مریم غدیرپور
روزهای تابستان امسال را با وعدههای آرام بخش مسئولان آغاز کردیم؛ «تابستانی بدون خاموشی خواهیم داشت». این نه فقط یک وعده، که اطمینانخاطری بود که پشتوانه برنامهریزیهای روزمره مردم قرار گرفت.
حتی زمانی که سایه سنگین ناترازی بر شبکه توزیع چنبره زد، مسئولان با صراحت تأکید داشتند که اگر هم قرار بر محدودیت باشد، تنها در ساعات شبانه اعمال خواهد شد تا زندگی روزمره و چرخ اقتصاد متوقف نشود.
اما حقیقت، بیرحمانه متفاوت بود. روزی که برق بسیاری از مناطق بدون هیچ اطلاع قبلی و دقیقاً در اوج گرمای روز قطع شد، نه تنها چراغها، که اعتماد عمومی هم خاموش شد.
در جنوب ایران، جایی که گرما با متنِ زندگی مردم گره خورده، این قطعیهای ناگهانی نه یک مشکل فنی، که بحرانی برای بقا بود. مردم غافلگیر شدند؛ برنامههای کاری متوقف و کسبوکارها در میانه روز قفل شدند.
گزارش امروز عصر اقتصاد، نه فقط روایتِ قطع برق، که روایتی از شکاف عمیق میان «سخنِ مسئولان» و «واقعیتِ سفره مردم» است. دولتی که وعده داده بود امنیت انرژی را حفظ کند، حالا با مدیریتِ بحران از جیب مردم، هزینه سنگینی به بدنه جامعه تحمیل کرده است.
این، پیش از آنکه ناترازی انرژی باشد، ناترازی در «اعتماد عمومی» است؛ زخمی که با هیچ بخشنامهای درمان نخواهد شد.
«شوی» جدولبندی؛ وقتی دولت دراتاق تاریک سیاستگذاری، آدرس غلط میدهد
درمیانه گرمای سوزان جنوب و زیر ضربات قطعیهای بیخبر، آنچه از پاستور به گوش رسید ،نه یک «برنامه عملیاتی»،که تنها یک «وعدهِ کلی»بود ؛رئیسجمهور قول داد تلاش میشود برق مناطق جنوب یک متر قطع شود! اما درحکمرانی اقتصادی، «تلاش میشود» واحد سنجشِ عملکرد نیست. این وعده، بیش از آنکه آبی برآتشِ خشم جنوب باشد،نشاندهنده دست خالی دولت در برابر ناترازی است که خودِ سیستمِ سیاستگذاری پدیدآورده است.
دوروز بعد، وزارت نیرو در چرخشی انفعالی، وعده انتشار «جدول زمانبندی»داد.
گویی مشکل، فقدانِ نظمدرخاموشیاست،نهفقدانِتولیدوانرژی! اینوزارتخانههنوزترجیحمیدهدسکوتکندکهریشهاینناترازی—فرسودگیزیرساختها،کمبودسوختوبیمیلیبهسرمایهگذاریدرصنعت برق—کیوچگونه قرار است خشک شود.
این جدولهای رنگارنگ که اکنون بر در و دیوارخبرگزاریها نقش میبندد،تنهامُسَکنیموقتبرایدردیمزمناست. دولتبااینرویکرد،صورتمسئله راپاککردهاست؛چراکه تنظیمِ «زمانِ خاموشی»،راه حلِ «تولیدِ انرژی» نیست. تا زمانی که اقتصادِ برق گرفتارِ قیمتگذاری دستوری و رکودِ سرمایهگذاری است،
این جدولها تنها سندی بر شکستِ برنامهریزیِ کلا نخواهندبود؛سندی که به جایروشنایی،تاریکیِاستراتژیکرادرآیندهاینزدیکنویدمیدهد.
«گرما بهانه است؛ صنعت برق در گردابِسیاستگذاری دستوری اسیر شده است»
تورج پورافضل، کارشناس صنعت برق، در گفتگو با «عصر اقتصاد» به نقد وضعیت فعلی میپردازد. او معتقد است گرما و مصرف بالای خانگی، تنها بهانهای برای پنهان کردن واقعیتهای تلخ اقتصادی تلقی میشود.
به باور این کارشناس، ریشه اصلی خاموشیها در «کمخونی مالی» و توقف سرمایهگذاری نهفته است. اقتصاد برق کشور سالهاست با سیاستهای قیمتگذاری دستوری به بند کشیده شده است. وقتی نرخ خرید تضمینی با هزینههای واقعی تولید فاصله دارد، سرمایهگذاران از این حوزه دوری میجویند. در نتیجه، نیروگاهها بدون نوسازی به سمت استهلاک حرکت میکنند.
پورافضل تأکید دارد: اصلاح این وضعیت با انتشار جدولهایزمانبندی خاموشی ممکن نمیگردد. مسئولان باید چرخه معیوب قیمتگذاری دستوری را بشکنند. صنعت برق نیازمند آزادسازی قیمتها و اصلاح ساختار مالی است تا از این بحران رها شود. تنها با بازگشت جذابیت سرمایهگذاری به بخش خصوصی میتوان به حل ریشهایناترازی انرژی امیدوار بود.
