توسعه برق پاک روی دور تند
ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر و پاک کشور در بهمنماه امسال از مرز ۴۱۶۲ مگاوات عبور کرد، عددی که نشان میدهد توسعه برق پاک در ایران وارد فاز شتاب گرفته است.
این رشد در حالی ثبت شده که انرژی خورشیدی بهعنوان پیشران اصلی، سهم غالب را در سبد تولید برق تجدیدپذیر کشور به خود اختصاص داده و سیاستگذار بر تداوم این مسیر تأکید دارد. همزمان معاون وزیر نیرو وعده داده است که ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر تا پایان سال به ۵۲۰۰ مگاوات برسد؛ هدفی که تحقق آن بیش از هر چیز به تأمین مالی پایدار و سرعت اجرای پروژهها وابسته است.
به گزارش ایسنا، ایران بهدلیل تنوع اقلیمی و گستردگی پهنههای آفتابی، از مزیت نسبی قابلتوجهی در حوزه انرژی خورشیدی برخوردار است. میانگین تابش خورشید در بسیاری از مناطق مرکزی و جنوبی کشور بین ۲۲۰۰ تا ۳۰۰۰ ساعت در سال برآورد میشود؛ ظرفیتی که ایران را در زمره کشورهای مستعد برای توسعه نیروگاههای خورشیدی قرار میدهد. در کنار آن، پهنههای بادخیز در شرق، جنوب شرق، سواحل مکران، ارتفاعات خراسان و مناطق شمالغرب، امکان توسعه نیروگاههای بادی را نیز فراهم کرده است.
طبق برآوردهای رسمی، ظرفیت فنی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در کشور چندین برابر اهداف فعلی است و در صورت سیاستگذاری صحیح، میتواند بخشی از نیاز داخلی برق و حتی زمینه صادرات انرژی پاک را در آینده فراهم کند. نیروگاههای تجدیدپذیر بهدلیل ساختار غیرمتمرکز، پراکندگی جغرافیایی و قابلیت اتصال به سامانههای کوچکمقیاس، تابآوری شبکه برق را افزایش داده و امنیت انرژی را در برابر اختلالاتی مانند قطع خطوط انتقال یا حوادث طبیعی تقویت میکنند.
بر اساس آمارهای جهانی، حدود ۴۶ درصد برق دنیا از طریق منابع تجدیدپذیر تأمین میشود؛ این در حالی است که بسیاری از کشورها با ظرفیت طبیعی کمتر از ایران، عملکرد بهتری در این حوزه داشتهاند.
کارشناسان انرژی معتقدند هر مگاوات انرژی تجدیدپذیر افزودهشده، بهطور مستقیم از مصرف گاز، آب و انتشار دیاکسیدکربن میکاهد. بهطور متوسط، هر ۱۰ مگاوات برق تجدیدپذیر، سالانه حدود ۵۶ میلیون مترمکعب گاز طبیعی صرفهجویی میکند؛ موضوعی که در شرایط ناترازی گاز کشور اهمیت راهبردی دارد.
طی یک سال و نیم گذشته، ظرفیت منصوبه نیروگاههای تجدیدپذیر و پاک از حدود ۱۲۳۰ مگاوات به بیش از ۳۱۶۵ مگاوات افزایش یافت و اکنون در بهمنماه ۱۴۰۴ مجموع ظرفیت نصبشده به ۴۱۶۱.۸ مگاوات رسیده است. در ترکیب فناوریها، انرژی خورشیدی با ۳۶۲۸.۹ مگاوات بیشترین سهم را دارد که شامل نیروگاههای متوسط و بزرگ و همچنین سامانههای خورشیدی انشعابی است. توسعه سامانههای خورشیدی مقیاس کوچک با مشارکت مردم نیز رشد قابلتوجه ۱۸۵ درصدی را تجربه کرده است.
از نظر پراکندگی جغرافیایی، استان مرکزی با ۶۴۵ مگاوات ظرفیت نصبشده در صدر قرار دارد. پس از آن استانهای اصفهان، یزد، کرمان، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی، فارس، سمنان، قزوین و البرز بهعنوان استانهای پیشرو در توسعه تجدیدپذیرها شناخته میشوند؛ آماری که نشان میدهد توسعه برق پاک به چند منطقه محدود نمانده و بهتدریج در سطح کشور گسترش یافته است.
در کنار پروژههای بزرگ، توسعه نیروگاههای خورشیدی روستایی نیز در دستور کار قرار گرفته است. تاکنون حدود ۵۳ هزار نیروگاه خورشیدی در روستاها نصب شده که علاوه بر تولید برق پاک، میتواند منبع درآمد پایدار برای دهیاریها و ساکنان محلی ایجاد کرده و به تثبیت جمعیت در مناطق کمتر برخوردار کمک کند.
در مجموع، توسعه تجدیدپذیرها دیگر یک انتخاب سیاستی نیست، بلکه ضرورتی اقتصادی برای کاهش ناترازی انرژی، افزایش امنیت برق و کاهش آثار زیستمحیطی سوختهای فسیلی به شمار میرود. کارشناسان تأکید دارند تحقق اهداف اعلامشده، مستلزم تسریع تأمین مالی، ثبات مقررات و اجرای دقیق سیاستهای بالادستی است؛ مسیری که میتواند فشار بر شبکه برق را کاهش داده و زمینهساز رشد پایدار اقتصاد انرژی کشور شود.
