فرار بزرگ از تالار شیشهای؛ ۴.۴ همت پول حقیقی خارج شد
مریم غدیرپور
بازار سهام که در تیرماه ۱۴۰۵ مسیری پرفراز و نشیب را پشت سر میگذاشت و با امیدواری ناشی از صعودهای ابتدای ماه همراه بود، ناگهان در روز گذشته (یکشنبه ۲۱ تیر) با تغییر جهت شدید نقدینگی مواجه شد.
در معاملات روز گذشته، نه تنها رشد شاخص کل متوقف شد، بلکه سقوط سنگین ۱۲۷ هزار واحدی و خروج بیسابقه ۴ هزار و ۴۱۸ میلیارد تومانی پول حقیقی، شوک بزرگی به معاملهگران وارد کرد.
«عصر اقتصاد» در گفتوگویی اختصاصی با شاهین شایان آرانی، کارشناس و تحلیلگر ارشد بازار سرمایه، به کالبدشکافی علل این عقبگرد تاریخی پرداخته است.
شکستن کمر شاخص در هفته چهارم تیر
بازار سرمایه که در ابتدای تیرماه با روندی مثبت گام برداشته بود، در روز گذشته با ریزشی مواجه شد که بسیاری از تحلیلگران آن را نتیجه اشباع هیجان منفی و خروج سازمانیافته نقدینگی میدانند.
شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در معاملات روز گذشته با افت چشمگیر ۱۲۶ هزار و ۹۶۳ واحدی (معادل ۲.۴۵ درصد) مواجه شد و به سطح ۵ میلیون و ۵۵ هزار و ۶۴۸ واحد سقوط کرد.
شاهین شایان آرانی در تحلیل این ریزش به «عصر اقتصاد» گفت:«روندی که در روز گذشته مشاهده کردیم، فراتر از یک اصلاح ساده قیمتی بود. سقوط ۲.۴۵ درصدی شاخص کل در یک روز نشاندهنده آن است که انتظارات مثبت معاملهگران در ابتدای ماه، جای خود را به ترس و احتیاط شدید داده است.
وقتی نماگر اصلی بازار با چنین شدتی عقبنشینی میکند، یعنی قدرت فروشندگان بر تمام لایههای حمایتی غلبه کرده است.»
خروج سنگین نقدینگی و هجرت به پناهگاههای امن
یکی از نگرانکنندهترین دادههای معاملات روز گذشته، میزان خروج پول حقیقی بود. بررسی دادههای بازار سرمایه در تاریخ ۲۱ تیر نشان داد که معاملهگران حقیقی ۴ هزار و ۴۱۸ میلیارد تومان نقدینگی را از گردونه معاملات خارج کردهاند.
بازار سرمایه که در ابتدای تیرماه با روندی مثبت گام برداشته بود، در روز گذشته با ریزشی مواجه شد که بسیاری از تحلیلگران آن را نتیجه اشباع هیجان منفی و خروج سازمانیافته نقدینگی میدانند
در مقابل، سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییهای خود به سمت صندوقهای درآمد ثابت حرکت کردند، بهطوریکه ۳ هزار و ۴۴۰ میلیارد تومان نقدینگی وارد این صندوقها شد.
آرانی در این باره معتقد است:
«جابهجایی نقدینگی میان بازار سهام و صندوقهای درآمد ثابت در معاملات روز گذشته به خوبی نشان داد که ریسکگریزی به اوج خود رسیده است.
خروج بیش از ۴ هزار میلیارد تومان پول حقیقی در یک روز، پیام واضحی به سیاستگذاران است؛ نقدینگی در حال فرار از تلاطمات بورس و پناه گرفتن در داراییهای امن است. این وضعیت نشاندهنده نبود چشمانداز روشن برای سودآوری در کوتاهمدت است.»
بنبست نقدشوندگی و سیطره صفهای فروش
در معاملات روز گذشته، غلبه مطلق عرضه بر تقاضا به وضوح در تابلوی معاملات نمایان بود. ۵۷۳ نماد با ارزش خیرهکننده ۲۰ هزار و ۷۵۲ میلیارد تومان در صف فروش قفل شدند، در حالی که در سمت دیگر بازار، تنها ۵۹ نماد به ارزش ناچیز یک هزار و ۴۹۷ میلیارد تومان دارای صف خرید بودند.
شاهین شایان آرانی با اشاره به این شکاف عمیق افزود:«وقتی ارزش صفهای فروش به بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان میرسد و نقدشوندگی بازار عملاً فلج میشود، اعتماد عمومی به شدت آسیب میبیند. در روز گذشته شاهد بودیم که تعداد نمادهای دارای صف خرید حتی به ۱۰ درصد کل بازار هم نمیرسید. این عدم تعادل به معنای آن است که خریداران بهطور کامل از صحنه عقبنشینی کرده و منتظر ثبات نسبی در روزهای آتی هستند.»
فشار سنگین شاخصسازها بر بورس تهران
در بخش شاخصها، نه تنها شاخص کل، بلکه شاخص هموزن نیز روز گذشته را با سرخی مطلق به پایان رساند. شاخص هموزن که نماینده شرکتهای کوچک و متوسط است، با افت ۲۷ هزار و ۵۱۳ واحدی (کاهش ۲ درصدی) به رقم یک میلیون و ۳۳۸ هزار و ۳۳۱ واحد عقبنشینی کرد. معاملهگران روز گذشته ۱۸ میلیارد برگه سهم را دستبهدست کردند که ارزش آن بالغ بر ۱۶۴ هزار و ۶۱۳ میلیارد ریال بود.
آرانی در تحلیل نقش نمادهای بزرگ تاکید کرد:«نمادهای شاخصساز مانند “فملی”، “فارس”، “شپنا”، “شبندر”، “وپاسار”، “وبملت” و “شستا” بیشترین تأثیر منفی را بر شاخص کل تحمیل کردند. در معاملات روز گذشته، لیدرهای سنتی بازار خود به عاملی برای تعمیق ریزش تبدیل شدند. وقتی صنایع بزرگ و مادر در بورس چنین فشاری را تحمل میکنند، طبیعی است که کل پیکره بازار با لرزش مواجه شود.»
وضعیت قرمز در فرابورس و صنایع کلیدی
بازار فرابورس ایران نیز در روز گذشته همسو با بورس تهران، مسیری کاملاً نزولی را طی کرد. شاخص کل فرابورس با افت ۸۶۹ واحدی به عدد ۳۹ هزار و ۱۰۴ واحد رسید. حجم معاملات در این بازار به ۱۲.۵ میلیارد برگه سهم و ارزش آن به بیش از ۱.۹ میلیون میلیارد ریال رسید.
نمادهای بزرگی همچون «مارون»، «کگهر» و «بپاس» از جمله اصلیترین فشارآورندگان بر شاخص فرابورس در روز گذشته بودند.
شاهین شایان آرانی در جمعبندی این گفتوگو اظهار داشت:«ریزش روز گذشته نشان داد که بازار سرمایه در پایان تیرماه با یک چالش جدی در حوزه اعتماد و نقدینگی روبهروست. نوساناتی که از ابتدای ماه آغاز شده بود، در معاملات روز گذشته به اوج خود رسید و منجر به تخلیه هیجانی شدیدی شد.
برای بازگشت آرامش به تالار شیشهای، نیاز به بازگشت تقاضای واقعی و توقف روند خروج پول حقیقی است که در شرایط فعلی و با توجه به دادههای روز گذشته، نیازمند زمان و حمایتهای عملی است.»