پاسخ توانیر در برابر انتقادها
محمد الهداد، مدیرعامل شرکت توانیر، در پاسخ به انتقادها درباره تداوم قطعی برق در تابستان میگوید: واقعیت این است که صنعت برق در ماههای گرم با فشار بیسابقهای از ناحیه افزایش مصرف، بهویژه در بخش سرمایشی، روبهرو میشود. با این حال، همکاران ما در بخشهای تولید، انتقال و توزیع با تمام ظرفیت در حال تلاش برای حفظ پایداری شبکه هستند.
بخشی از خاموشیهای اخیر ناشی از برنامهریزی برای قطع برق نبوده، بلکه بر اثر بروز اختلالها و حوادث فنی در شبکه رخ داده است. ما این شرایط را انکار نمیکنیم، اما باید توجه داشت که رشد مصرف برق، محدودیت تولید، فرسودگی برخی زیرساختها و فشار ناشی از گرمای شدید، مدیریت شبکه را دشوار کرده است.
از مردم درخواست میکنیم با تنظیم دمای کولر روی ۲۵ درجه، کاهش مصرف وسایل غیرضروری و پرهیز از مصرف همزمان تجهیزات پرمصرف در ساعات اوج بار، ما را در تامین برق پایدار برای همه مشترکان یاری کنند.
کلام آخر
با وجود همه توضیحاتی که از سوی وزارت نیرو درباره گرمای هوا، رشد مصرف، فشار وسایل سرمایشی، فرسودگی شبکه، کمبود سوخت و ناترازی تولید مطرح میشود، یک واقعیت روشن را نمیتوان نادیده گرفت: وعدهای که به مردم داده شده بود، نباید اینگونه به خلف وعده تبدیل میشد.
اگر از پیش مشخص بود که تابستان، بهویژه در استانهای جنوبی، با اوج مصرف و فشار سنگین بر شبکه همراه است، پس انتظار افکار عمومی این است که برای چنین شرایطی برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری کافی و مدیریت پیشگیرانه وجود داشته باشد، نه اینکه قطعی برق به روالی تکراری و عادی در فصل گرما بدل شود.
مردم، بهخصوص در مناطق گرمسیر جنوب کشور، با برق فقط رفاه نمیخواهند؛ برق در این مناطق یک نیاز حیاتی است. نمیتوان هر سال با آغاز موج گرما، خاموشی را بهعنوانراهحل نانوشته ضعف مدیریتی به جامعه تحمیل کرد. قطعی برق نباید جایگزین اصلاح ساختار، توسعه زیرساخت و تصمیمگیری کارآمد شود.
همچنین پذیرفتنی نیست که بخش مهمی از ناکارآمدیها با توصیههای تکراری صرفهجویی، به دوش مردم انداخته شود. مدیریت مصرف مهم است، اما مسئولیت اصلی همچنان بر عهده سیاستگذار و مدیران این حوزه است. مساله برق نیازمند تصمیمهای کلان، اصلاح اقتصادی و پاسخگویی صریح است، نه توجیههای تکراری.
شرکت توزیع برق تهران هیچ جدول خاموشی منتشر نکرده است
معاون فروش و خدمات مشترکین شرکت توزیع برق تهران گفت: اطلاعرسانیهایی که اخیراً در فضای مجازی درباره برنامههای خاموشی احتمالی تهران بزرگ منتشر شده، اعتبار ندارد و مورد تأیید ما نیست.
به گزارش عصر اقتصاد به نقل از شرکت توزیع برق تهران، رامین پوریا معاون فروش و خدمات مشترکین شرکت توزیع برق تهران گفت: اطلاعرسانیهایی که اخیراً در فضای مجازی درباره برنامههای خاموشی احتمالی تهران بزرگ منتشر شده، اعتبار ندارد و مورد تأیید ما نیست و این اطلاعات از سمت ما منتشر نشده است.
پوریا در ادامه افزود: ما اطلاعرسانیهای خود را در خصوص خاموشیهای احتمالی از طریق نوتیفیکیشن «برق من»، بازوی «برق من» در شبکه اجتماعی بله و همچنین از طریق مراجعه مشترکان به وبسایت شرکت و اطلاعرسانی به مدیران ساختمان از طریق پیامک انجام میدهیم.
برنامه خاموشیها بهطور دقیق و عادلانه تنظیم میشود؛ بهطوریکه اگر یک منطقه در ساعت ۱۱ تا ۱۳ قطع شود، در نوبت بعدی ساعت آن تغییر میکند.
این برنامه هیچ ارتباطی به مناطق شمالی یا جنوبی شهر ندارد. تمامی فیلرهای حوزه تهران بزرگ بهطور یکنواخت و به صورت چرخشی در صورت لزوم دچار محدودیت میشوند.
