورت تداوم توسعه محصول در شرایط اقتصادی و تحریمی، نقش آن در پاسخگویی به نیازهای متغیر بازار و مشتریان، ضرورت تدوین نقشه راه فناوری و همچنین الزامات همکاری میان خودروسازان، دانشگاه، قطعهسازان و شرکتهای دانشبنیان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
پیش از این، دو میزگرد تخصصی این پویش با موضوع «بررسی موانع پیشرفت صنعت خودرو» و «واکاوی علل تکرار اشتباهات ادواری در صنعت خودرو» برگزار شده بود.
توسعه محصول؛ شرط ماندگاری صنعت خودرو
وحید اصفهانیان، رئیس پژوهشگاه سوخت دانشگاه تهران در میزگرد بررسی مزیتهای توسعه محصول برای صنعت خودرو و مشتریان، با تأکید بر اینکه توسعه محصول یکی از ارکان اصلی بقای صنعت خودرو است،گفت: آینده صنعت خودرو صرفاً با تداوم تولید تضمین نمیشود، بلکه به توانایی مستمر در توسعه، نوآوری و حرکت همگام با تحولات فناوری وابسته است.
وی تغییر نیاز و سلیقه مشتریان، سختگیرانهتر شدن استانداردهای ایمنی و آلایندگی، تحولات سریع فناوری و فشار رقبا را از مهمترین دلایل ضرورت استمرار توسعه محصول دانست و افزود: توقف توسعه شاید هزینههای امروز را کاهش دهد، اما هزینه عقبماندگی فردا را افزایش میدهد؛ چراکه با کنار گذاشتن تحقیق و توسعه ممکن است یک نسل از فناوری را از دست بدهیم و در آینده حتی امکان رقابت با آن را نیز نداشته باشیم.
تولید امروز در کنار توسعه محصول
اصفهانیان با اشاره به شرایط تحریم و محدودیتهای موجود در صنعت خودرو تصریح کرد: برخلاف تصور رایج، در شرایط دشوار و پیچیده، اهمیت توسعه محصول بیشتر میشود. تولید و توسعه محصول دو هدف متعارض نیستند و باید بهصورت همزمان مدیریت شوند.
وی افزود: راهبرد درست، حفظ تولید امروز در کنار سرمایهگذاری هدفمند برای فناوری آینده است. البته این اقدامات نباید پراکنده و بدون اولویت باشند، بلکه باید بر اساس نقشه راه مشخص دنبال شوند.
رئیس پژوهشگاه سوخت دانشگاه تهران تأکید کرد: تحریمها ممکن است سرعت اجرای برنامهها را کاهش دهند، اما نباید به توقف یا حذف توسعه محصول منجر شوند؛ چراکه پیامد چنین تصمیمی در بلندمدت، محروم ماندن صنعت از پیشرفت فناوری و رقابتپذیری خواهد بود.
اصفهانیان خاطرنشان کرد: ممکن است توقف توسعه محصول در کوتاهمدت منافعی به همراه داشته باشد، اما در بلندمدت به زیان صنعت تمام خواهد شد. نباید به جهت تحریم، جنگ یا دشواریهای اقتصادی، توسعه محصول را کنار گذاشت و صرفاً به تولید محصولات موجود پرداخت؛ زیرا چنین رویکردی صنعت را از تحولات فناوری و نیازهای جدید بازار عقب میاندازد.
ضرورت تدوین نقشه راه ۱۰ ساله
اصفهانیان یکی از مشکلات صنعت خودرو را نبود نقشه راه روشن برای توسعه محصول و فناوری عنوان کرد و گفت: به جای اجرای پروژههای پراکنده، باید اهداف و اولویتهای آینده صنعت مشخص و فعالیتها در چارچوب یک برنامه منسجم تعریف شوند.
وی تدوین نقشه راه فناوری و توسعه محصول با افق ۱۰ ساله، اولویتبندی پروژهها بر اساس نیاز بازار، ارزش اقتصادی و اهمیت فناوری و تعریف شاخص عمق فناوری در کنار درصد داخلیسازی را از مهمترین اقدامات مورد نیاز صنعت خودرو دانست.
