صنعت غذا خط مقدم امنیت ملی
مریم غدیرپور
سیوسومین نمایشگاه ایران اگروفود در حالی به کار خود پایان داد که صنعت غذا، کشاورزی و صنایع وابسته در یکی از حساسترین مقاطع خود قرار دارد.
این نمایشگاه تنها یک رویداد تجاری نبود، بلکه آینهای از وضعیت بخشی بود که در دوران پساجنگ فشارهای سنگینی را تحمل کرده است؛ از اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینههای تولید گرفته تا دشواریهای صادرات، نوسان قیمت مواد اولیه، کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان و محدودیتهای سرمایهگذاری.
با وجود این فشارها، حضور فعال شرکتها، تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی نشان داد که این صنعت همچنان ظرفیت بالایی برای تابآوری، نوآوری و بازسازی دارد.
در چنین فضایی، «عصر اقتصاد» تلاش کرد با نگاهی تحلیلی به مسائل این بخش بپردازد و صرفاً به بازتاب خبری نمایشگاه اکتفا نکند.
تمرکز بر مشکلات واقعی فعالان صنعت غذا، بررسی چالشهای پساجنگ، شنیدن صدای تولیدکنندگان و طرح راهکارهایی مانند حمایت هدفمند از تولید، تسهیل واردات مواد اولیه، تقویت صادرات، نوسازی ماشینآلات، تأمین مالی پایدار و کاهش موانع اداری، از محورهای مهم این نگاه بود. ایران اگروفود نشان داد عبور از بحران ممکن است، اما نیازمند تصمیمگیری هماهنگ، سیاستگذاری واقعبینانه و اعتماد بیشتر به توان بخش خصوصی است.
صنعت غذا در خط مقدم امنیت اقتصادی
احمد فتحاللهی، نایبرئیس انجمن علوم و صنایع غذایی ایران، در گفتوگو با عصر اقتصاد با اشاره به چالشهای صنعت غذا در دوران پساجنگ اظهار کرد: صنعت غذا امروز تنها یک بخش اقتصادی نیست، بلکه خط مقدم امنیت ملی و سلامت اجتماعی کشور به شمار میرود.
به گفته او، در شرایطی که تنشهای بینالمللی، نوسانات بازارهای جهانی و آثار مستقیم و غیرمستقیم جنگ بر اقتصاد کشورها سایه انداخته، زنجیره تأمین غذا بیش از گذشته با فشارهای جدی روبهرو شده است.
کاهش دسترسی برخی خانوارها به مواد غذایی کافی، تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه میتواند پیامدهای اجتماعی و انسانی گستردهای به همراه داشته باشد و دامنه فقر را در جامعه عمیقتر کند
وی افزود: افزایش هزینههای تولید، رشد قیمت مواد اولیه، دشواریهای واردات برخی نهادهها، محدودیتهای تأمین مالی و کاهش قدرت خرید خانوارها از مهمترین چالشهایی است که فعالان این صنعت با آن مواجه هستند. این شرایط باعث شده تولیدکنندگان علاوه بر حفظ کیفیت و استمرار تولید، برای مدیریت هزینهها و حفظ بازار نیز با دشواریهای مضاعفی روبهرو شوند.
فتحاللهی تأکید کرد: عبور از این شرایط نیازمند سیاستگذاری دقیق، حمایت هدفمند از تولیدکنندگان و تقویت زیرساختهای تأمین و توزیع مواد غذایی است؛ زیرا پایداری صنعت غذا در نهایت به معنای پایداری امنیت غذایی کشور خواهد بود.
تورم غذایی؛ فراتر از آمار
فتحاللهی با اشاره به ابعاد واقعی تورم در صنعت غذا اذعان کرد: این پدیده را نمیتوان صرفاً با اعداد و شاخصهای اقتصادی توضیح داد.
به گفته وی، زمانی که از تورم در حوزه مواد غذایی سخن گفته میشود، موضوع تنها افزایش چند درصدی قیمتها در گزارشهای آماری نیست، بلکه مسئلهای است که بهطور مستقیم زندگی و معیشت خانوارها را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی توضیح داد: در پی شوکهای اقتصادی ناشی از جنگ و همچنین حذف ارز ترجیحی، قیمت بسیاری از اقلام خوراکی با جهش قابل توجهی روبهرو شده و همین موضوع فشار مضاعفی بر سفره مردم وارد کرده است.
به اعتقاد این کارشناس، صنعت غذا در خط مقدم این تحولات قرار دارد و هر نوسان در هزینههای تولید یا تأمین مواد اولیه، به سرعت در قیمت نهایی کالاها و قدرت خرید مصرفکنندگان منعکس میشود.
نایبرئیس انجمن علوم و صنایع غذایی ایران هشدار داد : کاهش دسترسی برخی خانوارها به مواد غذایی کافی، تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه میتواند پیامدهای اجتماعی و انسانی گستردهای به همراه داشته باشد و دامنه فقر را در جامعه عمیقتر کند.
نقشه راه عبور از بحران صنعت غذا
فتحاللهی در جمعبندی این گفتوگو با اشاره به ضرورت اتخاذ تصمیمهای عملی و هماهنگ برای عبور از شرایط دشوار کنونی گفت: صنعت غذا برای عبور از بحرانهای ناشی از جنگ، نوسانات اقتصادی و مشکلات ساختاری، بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاه راهبردی و حمایت مؤثر سیاستگذاران است.
به گفته او، نخستین گام در این مسیر، توجه فوری به زیرساختهای انرژی است؛ زیرا قطعیهای مکرر برق و گاز نهتنها روند تولید را مختل میکند، بلکه موجب از بین رفتن مواد اولیه و افزایش هزینههای تولید میشود. به اعتقاد او، سرمایهگذاری در حوزه انرژی و تأمین پایدار آن برای صنایع غذایی، شرط اساسی حفظ امنیت غذایی کشور است.
وی در ادامه بر ضرورت ایجاد سازوکارهای هماهنگ میان دستگاههای تصمیمگیر تأکید کرد و افزود: تعدد نهادهای سیاستگذار و نبود هماهنگی میان آنها، یکی از عوامل اصلی کندی تصمیمگیری و افزایش فشار بر تولیدکنندگان است. به باور او، شکلگیری نهادهای میانبخشی و تقویت گفتوگو میان دولت، بخش خصوصی و تشکلهای صنفی میتواند مسیر تصمیمگیری را شفافتر و کارآمدتر کند.
فتحاللهی همچنین به مشکل کمبود نقدینگی در واحدهای تولیدی اشاره کرد و گفت بسیاری از فعالان این صنعت با بحران سرمایه در گردش مواجهاند. از این رو اصلاح نظام تأمین مالی، کاهش نرخ بهره تسهیلات و فراهم کردن دسترسی واقعی تولیدکنندگان به منابع بانکی میتواند نقش مهمی در حفظ پایداری تولید داشته باشد.
به گفته او، مجموعه این اقدامات در کنار ثبات در سیاستهای اقتصادی و تجاری میتواند زمینه عبور صنعت غذا از شرایط دشوار فعلی و بازگشت آن به مسیر رشد و توسعه را فراهم کند.
