فرار از صندوق‌های طلا؛ هجوم به درآمد ثابت

مریم غدیرپور

پس از دو هفته تعطیلی بازار سرمایه، صندوق‌های طلا و نقره در بورس کالا در شرایطی بازگشایی شدند که فضای بازار تحت تأثیر نگرانی‌های ناشی از جنگ قرار داشت.

در نخستین روز معاملات، فشار فروش بسیار شدید بود و تقریباً همه صندوق‌های طلا و نقره با افت سنگین مواجه شدند.

ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها به کف دامنه نوسان یعنی منفی ۱۰ درصد رسید و برای اولین بار تمام نمادهای صندوق‌های طلا و سکه به طور کامل منفی شدند و هیچ نمادی نتوانست در محدوده مثبت معامله شود.

در این روز بیش از هزار میلیارد تومان سرمایه از صندوق‌های طلا خارج شد؛ به طوری که مجموع خروج پول از این صندوق‌ها حدود ۱۰۷۱.۵ میلیارد تومان گزارش شد.

وضعیت صندوق‌های نقره نیز مشابه بود و از معاملات آن‌ها حدود ۷۵۳ میلیارد تومان پول حقیقی خارج شد. این موضوع نشان داد که بسیاری از سرمایه‌گذاران در فضای نااطمینانی ناشی از جنگ ترجیح داده‌اند دارایی خود را از این صندوق‌ها خارج کنند.

بخش زیادی از سرمایه‌گذاران حقیقی در چنین شرایطی ترجیح می‌دهند ریسک پرتفوی خود را کاهش دهند و به سمت دارایی‌های با ثبات‌تر حرکت کنند

در مقابل، صندوق‌های درآمد ثابت با ورود قابل توجه نقدینگی روبه‌رو شدند و حدود ۱۲۵۰ میلیارد تومان پول حقیقی به این صندوق‌ها وارد شد. این جابه‌جایی سرمایه نشان می‌دهد که بخشی از سرمایه‌گذاران برای کاهش ریسک، سرمایه خود را از صندوق‌های مبتنی بر طلا و نقره به سمت گزینه‌های کم‌ریسک‌تر مانند صندوق‌های درآمد ثابت منتقل کرده‌اند. برخی کارشناسان نیز معتقدند اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، احتمال تداوم افت قیمت صندوق‌های طلا در روزهای آینده وجود دارد.

فضای اقتصادی تحت تاثیرنااطمینانی

شاهین شایان آرانی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو با عصر اقتصاد با اشاره به وضعیت صندوق‌های طلا و نقره پس از بازگشایی بازار در ایام جنگ گفت: پس از حدود دو هفته تعطیلی بازار سرمایه، صندوق‌های مبتنی بر طلا و نقره در شرایطی بازگشایی شدند که فضای اقتصادی و روانی بازار تحت تأثیر نااطمینانی‌های ناشی از جنگ قرار داشت.

همین موضوع باعث شد در نخستین روز معاملات، فشار فروش قابل توجهی در این صندوق‌ها شکل بگیرد و قیمت واحدهای سرمایه‌گذاری آن‌ها به سرعت تا کف دامنه نوسان یعنی منفی ۱۰ درصد کاهش پیدا کند.

کاهش ریسک پرتفو

وی افزود: بخش زیادی از سرمایه‌گذاران حقیقی در چنین شرایطی ترجیح می‌دهند ریسک پرتفوی خود را کاهش دهند و به سمت دارایی‌های با ثبات‌تر حرکت کنند.

به همین دلیل شاهد خروج گسترده نقدینگی از صندوق‌های طلا و نقره و حرکت بخشی از این منابع به سمت صندوق‌های درآمد ثابت بودیم. این رفتار سرمایه‌گذاران تا حد زیادی ناشی از فضای هیجانی بازار و نگرانی از تداوم نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی است.

شایان آرانی تأکید کرد: در صورتی که شرایط فعلی و فضای جنگی ادامه پیدا کند، احتمال دارد در روزهای آینده نیز فشار فروش در صندوق‌های طلا تداوم داشته باشد و ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری آن‌ها همچنان تا کف دامنه نوسان کاهش پیدا کند.

