قدرت خرید کارگران باز هم کاهشی شد

با افزایش نرخ ارز و افزایش تورم عمومی، کارگران دو راه بیشتر ندارند. اول اینکه کارفرمایان افزایش قابل توجه حداقل دستمزد را بپذیرند و راه دوم اینکه کارگران از هزینه‌های خود بکاهند.

به گزارش تجارت‌نیوز، این روزها تغییرات نرخ ارز آنچنان سریع و لحظه‌ای است که نمی‌توان نرخ دقیقی برای آن اعلام کرد. اما این نرخ‌ها دیگر فرقی نمی‌کند هر رقمی را ثبت کند، یک هشداری را برای همه می‌دهد. اینکه موج بعدی نگرانی‌ها که البته همین حالا هم شروع شده، افزایش قیمت کالاها، مسکن و اجاره آن و در مرتبه بعدی قیمت خدمات مختلف است.

بررسی‌ها از قدرت خرید دلاری دستمزد کارگران نشان می‌دهد در حال حاضر ارزش دستمزد ماهانه یک کارگر با دو فرزند 135 دلار در ماه است. این میزان در میانگین بلندمدت 18 ساله حدود 224 دلار و در سال‌هایی که تورم زیر 10 درصد بوده، 300 دلار بوده است.

پرواضح است با افزایش نرخ ارز و افزایش تورم عمومی، کارگران دو راه بیشتر ندارند. اول اینکه کارفرمایان افزایش قابل توجه حداقل دستمزد را بپذیرند و راه دوم اینکه کارگران از هزینه‌های خود بکاهند.

با تجربه‌های پیشین، به نظر می‌رسد صرفا راه‌حل دوم که تبعات اجتماعی-اقتصادی و حتی امنیتی آن بسیار وحشتناک است، برای کارگران کار می‌کند. اما براساس اصول مختلف قانون اساسی، دولت مکلف است در این مواقع بخشی از قدرت خرید از‌دست‌رفته خانوارها را بازسازی و تامین کند.

در این خصوص برای سال آینده 3 سناریو می‌توان مطرح کرد. 1. مورد اول ادامه وضعیت فعلی تخصیص یارانه نقدی بدون افزایش آن است.

2. مورد دوم تغییر یارانه‌ها از تخصیص ارز نیمایی به کالاهای اساسی به یارانه نقدی خانوارهای کم‌درآمد و 3. تخصیص کالابرگ الکترونیک با هدف افزایش قدرت خرید است. به نظر می‌رسد مورد دوم می‌تواند موثر عمل کند.

پرواضح است یکی از تبعات کاهش ارزش پول ملی، کاهش قدرت خرید اغلب حقوق‌بگیران و به‌ویژه حداقل‌بگیران و کارگران است.

در این خصوص یک مقایسه ساده بین ارزش دلاری حقوق و دستمزد دریافتی کارگران از سال 1384 تا اسفند 1401 نشان می‌دهد ارزش دلاری دریافتی یک کارگر با دو فرزند طی این مدت به‌طور میانگین ماهانه 224 دلار و در سال‌هایی که کشور جهش‌های ارزی و التهابات ارزی را تجربه نکرده، حول‌وحوش 300 دلار در ماه بوده است.

برای نمونه در سال‌های 1384 و 1385 رقم دلاری دستمزد کارگران به ترتیب 183 و 220 دلار و در سال 1386 حدود 264 دلار بوده است. این مقدار در سال‌های 1387 تا 1389 به ترتیب به 307، 356 و 358 دلار در ماه رسیده است.

در سال 1390 با شروع تحریم‌ها این مقدار به 211 دلار و در سال 1391 که همزمان با اوج تحریم‌ها و تشدید تورم بود، این مقدار به 148 دلار رسید. با کاهش تورم و کاهش تبعات تحریم‌ها، در سال‌های 1393 تا 1396 ارزش دلاری دستمزد ماهانه کارگران به 260 تا 300 دلار رسیده اما این مقدار بار دیگر با شروع تحریم‌ها و شروع التهابات ارزی و تشدید تورم، بین سال‌های 1397 تا اسفند 1401 حول‌وحوش 115 تا 163 دلار بوده است.

درمجموع اگر وضعیت رفاهی کارگران را با نرخ ارز بسنجیم، درحال‌حاضر قدرت خرید کارگران نسبت به دوره بلندمدت 18 ساله کاهش 40 درصدی را به‌خود دیده و نسبت به سال‌هایی که کشور با التهابات ارزی و تورم بالا روبه‌رو نبوده، کاهش 55 درصدی را تجربه کرده است.