احتکار لوازم یدکی یک جنایت اقتصادی است

سردار حسین رحیمی؛ رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا

احتکار لوازم یدکی خودرو یکی از چالش‌های بسیار جدی و دردناک در اقتصاد ایران است که بطور مستقیم با «معیشت» و امنیت شد آمدی و یا ترافیکی مردم در ارتباط است.

وقتی قطعه‌ای که برای حرکت دادن یک خودروی ساده لازم است، از دسترس مردم خارج یا گران می‌شود، در واقع زنجیره تولید و توزیع این کالا در کل کشور دچار اختلال می‌شود هر چند که نباید فراموش کنیم که هر گونه چالش و کمبود در حوزه عرضه کالا و حتی خدمات امنیت اقتصادی کشور را تضعیف می کند و مانند ویروس یا میکروبی که عوارض خاص خود را به دنبال دارد ولی در مجموع همه وجود یک فرد بیمار را درگیر می‌کند از این رو مشکلات اقتصادی در هر حوزه ای در واقع امنیت اقتصادی کشور را درگیر خود می سازد.

بیایید این پدیده را از زوایای مختلف کالبدشکافی کنیم:

۱. چرا احتکار اتفاق می‌افتد؟ (ریشه‌ها و انگیزه‌ها)

احتکار صرفاً یک عمل خلاف قانون نیست، بلکه اغلب نتیجه یک «رفتار احساسی و غلط و نابخردانه » در یک اقتصاد ناپایدار است:

– انتظار تورم: در اقتصادی که قیمت‌ها مدام در حال افزایش است، محتکر (یا حتی گاهی خودِ مصرف‌کننده) می‌داند که کالایی که امروز ۱۰۰ تومان است، فردا ۱۵۰ تومان خواهد بود.

پس کالا را انبار می‌کند تا در قیمت بالاتر بفروشد .- نوسان نرخ ارز: از آنجایی که اکثر قطعات خودرو وارداتی یا دارای مواد اولیه وارداتی هستند، هر نوسانی در بازار ارز، باعث می‌شود تامین‌کنندگان قطعات را پیش‌بینی کنند که قیمت‌ها بالاتر خواهد رفت؛ پس برای سود بیشتر، عرضه را محدود و کالای خود را انبار و احتکار کنند.

– کمبود عرضه مصنوعی: برخی واسطه‌ها با ایجاد شکاف بین «قیمت تولید و واردات» و «قیمت مصرف‌کننده»، سعی می‌کنند با انبار کردن کالا و امتناع از عرضه کالا، در بازار کمبود ایجاد کنند تا قیمت‌ها به شدت جهش کند که این اقدام در حقیقت نوعی سرقت آشکار از جیب مردم است.

۲. پیامدها و آسیب‌ها (احتکار چه بلاهایی سر مردم و اقتصاد می آورد؟)

احتکار لوازم یدکی مانند یک «توقف در شریان‌های حمل‌ونقل» عمل می‌کند بدین صورت که به سهم خود چالش ها و مشکلاتی را در این حوزه ایجاد میکند:

– افزایش هزینه‌های زندگی: وقتی هزینه تعمیر خودرو بالا می‌رود، به تناسب هزینه حمل‌ونقل کالاها و خدمات نیز بالا می‌رود که در نهایت منجر به تورم بیش از پیش در زنجیره تامین می‌شود.

– ایجاد ناامنی در جاده‌ها: عدم دسترسی به قطعات استاندارد و سالم (به دلیل گرانی یا نبود کالا) باعث می‌شود مردم مجبور به استفاده از قطعات تقلبی یا تعمیرات ناقص قطعات معیوب وسایط نقلیه خود شوند که موضوع خطر تصادفات رانندگی را به شدت افزایش می‌دهد و موجب افزایش تصادف جرحی و فوتی و خسارتهای متعدد مالی می شود که این مهم هم هزینه ها و مشکلات خاص خود را به همراه دارد.

– از کار افتادن ناوگان حمل‌ونقل: خودروهای سنگین و تاکسی‌ها که ستون فقرات جابه‌جایی کالا هستند، با نقص فنی و نبود قطعه، از چرخه خدمت رسانی از مجموع ناوگان شهری خارج می‌شوند که باعث اختلال در توزیع مواد غذایی و کالاهای ضروری ، جابجایی مسافران و … می‌شود.

– کاهش قدرت خرید: بخشی از ثروت جامعه که باید صرف کالاهای اساسی شود، صرف جبران هزینه‌های سرسام‌آور تعمیر و نگهداری خودرو می‌شود. ۳. راهکارها (چگونه می‌توان با این پدیده مقابله کرد؟)

برای مقابله با احتکار، صرفاً بازداشت و دستگیری محتکران کافی نیست؛ بلکه باید ساختار بازار را تغییر داد:

_نظارت هوشمند بر زنجیره تامین: استفاده از تکنولوژی برای پایش و بررسی و رصد کردن جریان کالا از گمرک و واردکننده تا خرده‌فروشی. اگر کالایی در انبارها دپو و نگهداری شود اما در بازار عرضه نشود، سیستم باید هشدار دهد.-

شفاف‌سازی قیمت‌ها: ایجاد پلتفرم‌های برخط که قیمت واقعی قطعات را در سطح کشور نشان دهد تا واسطه‌ها نتوانند با قیمت‌های غیر واقعی و دروغین یا به اصطلاح کاذب، بازار را فریب دهند.

– حمایت از تولید داخلی قطعات: هرچه وابستگی به قطعات وارداتی کمتر باشد، کنترل بر قیمت‌ها و مقابله با نوسانات ارزی (که انگیزه احتکار است) آسان‌تر می‌شود.هر چند که تولید داخلی باید از کیفیت لازم برخوردار باشد.

– مجازات‌های بازدارنده و دقیق: اعمال قوانین سخت‌گیرانه نه تنها بر احتکارکنندگان، بلکه بر واسطه‌هایی که با ایجاد بحران مصنوعی، قیمت‌ها را بالا می‌برند.

– تسهیل واردات قطعات راهبردی: در زمان‌های بحران، ورود مستقیم قطعات ضروری می تواند تاثیر گذار باشد .

_بهره گیری از ظرفیت مردم: هموطنان عزیز می توانند به عنوان یک ناظر اقتصادی با گزارش مصادیق و موارد احتکار گران‌فروشی، کم‌فروشی در حوزه لوازم یدکی خودرو مراتب را از طریق سکوهای سروش، ایتا، بله و… به آدرس admin_@police30110 به پلیس امنیت اقتصادی فراجا در سراسر کشور اطلاع دهند.

خلاصه کلام

احتکار لوازم یدکی، یک جنایت اقتصادی است که می تواند مشکلات متعددی را نه تنها در حوزه اقتصادی بلکه در حوزه ترافیکی هم برای مردم به دنبال داشته باشد موضوعی که بطور مستقیم سلامت و امنیت اقتصادی و اجتماعی و ترافیکی و … را هدف می گیرد و فرجام غیر قابل جبرانی را رقم می زند.

هر گونه تخلف در این حوزه نه تنها یک تخلف یا جرم بلکه یک جنایت و اقدامی تروریستی است.