به گفته وی، در چنین شرایطی سازمان بورس و اوراق بهادار به عنوان نهاد ناظر می‌تواند برای مدیریت هیجانات بازار و حمایت از منافع سرمایه‌گذاران، درباره دامنه نوسان صندوق‌های طلا و نقره بازنگری کند یا تدابیر موقتی برای کنترل نوسانات در نظر بگیرد.

افت طبیعی است

این کارشناس بازار سرمایه، درباره چشم‌انداز صندوق‌های طلا و نقره پس از افت سنگین روزهای اخیر اظهار کرد: ریزش قابل توجه این صندوق‌ها در نخستین روز بازگشایی بیش از هر چیز ناشی از فضای هیجانی بازار و نگرانی سرمایه‌گذاران از شرایط جنگی و نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی بود.

به گفته وی، وقتی بازار پس از یک دوره تعطیلی طولانی بازگشایی می‌شود، معمولاً فشار فروش انباشته خود را در همان روزهای ابتدایی نشان می‌دهد و همین مسئله باعث شد بسیاری از صندوق‌های طلا و نقره تا کف دامنه نوسان یعنی منفی ۱۰ درصد افت کنند.

وی ادامه داد: در کوتاه‌مدت اگر فضای نااطمینانی ادامه داشته باشد، احتمال دارد این فشار فروش همچنان در بازار باقی بماند و صندوق‌های طلا در چند روز آینده نیز با نوسانات منفی مواجه شوند. با این حال باید توجه داشت که افت‌های شدید معمولاً پایدار نیست و پس از تخلیه هیجان اولیه بازار، قیمت‌ها به تدریج به تعادل نزدیک می‌شوند.

شایان ارانی تأکید کرد: میزان و مدت‌زمان ادامه این افت تا حد زیادی به تحولات سیاسی و شرایط کلان اقتصادی بستگی دارد.

اگر ریسک‌های موجود کاهش پیدا کند و آرامش نسبی به بازار بازگردد، می‌توان انتظار داشت روند نزولی صندوق‌های طلا و نقره متوقف شود و حتی بخشی از افت‌های اخیر جبران شود. اما در صورت تداوم نااطمینانی‌ها، ممکن است بازار برای مدتی در محدوده‌های پایین‌تر نوسان کند تا به نقطه تعادل جدید برسد.

کلام آخر

با این حال بسیاری از کارشناسان معتقدند تحولات بازار صندوق‌های طلا و نقره در دوران پساجنگ می‌تواند متفاوت از شرایط فعلی باشد. شاهین شایان آرانی در این باره می‌گوید: تجربه بازارهای مالی نشان می‌دهد که در دوره‌های تنش و جنگ، رفتار سرمایه‌گذاران بیشتر هیجانی و مبتنی بر نگرانی از آینده است، اما با کاهش تنش‌ها و بازگشت ثبات نسبی به فضای اقتصادی، بازارها به تدریج به تعادل می‌رسند.

در صورتی که شرایط فعلی و فضای جنگی ادامه پیدا کند، احتمال دارد در روزهای آینده نیز فشار فروش در صندوق‌های طلا تداوم داشته باشد

به گفته وی، در صورت پایان یا کاهش درگیری‌ها، بخشی از سرمایه‌هایی که در روزهای پرریسک از صندوق‌های طلا و نقره خارج شده‌اند، ممکن است دوباره به بازار بازگردند. زیرا طلا همچنان یکی از دارایی‌های مهم برای پوشش ریسک و حفظ ارزش سرمایه در بلندمدت به شمار می‌رود و صندوق‌های مبتنی بر طلا نیز ابزار ساده‌تری برای سرمایه‌گذاری در این بازار هستند.

شایان آرانی تأکید می‌کند: در فضای پساجنگ، مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده مسیر این صندوق‌ها، میزان ثبات در اقتصاد کلان، نرخ ارز و سطح انتظارات تورمی خواهد بود. اگر اقتصاد به سمت ثبات حرکت کند، بازار از حالت هیجانی خارج شده و سرمایه‌گذاران با تحلیل و نگاه بلندمدت‌تری تصمیم‌گیری خواهند کرد.

او در پایان خاطرنشان کرد: به طور معمول پس از عبور از دوره‌های پرتنش، بازارها با یک دوره بازسازی و بازگشت تدریجی اعتماد مواجه می‌شوند و در چنین شرایطی صندوق‌های طلا و نقره نیز می‌توانند بخشی از افت‌های قبلی خود را جبران کرده و دوباره مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرند.