پایان انحصار غول های داروسازی بر ده‌ها داروی پرمصرف

ترجمه: محمود نواب مطلق

انحصار امتیاز تولید دارو برای بسیاری از شرکت های دارو سازی در سال ۲۰۲۳(۱۴۰۲) به پایان می رسد و تولیدات آنها  وارد عرصه مالکیت عمومی می شوند. از اینرو درآمد آنها کاهش می‌یابد.

امتیاز انحصار تولید و توزیع دو داروی بسیار شناخته شده و پروفروش جهان یعنی «اَب وی و هومیرا» که داروهای مخصوص بیماری های التهابی مزمن همچون آرتریت روماتوئید، بیماری کُرون و پیسوریازیس هستند، اکنون پس از بیست سال تَکتازی در تولید و توزیع در داروخانه های آمریکا از سال آینده با پایان رسیده و در اختیارمالکیت عمومی قرار می‌گیرد.

صاحب نشان دارویی «لِیک» که مقر آن در حومه شیکاگو قراردارد طی بیست‌سال انحصار در آمریکا درآمدی بالغ بر ۲۰۰ میلیارد دلار (۸۴/۱۹۹ میلیارد یورو) نصیب خود کرد.

از سال آینده میلادی ده‌ها دارو از فهرست از این انحصار خارج می شوند و درمعرض رقابت تولید خارج از مرزهای آمریکا قرار می‌گیرند.

این امربرای مصرف کنندگان این قبیل داروها در جهان خبر خوبیست در حالیکه برای سازندگان آن که با کاهش شدید درآمدی مواجه می‌شوند خبربسیار ناگواریست و باید به دنبال جبران این خسارت باشند.

این امر تنها مختص داروسازان آمریکایی نیست بلکه چرخه ایست که به صورت کلی گریبانگیر شرکت‌های داروسازی در جهان است. هنگامیکه یک داروی جدید تولید و شرکت سازنده آن موفق به ثبت آن به نام خود می‌شود؛ امتیازانحصار تولیدو توزیع آن را نیز به نام خود ثبت می‌کند.

این امتیاز به مدت بیست‌سال کلیه فعالیت‌های تجاری مربوط به این دارواز جمله فروش آن را منحصر به شرکت سازنده می‌کند. دراین بیست سال تولید داروهای مشابه این دارو به منظور رقابت با آن  به کلی ممنوع است.

این امر برای آنست که تولید و توزیع این داروی جدید برای شرکت سازنده سودآور باشد. پس از پایان این بیست سال عرصه برای ورود داروهای مشابه این دارو طبیعتا به قیمت کمتر از داروی اصلی به بازار فراهم می‌شود.

این خود باعث کاهش درآمد شرکت‌های دارای امتیاز تولید این دارو است. از اینرو این قبیل شرکتها همواره باید به دنبال تولید داروهای جدید به منظور کسب انحصارت جدید باشند.

سال‌های آینده برای بسیاری از این شرکتها پایان این دوره تکتازی است. شرکت‌هایی که هرکدام مقادیر متنابهی داروهای پرفروش دراختیار داشتند و گردش مالی بیش از یک میلیارد دلار در سال را برای خود محقق می‌ساختند.

به جز داروی «هومیرا» که صرف نظر از واکسن کووید۱۹ پرفروش ترین داروی جهان محسوب می‌شود داروهای دیگری نیز وجود دارند که هریک رقمهای بسیار زیادی در جهان برای فروش آنها به ثبت رسیده‌است: «کِی ترودا» ۵/۱۷ میلیارد دلار درسال ۲۰۲۱(۱۴۰۰)، «مِرک اِم اِی دی، اُپدیوُ» ۵/۷ میلیارد دلار، «اِلیکیس» ۸/۱۰ میلیارد دلار، «بریستول مِیِرزاِسکیب» با«اِستِلارا» ۱/۹ میلیارد دلار، «جانسون اند جانسون»با«ترولیسیتی» ۵/۶ میلیارد دلار، «نوارتیس یا لیبرانس»۴/۵ میلیارد دلار، «اِلی لیلی، اِنترسو»۵/۳ میلیارد دلار، «ژیلِنوا» ۸/۲ میلیارد دلار به همراه «فایزر» تا سال ۲۰۲۸(۱۴۰۷) باید عرصه را به رقبای خود تحویل دهند.

بنابر برآوردهای شرکت خدمات حرفه ای انگلیسی «پی دبلیو سی»؛ این دگرگونی‌ها که به تعبیر بسیاری کارشناسان، هفت خان رستم شرکتهای داروسازی لقب گرفته است طی شش سال آینده باعث کاهش ۱۸۰ میلیارد دلاری درآمد آنها خواهد شد.

منبع: لوموند