سقف کوتاه بیمه ها در پوشش قیمت دارو
مریم غدیرپور
پای دردِ دل خانوادههایی که با چالشهای درمانی دستوپنجه نرم میکنند که بنشینید، تصویری تاریک از سرگردانی میان داروخانهها و مواجهه با دیوارهای بلند قیمتهای سرسامآور پیش چشمتان نقش میبندد.
در شرایط کنونی، ابتلا به بیماریهای مزمن در ایران، فراتر از رنج جسمانی، به یک بحران معیشتی جانکاه تبدیل شده است.
کمبودهای مزمن دارویی از یک سو و افزایش سرسامآور هزینههای درمانی و تجهیزات پزشکی از سوی دیگر، بخش عمدهای از خانوادههای دهکهای پایین و متوسط جامعه را در تنگنای شدید قرار داده است.
پوشش ناکافی بیمهها، بدعهدی شرکتهای بیمهگر در تسویه با داروخانهها و پزشکان، و نایاب شدن برندهای مؤثر خارجی در بازار رسمی، بیماران را ناگزیر به سمت بازار سیاه قاچاق یا پذیرش عوارض داروهای داخلی بیکیفیت سوق داده است.
اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه دارویی و بیثباتیهای اقتصادی نیز این وضعیت را وخیمتر کرده؛ تا جایی که امروز هزینه زنده ماندن در ایران به شدت گران شده و برای بسیاری از مبتلایان، بار مالی و استرسِ مداوم تأمین دارو، بسیار آزاردهندهتر و کشندهتر از خود بیماری شده است؛ واقعیتی تلخ که کارآمدی نظام سلامت را زیر سوال میبرد.
شکاف بزرگ میان نسخههای پزشکان و تعهدات بیمهای
دکتر شقایق گنجی در گفتوگو با عصر اقتصاد با اشاره به وضعیت بازار دارو گفت: امروز مهمترین مشکل بیماران و داروخانهها، همزمانیِ کمبود و گرانی داروست؛ یعنی از یک طرف بعضی اقلام به سختی پیدا میشوند و از طرف دیگر، همان داروی موجود نیز با قیمتی عرضه میشود که برای بسیاری از خانوادهها قابل پرداخت نیست. او افزود: پوشش بیمهای در بسیاری از موارد پاسخگوی هزینه واقعی درمان نیست و بیماران ناچارند بخش قابل توجهی از مخارج را از جیب پرداخت کنند؛ موضوعی که بهویژه برای بیماران مزمن و خانوادههای کمدرآمد، به یک بحران جدی تبدیل شده است.
گنجی در تشریح وضعیت پوشش حمایتی داروها تصریح کرد: بیماران به دلیل شرایط مالی مناسب نبودن، مجبورند به سمت داروهای تحت پوشش بیمه بروند که بیشتر آنها داخلی هستند. متأسفانه برخی از این داروها عوارض جانبی شدیدی دارند یا اثربخشی لازم را نشان نمیدهند.
از سوی دیگر، داروهای مؤثرتر وارداتی از تعهدات بیمهای خارج شدهاند و خانوادهها در بنبست انتخاب میان «درمان بیکیفیت» یا «هزینههای کمرشکن آزاد» گرفتار شدهاند.
انجماد نقدینگی داروخانهها در پی تأخیر بیمهگرها
این داروخانهدار با اشاره به زیانهای شدید وارد شده به زنجیره توزیع ادامه داد: داروخانهها نیز از این وضعیت آسیب جدی میبینند.
ما ناچاریم دارو را به صورت نقدی یا با چکهای کوتاهمدت از شرکتهای پخش تهیه کنیم، اما بازپرداخت مطالبات ما از سوی سازمانهای بیمهگر ماهها به تأخیر میافتد.
این ناترازی مالی، نقدینگی داروخانهها را منجمد کرده و توان آنها را برای بازسازی سبد دارویی خود بهشدت کاهش داده است.
سایه سنگین بازار سیاه بر سر سلامت کشور
دکتر گنجی در پایان با هشدار نسبت به عواقب این چرخه معیوب خاطرنشان کرد: وقتی دارو در کانال رسمی کمیاب میشود، بیمار ناامید راهی بازار سیاه میشود؛ جایی که داروهای تاریخگذشته، تقلبی و قاچاق با قیمتهای نجومی فروخته میشوند. نتیجه این وضعیت، فرسودگی داروخانهدار و به خطر افتادن جان بیمار است.
تا زمانی که زنجیره تأمین مواد اولیه، سیاستهای ارزی و بهویژه سرعت تسویه حساب بیمهها اصلاح نشود، این بحران فرساینده بر سر نظام سلامت کشور سنگینی خواهد کرد.
هزینه آزمایشها و چکاپها از توان بیماران خارج شده است
احمد.ق، بیمار مبتلا به دیابت، در گفتوگو با عصر اقتصاد با انتقاد از وضعیت درمانی بیماران گفت: امروز بزرگترین مشکل ما این است که دارو بهراحتی پیدا نمیشود و بیمار باید برای تهیه سادهترین اقلام درمانی از چند داروخانه سر بزند.
در کنار کمبود دارو، بیمه نیز هزینه انسولین قلمی خارجی را تقبل نمیکند و همین موضوع فشار سنگینی را به بیماران وارد کرده است. بسیاری از ما سالها با یک نوع دارو سازگار بودهایم، اما حالا یا همان دارو در بازار نیست یا اگر پیدا شود باید با قیمت آزاد و بسیار بالا تهیه شود.
وی افزود: مشکل فقط به دارو محدود نمیشود، بلکه هزینه آزمایشها، چکاپهای دورهای و ویزیتهای تخصصی هم بهشدت بالا رفته است. بیماری ما نیاز به پایش مداوم دارد و نمیتوان آن را به تعویق انداخت، اما سقف بیمه به هیچوجه پاسخگوی این روند مستمر نیست.
وقتی بیمار مجبور باشد مرتب آزمایش بدهد، قند خون خود را کنترل کند و زیر نظر پزشک باشد، طبیعی است که هزینهها از توان بسیاری از خانوادهها خارج شود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، بیمار علاوه بر درگیری با خود بیماری، هر روز نگران پول دارو، آزمایش و ادامه درمان است؛ فشاری که گاهی از خود بیماری هم سختتر میشود.
