تلنگری به بازار

اکرم رضائی نژاد

در شرایطی که نوسانات قیمتی و چالش‌های تأمین کالاهای اساسی همواره از دغدغه‌های اصلی اقتصاد کشور محسوب می‌شود، دو تصمیم مهم در حوزه تنظیم بازار و تجارت خارجی اخیراً اعلام شده است.

از یک سو، شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی کشاورزی نرخ خرید تضمینی چهار قلم کالای حیاتی شامل مرغ، تخم‌مرغ، گوشت قرمز و شیر خام را تعیین کرده است. از سوی دیگر، گمرک ایران با ابلاغ بخشنامه‌ای جدید، نحوه رسیدگی به ارزش کالاهای اساسی وارداتی را بر اساس مصوبات کارگروه ارزی مشخص کرده است.

به گزارش عصراقتصاد، بر اساس اعلام عطاالله هاشمی، عضو شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی کشاورزی، نرخ خرید تضمینی چهار محصول مرغ، تخم‌مرغ، گوشت قرمز و شیر خام در جلسه اخیر این شورا (۱۶ اردیبهشت) تعیین شده است. این تصمیم پس از برگزاری جلسات متعدد با تولیدکنندگان و کارشناسان حوزه کشاورزی گرفته شده تا قیمت‌ها به گونه‌ای تعیین شود که هم منافع تولیدکننده و هم قدرت خرید مصرف‌کننده را در نظر بگیرد.

فرآیند تعیین قیمت و زمان ابلاغ رسمی

هاشمی توضیح داد: پیش از جلسه شورا، کمیسیون‌های تخصصی با حضور نمایندگان تولیدکنندگان تشکیل شده و پیشنهادهای قیمتی بررسی شده است.

وی افزود: بر اساس قانون، وزیر جهاد کشاورزی به عنوان رئیس شورا، حداکثر تا یک هفته پس از تصویب قیمت‌ها موظف به ابلاغ رسمی آن است. انتظار می‌رود قیمت‌های مصوب تا پایان هفته جاری (۲۲ اردیبهشت) اعلام شود.

تأثیر این تصمیم بر بازار

تعیین نرخ خرید تضمینی می‌تواند تأثیرات زیر را داشته باشد. با تعیین قیمت ثابت برای تولیدکنندگان، از نوسانات بی‌رویه در بازار جلوگیری می‌شود. همچنین تضمین خرید محصولات با قیمت مصوب، انگیزه تولیدکنندگان را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر اگر قیمت‌های مصوب به درستی اجرا شود، از افزایش بی‌رویه قیمت در بازار مصرف جلوگیری می‌کند.

با این حال، برخی نگرانی‌ها نیز وجود دارد: آیا قیمت‌های مصوب توجیه اقتصادی برای تولیدکنندگان دارد؟ آیا نظارت کافی بر اجرای این قیمت‌ها در بازار وجود خواهد داشت؟ آیا امکان قاچاق یا احتکار این کالاها با تعیین قیمت ثابت افزایش می‌یابد؟

ابلاغ دستورالعمل جدید ارزش‌گذاری کالاهای اساسی وارداتی

همزمان با تصمیمات داخلی درباره قیمت کالاهای اساسی، گمرک ایران نیز بخشنامه‌ای درباره نحوه رسیدگی به ارزش کالاهای اساسی وارداتی صادر کرده است. این بخشنامه بر اساس مصوبات کارگروه ارزی تنظیم شده و دو هدف اصلی دارد: شفاف‌سازی فرآیند ارزش‌گذاری کالاهای اساسی و جلوگیری از نوسانات غیرمنطقی قیمت در واردات.

در این دستورالعمل موارد زیر مورد تأکید قرار گرفته است:

مبنای محاسبه ارزش کالا: اگر قیمت یک کالای اساسی بین زمان ثبت درخواست سفارش تا صدور کد هشت‌رقمی تغییر کند، تاریخ تأیید درخواست ثبت سفارش (و نه تاریخ صدور کد) مبنای محاسبه ارزش کالا خواهد بود.

عدم شمول نزول ارزش: اگر قیمت واحد کالا در ثبت سفارش کمتر از قیمت مصوب کارگروه ارزی باشد، این کاهش قیمت به عنوان نزول ارزش محسوب نشده و مورد تأیید است.

تأثیر این مصوبه بر واردات کالاهای اساسی

این تصمیم می‌تواند نتایجی در پی داشته باشد، با مشخص شدن مبنای محاسبه ارزش، از بروز اختلافات گمرکی جلوگیری می‌شود. همچنین با تعیین سقف قیمتی توسط کارگروه ارزی، امکان دستکاری در ارزش کالاها کاهش می‌یابد. این مصوبه همچنین به حفظ ذخایر ارزی کشور و تأمین بهتر کالاهای اساسی کمک می‌کند.

اما آیا سامانه‌های گمرکی توانایی تطبیق سریع با این تغییرات را دارند؟  آیا واردکنندگان با این دستورالعمل همکاری خواهند کرد؟

به نظر می‌رسد دولت در تلاش است تا با هماهنگی بین قیمت‌گذاری داخلی و قوانین واردات، ثبات بیشتری به بازار کالاهای اساسی بدهد. این رویکرد اگر به درستی اجرا شود، شاید بتواند از شوک‌های قیمتی جلوگیری کند.

اما اگر قیمت‌های مصوب منطقی و قابل اجرا باشند، رضایت نسبی در بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان ایجاد می‌شود در غیر این صورت، ممکن است شاهد کاهش کیفیت محصولات یا کمبود عرضه باشیم.