سوخت تمام، معادن خاموش!

یاسمین بلوردی

به گفته کارشناسان معادن فعال در کشورها از چندین منظر برای اقتصاد کشورها دارای اهمیت است از جمله اینکه استخراج معادن، به ویژه معادن معدنی و نفتی، منبع اصلی درآمد برای بسیاری از کشورها است و لذا یک منبع درآمدی مهم برای برخی کشورها محسوب می شود.

 به گزارش عصر اقتصاد؛ از سوی دیگر صنعت معدن‌ کاری فرصت ‌های شغلی زیادی  به خصوص در مناطق روستایی و کم‌برخوردار ایجاد می کند که این اشتغال می‌ تواند به کاهش فقر و بهبود شرایط زندگی کمک کند. همچنین کشورهای غنی از منابع معدنی می‌توانند جذب سرمایه‌ گذاری‌های خارجی بیشتری داشته باشند که این امر می‌ تواند به توسعه اقتصادی و فنی منجر شود.

علاوه بر این معادن، به ویژه معدن ‌های فلزی و مواد اولیه، می‌توانند به عنوان منابع صادراتی مهم عمل کنند و در ازای آنها ارز خارجی کسب شود.

سوخت معادن نصف شد

ایران جزو کشورهای صاحب معادن مختلف است که در حال حاضر معدنکاران و فعالان این بخش مانند بخش های دیگر با مشکلات عدیده ای مواجه هستند به طوری که این امر موجب شده است کار به تعطیلی برخی از معادن بکشد.

حسن حسینقلی رئیس اتحادیه سرب و روی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار عصر اقتصاد گفت: نه تنها چالش های قبلی بخش معدن کشور حل نشده است بلکه الان معدنکاران با مشکل تامین سوخت گازوئیل نیز مواجه هستند.

طبق آمارها، بیش از نیمی از معادن پروانه‌دار ایران به دلیل بحران‌های انرژی و تأمین سوخت تعطیل هستند که این امر به شدت بر صنعت معدن و صادرات کشور تأثیر می‌گذارد

علاوه بر آن مواد «ناریه»  در اختیار معدنکاران قرار  نمی دهند چون گاز ندارند به پتروشیمی ها بدهند لذا نیترات آمونیوم به ما تحویل نمی دهد و همچنین به نوعی مواد منفجره نیز دسترسی نداریم.

حسینقلی با تاکید بر مشکل نبود سوخت گفت: از حدود 10-15 روز پیش سوخت معادن را نصف کرده اند و همه دچار کمبود سوخت هستند. این در حالی است که به گفته مسئولان مربوطه سوختی ندارند که در اختیار معادن بگذارند و  به نظر می رسد این روند تا مدتهای طولانی ادامه داشته باشد چون سوختی موجود نیست.

وی ادامه داد: از سوی دیگر قرار است قیمت سوخت را به شدت بالا ببرند و به این ترتیب مشخص نیست چه بلایی بر سر واحدها خواهد آمد. اگرچه با این روند قطعا به تدریج به سمت تعطیلی کل معادن پیش خواهیم رفت. این در شرایطی است که در حال حاضر 50درصد معادنی که پروانه دار هستند تقریبا تعطیل هستند.

در واقع طبق آمار اعلام شده از سوی مهدی حمیدی مدیر کل بهره برداری معادن، در کشور حدود 13هزار پروانه بهره برداری داریم که از این میزان 6هزار و 100 واحد تقریبا فعال است و 5هزار و 800 واحد نیز غیرفعال و تعطیل هستند.

وی خاطر نشان کرد: به عبارت دیگر بالغ بر 50 درصد معادن سنگ به اصطلاح خوابیده است؛ یعنی گروه یک، دو و سه که مصالح ساختمانی هستند تقریبا همگی تعطیل است.

سالانه 180 هزار تن شمش روی از ایران صادر می شود

بر اساس این گزارش در حالی معادن ایران در خطر تعطیلی قرار گرفته اند که گزارشات جهانی نشان می دهد: در سال 2023 صادرات روی از همه کشورها  به 10.8 میلیارد دلار رسیده است و در حوزه سرب نیز ارزش صادرات سرب بالغ بر 9.2 میلیارد دلار در سال 2023 بوده است.

رئیس اتحادیه سرب و روی ایران در خصوص حجم تولید و صادرات سرب و روی ایران نیز گفت: سالانه 220هزار تن شمش روی در کشور تولید می شود که حدود 40هزار تن آن در داخل مصرف می شود و 180 هزار تن آن صادر می گردد.