رئیس پژوهشگاه سوخت دانشگاه تهران با اشاره به ضرورت تعیین چشمانداز صنعت خودرو در افق ۱۰ ساله افزود: خودروسازان باید مشخص کنند در آینده به دنبال توسعه چه نوع محصولاتی هستند و چه جایگاهی را برای خود در نظر گرفتهاند؛ آیا تمرکز بر خودروهای هوشمند خواهد بود، توسعه خودروهای الکتریکی در اولویت قرار میگیرد یا فناوریهایی مانند CNG دنبال میشود؟ تا زمانی که جهتگیری آینده صنعت روشن نباشد، نمیتوان برای سبد محصولات و مسیر توسعه فناوری برنامهریزی دقیقی انجام داد.
وی همچنین بر ضرورت پرهیز از فعالیتهای پراکنده در توسعه محصول تأکید کرد و گفت: توسعه محصول نباید صرفاً به ارزانسازی یا اجرای پروژههای متعدد و بدون ارتباط با یکدیگر محدود شود. لازم است خودروسازان در بخشهایی که امکان همکاری وجود دارد، به سمت استفاده از پلتفرمهای مشترک حرکت کنند تا ظرفیتها تجمیع و هزینههای توسعه مدیریت شود.
چهار محور فناوری آینده خودرو
اصفهانیان هوشمندسازی، برقیسازی، بهرهوری و سبکسازی و توسعه نرمافزارهای محوری را چهار محور اصلی شکلدهنده آینده صنعت خودرو برشمرد و گفت: توسعه فناوریهای مرتبط با باتری، موتورهای الکتریکی، الکترونیک قدرت، مدیریت انرژی و نرمافزار خودرو باید در اولویت قرار گیرد.
وی تأکید کرد: توسعه فناوری تنها به ساخت یک محصول جدید محدود نمیشود، بلکه باید مجموعهای از توانمندیهای مهندسی و فناورانه در صنعت ایجاد شود تا امکان ارتقای مستمر محصولات نیز فراهم باشد.
اصفهانیان در ادامه با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به واردات گفت: واردات ممکن است در کوتاهمدت راهی برای تأمین نیازها باشد، اما نباید به جایگزین توسعه توان مهندسی و محصول داخلی تبدیل شود. باید شرایطی فراهم شود که ظرفیت مهندسان و متخصصان کشور نیز فرصت بروز و بهرهبرداری پیدا کند.
وی در پایان تأکید کرد: تولید امروز را حفظ کنیم، اما آینده صنعت را به تعویق نیندازیم. توسعه محصول هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری برای حفظ آینده صنعت است.
توسعه محصول؛ مسئله کمبود توان فنی نیست
همچنین در این میزگرد تخصصی، امیرحسن کاکایی، عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران،با تأکید بر اینکه چالش توسعه محصول در صنعت خودرو را نمیتوان صرفاً به مقاومت خودروسازان یا قطعهسازان نسبت داد، گفت: ظرفیت فنی و علمی و انگیزه لازم برای توسعه محصول در کشور وجود دارد و مشکل اصلی، فقدان توانمندی یا تمایل به توسعه نیست، بلکه مجموعهای از سیاستها و محدودیتهای اجرایی، اقتصادی و ساختاری مانع به ثمر رسیدن بخشی از پروژههای توسعهای شده است.
وی افزود: تعدد پروژهها، رقابتهای موازی، ضعف در شکلگیری پلتفرمهای مشترک، برخی سیاستها و مشکلات زنجیره تأمین از جمله عواملی هستند که مسیر توسعه محصول را با مشکل مواجه میکنند و لازم است برای آنها راهکار مشخصی در نظر گرفته شود.
کاکایی با اشاره به تجربه خودروسازان بزرگ جهان در زمینه ادغام و همکاریهای مشترک اظهار کرد: شرکتهای بزرگ خودروسازی برای کاهش هزینهها، افزایش بهرهوری و استفاده از ظرفیتهای مشترک، به سمت پلتفرمهای مشترک و اتحادهای صنعتی حرکت کردهاند؛ در حالی که در ایران در برخی مقاطع، به جای تقویت همکاری میان خودروسازان، رقابتهای موازی شکل گرفته است.
ظرفیت توسعه محصول در صنعت وجود دارد
کاکایی با اشاره به فعالیت مراکز تحقیقاتی خودروسازان گفت: در بازدید از مراکز تحقیقاتی میتوان مشاهده کرد که پروژههای مختلفی در حوزه توسعه محصول در حال انجام است. برای مثال، سایپا پروژه خودروی پلاگینهیبریدی آریانو را دنبال کرده که از نظر فنی محصول قابلتوجهی است و ظرفیت مناسبی برای عرضه به بازار دارد، اما موانعی باعث شده روند ورود آن به بازار با چالش مواجه شود.
