تهدید اقتصاد ساحلی با کاهش تراز آب دریای خزر

سکینه مهرایی

رئیس موسسه تحقیقات آب، به تشریح تهدیدات ناشی از کاهش و افزایش تراز آب دریای خزر و اقدامات این موسسه برای مدیریت منابع آبی پرداخت. او تأکید کرد که کاهش تراز آب دریای خزر، چالشی جدی برای محیط زیست و اقتصاد ساحلی ایران به همراه دارد و در این راستا ظرفیت‌های تحقیقاتی برای پایش و پیش‌بینی بحران‌های آبی توسعه یافته‌اند.

به گزارش عصراقتصاد، محمدرضا کاویانپور، رئیس موسسه تحقیقات آب، به کاهش و افزایش تراز آب دریای خزر به عنوان یک تهدید برای سواحل ایران اشاره کرد و گفت: با توجه به تغییرات اقلیمی و افزایش جمعیت، مدیریت منابع آبی و پژوهش‌های مرتبط با آن به یک اولویت‌ اساسی تبدیل شده است.

کاویانپور به تحقق چندین سامانه مدیریت بحران اشاره کرد، از جمله سامانه‌های پیش‌بینی سیلاب و پایش کاربری اراضی، که با استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی طراحی شده‌اند. این سامانه‌ها به مدیریت منابع آبی کمک می‌کنند و موجب بهبود تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی می‌شوند. او تأکید کرد که این ابزارها می‌توانند پیش‌بینی دقیقی درباره میزان آب ورودی به سدها ارائه دهند و به مدیران در برنامه‌ریزی بهتر یاری رسانند.

کاویانپور همچنین به چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی و اثرات آن بر منابع آبی اشاره کرد و از ضرورت بهره‌گیری از اقدامات علمی و دستورالعمل‌های کاربردی برای مدیریت منابع آب خبر داد. در ادامه او تصریح کرد که مدیریت همزمان آب شرب و کشاورزی یکی از اولویت‌های کشور است و سامانه‌های جدید به بهینه‌سازی این منابع کمک خواهند کرد.

توسعه سامانه‌های هوشمند برای مدیریت بحران‌های آبی و سیلاب‌ها

وی با اشاره به اهمیت استفاده از دستورالعمل‌های علمی برای بهره‌برداری از منابع آبی اظهار کرد: در سال‌های اخیر، دستورالعمل‌هایی را برای بهره‌برداری بهینه از منابع آبی ایجاد کرده‌ایم که به‌ویژه در زمینه‌های اکتشاف و بهره‌برداری از منابع آب، نتایج علمی خوبی به دنبال داشته است. اگر بخواهیم در سطح بین‌المللی عمل کنیم، باید مراحل اکتشاف و ارزیابی‌های فنی را به‌دقت دنبال کنیم و بر اساس آن‌ها، به‌طور علمی و با حمایت‌های دولتی، به پیشبرد این اهداف بپردازیم.

رئیس موسسه تحقیقات آب افزود: یکی از نکات کلیدی در بهره‌برداری از منابع آبی، بررسی نوع آب و میزان تجدیدپذیری آن است. به‌طور مثال، در کشورهایی مانند استرالیا و عربستان که منابع آبی زیرزمینی زیادی دارند، دستورالعمل‌های خاصی برای بهره‌برداری و بازگرداندن آب به طبیعت پس از استفاده وجود دارد.

در این زمینه، ما باید مطالعه‌های پیچیده‌ای انجام دهیم تا مشخص کنیم که چه میزان آب می‌توانیم برداشت کنیم و چه تأثیری بر منابع آبی و اکوسیستم‌های زیرزمینی خواهد داشت.

تمرکز بر مدیریت بحران سیلاب‌ها و توسعه سامانه‌های پیش‌بینی

کاویانپور به فعالیت‌های موسسه تحقیقات آب در زمینه مدیریت بحران‌های سیلابی نیز اشاره کرد و گفت: یکی از اقدامات ما در سال‌های اخیر، تقویت سامانه‌های پیش‌بینی سیلاب‌ها بوده است. این سامانه‌ها با استفاده از داده‌های دقیق و مدل‌های پیشرفته، قادرند تا هشدارهای دقیقی در خصوص وقوع سیلاب‌ها ارائه دهند. این اطلاعات به‌ویژه در مواقع حساس به‌طور قابل توجهی در مدیریت بحران سیلاب‌ها مؤثر است.

این مقام مسئول تصریح کرد: برای مثال، در سیلاب‌های اخیر، سامانه هشدار سیلاب ما به‌طور دقیق اطلاعاتی درباره میزان بارش‌ها و ورودی آب به سدها ارائه داد که به مدیران کمک کرد تا قبل از وقوع سیلاب، اقدامات لازم برای کاهش خسارات را انجام دهند. این سامانه‌ها در حال تقویت هستند و ما در حال افزایش دقت پیش‌بینی‌ها و گسترش پوشش آن‌ها در سراسر کشور هستیم.

پیش‌بینی کم‌آبی و مدیریت منابع در شرایط بحران

کاویانپور همچنین به پیش‌بینی‌های بلندمدت و کوتاه‌مدت موسسه تحقیقات آب در خصوص کم‌آبی و کم بارشی‌های کشور اشاره کرد و گفت: ما با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی و یادگیری عمیق، پیش‌بینی‌های دقیقی از وضعیت منابع آبی کشور داریم. در حال حاضر، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که کشور در سال جاری با کم‌بارشی‌های جدی روبه‌رو است. بنابراین، ضروری است که وزارت نیرو و دیگر دستگاه‌های مرتبط اقدامات لازم برای مدیریت منابع آب را از پیش تعیین کرده و اقدامات اضطراری را در نظر بگیرند.

وی در ادامه تأکید کرد: یکی از چالش‌های اساسی کشور در حال حاضر، مدیریت همزمان آب شرب و کشاورزی است. سامانه‌هایی که برای مدیریت این منابع در نظر گرفته‌ایم، با ارزیابی دقیق وضعیت منابع آبی، اولویت‌بندی‌های لازم را انجام می‌دهند.

به‌عنوان مثال، در شرایط کم‌آبی، اولویت با تأمین آب شرب خواهد بود و ما پیش‌بینی‌های دقیقی از وضعیت آب شرب و کشاورزی داریم تا در شرایط بحرانی بتوانیم به‌طور بهینه از منابع استفاده کنیم.

کاویانپور در پایان اظهار کرد: با کمک این سامانه‌ها و تحقیقات علمی، ما قادر خواهیم بود تا در آینده بحران‌های آبی را به‌طور مؤثرتری مدیریت کنیم و آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیمی را کاهش دهیم.

در نهایت، کاویانپور انتظاراتی از نهادهای مرتبط برای همکاری در مدیریت منابع آبی بیان کرد و بر اهمیت تحقیق و بهبود فناوری‌ها برای مقابله با بحران‌های آبی تأکید کرد.