وی افزود: از سوی دیگر در بحث سرُب نیز تولید شمش سرب از ماده معدنی سالانه  حدود 30هزار تن است که کاملا در داخل مصرف می شود.

مشکلات سوخت و کمبود مواد منفجره در ایران به بحرانی بزرگ برای معادن تبدیل شده است. این بحران، که به تعطیلی بسیاری از معادن انجامیده، تهدیدی جدی برای اقتصاد و صادرات کشور محسوب می‌شود

البته یک شمش سرب دیگر در کشور تولید می شود که بازیافت باتری است و ربطی به بخش معدن ندارد و آمارهای متفاوتی دارد اما آنچه مربوط به معادن است 30هزار تن تولید در سال است.

حسینقلی در خصوص جایگاه ایران در بحث تولید جهانی سرب و روی نیز گفت: یک و نیم تا دو درصد تولید جهانی را داریم  و به طور کلی جایگاه ما از نظر ذخایر  معدنی و  صنایع معدنی در سرب و روی بین دهم تا یازدهم دنیا هستیم.

کاهش 26 درصدی ارزش صادراتی سنگ معدن و کنسانتره روی در سال 2023 در مقایسه با 2022

بر اساس این گزارش طبق آمارها در سال 2023 صادرات روی از همه کشورها  به 10.8 میلیارد دلار رسیده است و  این در حالی است که در سال 2019 میزان سنگ معدن و کنسانتره روی صادراتی به ارزش 11.2 میلیارد دلار بوده و به این ترتیب میزان صادرات در سال 2023 حدود 3 درصد کاهش داشته است.

از سوی دیگر مقدار نامبرده در مقایسه با سال 2022 نیز کاهشی بوده است به طوری که طبق داده های آماری در سال 2022 صادراتی به ارزش 14.65 میلیارد دلار در این بخش رقم خورده و لذا می توان گفت ارزش صادرات در سال 2023 نسبت به سال قبلتر کاهشی 26 درصدی داشته است.

صادرکنندگان برتر سنگ معدن یا کنسانتره روی صادراتی در سال 2023 کدامند؟

نکته قابل تامل اینکه طبق گزارشات جهانی از نظر ارزش، 5 صادر کننده پرسود روی جهان عبارتند از «پرو، استرالیا، بولیوی، ایالات متحده آمریکا و بلژیک» که در مجموع، این 5 تامین کننده اصلی تقریباً سه پنجم یعنی 58 درصد از کل ارزش سنگ معدن یا کنسانتره روی صادراتی را در سال 2023 رقم زده اند.

 با کاهش 26 درصدی صادرات کنسانتره و سنگ معدن روی، ایران در موقعیتی حساس قرار دارد. این کاهش صادرات، ناشی از مشکلات داخلی در بخش معدن، تهدیدی برای جایگاه ایران در بازار جهانی است

به نحوی که آمارها حاکی از این است که در سال 2023 کشور پرو حدود 16 درصد از کل صادرات روی را به ثبت رسانده و ارزشی 1.7 میلیارد دلاری رقم زده است و در جایگاه نخست صادرات قرار گرفته است. پس از آن نیز «استرالیا با رقم زدن صادراتی به ارزش 1.5 میلیارد دلار ، بولیوی با 1.3 میلیارد دلار، ایالات متحده با یک  میلیارد دلار، بلژیک با 765.3 میلیون دلار، قزاقستان با  364.5 میلیون دلار، ترکیه با 362.4 میلیون دلار، سوئد با  340 میلیون دلار، شیلی با  333.3 میلیون دلار، آفریقای جنوبی با 314.6 میلیون دلار، روسیه با 308.8 میلیون دلار، پرتغال با 292 میلیون دلار، مکزیک با 245.9 میلیون دلار، کشور اریتره واقع در شرق آفریقا با  230.4 میلیون دلار، مغولستان با 220 میلیون دلار، کانادا با 125.9 میلیون دلار، فنلاند با  114 میلیون دلار، ایرلند با 108.8 میلیون دلار ، ایتالیا با  108.7 میلیون دلار، اسپانیا با  108.5 میلیون دلار ، کوبا با  106.7 میلیون دلار، فرانسه با 95.1 میلیون دلار، زامبیا با  73.8 میلیون دلار، تاجیکستان با 72.1 میلیون دلار و آلمان با رقم زدن صادراتی به ارزش 64.5 میلیون دلار» در جایگاه دوم تا بیست و پنجم دنیا قرار دارند. به این ترتیب از نظر ارزش صادراتی این 25 کشور حدود 95 درصد از روی صادراتی جهانی را در سال 2023 حمل کرده اند.