وی با اشاره به شرایط مالی دشوار سایپا افزود: برای من قابل توجه بود که این شرکت با وجود محدودیتهای مالی، به سمت توسعه محصول و موتور رفته و همچنان منابعی را به فعالیتهای تحقیقاتی اختصاص میدهد و تلاش میکند که با وجود شرایط جنگی و تحریمهای گسترده، صنعت خودرو درجا نزند. این موضوع نشان میدهد که انگیزه و ظرفیت توسعه محصول در مجموعه وجود دارد، اما برای به ثمر رسیدن این پروژهها باید موانع پیش روی آنها نیز برطرف شود.
توسعه محصول نیازمند سیاستگذاری متناسب با شرایط کشور
عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران با بیان اینکه مشکلات توسعه محصول را نمیتوان جدا از سیاستهای کلان اقتصادی بررسی کرد، گفت: در شرایط محدودیت منابع ارزی، لازم است تخصیص منابع با توجه به میزان داخلیسازی و ارزش افزوده ایجادشده در داخل کشور انجام شود و تولیدکنندگان داخلی در اولویت تخصیص ارز قرار گیرند. همچنین تجربه خودروهای گازسوز نشان داد که حتی در صورت انجام اقدامات فنی از سوی خودروساز، نبود مشوقهای مناسب میتواند مانع موفقیت یک محصول شود.
وی تأکید کرد: توسعه محصول موضوعی چندبعدی است و اصلاح سیاستگذاری صنعتی، تقویت زنجیره تأمین و فراهم کردن شرایط همکاری پایدار میان بخشهای مختلف، در کنار توان فنی خودروسازان، برای پیشرفت این حوزه ضروری است.
کاکایی همچنین بر ضرورت بازنگری در سیاستهای توسعه محصول متناسب با شرایط اقتصادی و تحریمی کشور تأکید کرد و گفت: توسعه محصول نباید صرفاً به خودروهای سواری محدود شود و ظرفیتهای موجود در بخش خودروهای سنگین، موتور و سایر محصولات صنعتی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
توقف پروژهها، از دست رفتن سرمایه انسانی
کاکایی با اشاره به پروژههای در حال اجرای صنعت خودرو گفت: نمیتوان در شرایط دشوار، همه فعالیتهای توسعهای را متوقف کرد و انتظار داشت پس از پایان محدودیتها، کار بهسادگی از همان نقطه از سر گرفته شود. توقف پروژهها ممکن است به خروج نیروهای متخصص و از دست رفتن بخشی از ظرفیتهای ایجادشده منجر شود.
وی افزود: در شرایط تحریمی، سرعت اجرای برخی پروژهها ممکن است کاهش پیدا کند، اما اصل فعالیتهای توسعهای نباید متوقف شود؛ چراکه ادامه پروژهها علاوه بر حفظ سرمایه انسانی، دانش فنی و تجربهای را که طی سالها ایجاد شده، زنده نگه میدارد.
ورود آریانوسایپا به بازار مزیتهای متعددی دارد
عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران در همین زمینه به پروژه پلاگینهیبرید سایپا، آریانو، اشاره کرد و با بیان اینکه بخش قابلتوجهی از اقدامات این پروژه انجام شده و فعالیتهای مرتبط با داخلیسازی آن نیز پیش رفته است، گفت: عرضه چنین محصولی میتواند مزایایی از جمله بهبود ایمنی و کاهش مصرف سوخت به همراه داشته باشد و در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، ظرفیت استفاده از این فناوری در صنعت خودرو نیز وجود خواهد داشت.
کاکایی در پایان تأکید کرد: توسعه محصول در صنعت خودرو نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ در حوزه سیاستگذاری، تأمین مالی، همکاری صنعتی و استفاده از ظرفیتهای علمی کشور است و نمیتوان موفقیت یا ناکامی آن را صرفاً به عملکرد یک خودروساز یا قطعهساز نسبت داد
توسعه محصول؛ ضرورتی برای پاسخگویی به نیاز بازار
سیدعلی حسینی، کارشناس اقتصادی نیز در این میزگرد با اشاره به ضرورت توسعه محصول در صنعت خودرو گفت: صنعت خودرو صنعتی است که بهطور مستمر به توسعه نیاز دارد و باید محصولات جدیدی ایجاد و متناسب با نیاز و انتظار بازار عرضه کند. نمیتوان در شرایطی که نیازها و فناوریهای حوزه خودرو بهسرعت در حال تغییر است، صرفاً به تولید محصولات موجود اکتفا کرد.
وی با اشاره به فرهنگ خرید خودرو در جامعه اظهار کرد: با توجه به شرایط اقتصادی، بخش قابل توجهی از مردم همچنان به دنبال خرید خودروهای داخلی هستند و انتظار دارند خودروسازان بتوانند محصولاتی متناسب با نیاز و توان اقتصادی آنها عرضه کنند.
حسینی افزود: مردم امروز به دلیل دسترسی گستردهتر به اطلاعات و مشاهده تحولات صنعت خودرو در جهان، با ویژگیها و فناوریهای جدید آشنا هستند و انتظار دارند خودرویی که خریداری میکنند، از نظر امکانات، ایمنی، مصرف سوخت و کیفیت، متناسب با نیازهای روز باشد. بنابراین خودروسازان باید خود را با ذائقه و خواسته مشتریان هماهنگ کنند.
وی با بیان اینکه تولید خودروهای برقی و پلاگین هیبرید یکی از نکات مهمی است که حرکت به سمت آنها میتواند باعث تحول در صنعت خودرو شود، اظهارکرد: خوشبختانه اخیرا دیده شده که حرکت به سمت طراحی و تولید موتورهای جدید و خودروهای به روز آغاز شده است و امیدواریم این امر تا تحقق کامل با سرعت بیشتری دنبال شود.
توسعه محصول در شرایط تحریم متوقف نشود
عضو اتاق بازرگانی ایران با تأکید بر اینکه شرایط دشوار اقتصادی و تحریم نباید به توقف توسعه محصول منجر شود، گفت: با وجود تمام محدودیتها و شرایط تحمیلشده، صنعت خودروسازی و بخش خصوصی همچنان به فعالیت خود ادامه دادهاند؛ هرچند ممکن است محدودیتها موجب کاهش تیراژ، افزایش هزینهها و دشوار شدن اجرای برخی برنامههای توسعهای شده باشد.
وی ادامه داد: سؤال اساسی این است که نیاز بازار چیست و چگونه باید به این نیاز پاسخ داد. حتی در شرایط تحریم نیز نمیتوان منتظر ماند و توسعه محصول را کنار گذاشت. صنعت خودرو باید توسعه محصول را بهعنوان یک ضرورت دنبال کند.
حسینی با اشاره به حوزههای مهم توسعه محصول اظهار کرد: در تولید خودروهای جدید باید موضوعاتی مانند کاهش مصرف سوخت، ارتقای ایمنی، افزایش راحتی و بهبود ویژگیهای فنی مورد توجه قرار گیرد. توسعه محصول زمانی میتواند به نیاز بازار پاسخ دهد که همزمان با تغییر انتظارات مشتری و تحولات فناوری پیش برود.
پیوند صنعت، دانشگاه و بخش خصوصی
حسینی با اشاره به اهمیت ارتباط میان دانشگاه و صنعت گفت: یکی از مشکلات موجود، فاصله میان دانشگاهها و صنایع کشور است. در برخی حوزهها مانند صنعت نفت و بخش درمان، ارتباط میان دانشگاه و محیط عملیاتی شکل گرفته، اما در بسیاری از صنایع هنوز این ارتباط به سازوکار مشخص و مؤثری تبدیل نشده است.
وی تأکید کرد: توسعه محصول بدون استفاده از ظرفیت علمی و تخصصی دانشگاهها، مراکز پژوهشی و شرکتهای تخصصی دشوار خواهد بود و لازم است این ظرفیتها در قالب همکاریهای مشخص و کاربردی در خدمت نیازهای صنعت قرار گیرند.
صنعت خودرو؛ سرمایهای برای نسلهای آینده
حسینی با تأکید بر جایگاه صنعت خودرو در اقتصاد کشور خاطرنشان کرد: صنعت خودروسازی را باید فراتر از شرکتها و مجموعههای فعلی دید. این صنعت یک سرمایه اقتصادی و ملی است که نسلهای گذشته برای شکلگیری و توسعه آن تلاش کردهاند و نسلهای آینده نیز باید این مسیر را ادامه دهند.
وی افزود: حفظ و تقویت این سرمایه نیازمند آن است که صنعت خودرو بتواند همزمان با حفظ تولید، مسیر توسعه محصول و ارتقای فناوری را نیز دنبال کند. پاسخگویی به نیاز بازار، ارتقای ایمنی، کاهش مصرف سوخت و بهبود کیفیت محصول، بخشی از همین مسیر است.








