زنجیره دام و طیور زیر فشار نقدینگی و سیاست‌های ناپایدار
یازدهمین نشست کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران به منظور بررسی موانع و چالش‌های فعالیت در زنجیره تامین و تولید محصولات دام و طیور با حضور مدیرکل دفتر بهبود تغذیه و جایگاه دام وزارت جهاد کشاورزی و مشاور معاون وزیر در امور پرورش و بهبود تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی و نمایندگان تشکل‌های تخصصی برگزار شد.
به گزارش عصر اقتصاد، اعضای کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران در نشست اخیر خود که به واکاوی مسائل تولیدکنندگان در صنعت دام و طیور اختصاص داشت، بر ضرورت اصلاح مقررات، پیش‌بینی‌پذیر شدن سیاست‌های تجاری و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان تاکید کردند.
کاوه زرگران، رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران در ابتدای نشست با اشاره به تحولات اخیر بازار محصولات کشاورزی و دامی، از تسویه مطالبات گندم‌کاران به‌عنوان یکی از اتفاقات مثبت یاد کرد و گفت: طبق اعلام وزیر جهاد کشاورزی، مطالبات گندم‌کاران تسویه شده است. همچنین واردات گندم توسط بخش خصوصی از حدود یک ماه پیش آزاد شد.
به گفته وی، در چارچوب توافق تجاری اوراسیا، برای واردات سه میلیون تن گندم و حدود یک‌ونیم میلیون تن جو تخفیف تعرفه‌ای در نظر گرفته شده است. این امتیاز در ابتدا در اختیار شرکت بازرگانی دولتی بود، اما با پیگیری‌های انجام‌شده، امکان استفاده بخش خصوصی از آن نیز فراهم شد و ترخیص گندم وارداتی با تعرفه ترجیحی از چند هفته قبل آغاز شده است.
زرگران با اشاره به وضعیت منابع آبی کشور گفت: پیش از بارندگی‌های اخیر، حدود ۵۷ درصد ظرفیت مخازن سدهای کشور خالی بود و امیدواریم بارش‌ها به بهبود ذخایر آبی کمک کند.
وی همچنین از توافق بر سر قیمت شیر خام خبر داد و افزود: قیمت هر کیلوگرم شیر خام در دامداری ۶۸ هزار تومان و در کارخانه لبنی ۷۰ هزار تومان تعیین شده است. با این حال، موضوع مدیریت صادرات فرآورده‌هایی مانند خامه و کره با محدودیت‌هایی از سوی دولت روبه‌روست. سیاست‌های مشابهی نیز درباره صادرات تخم‌مرغ مطرح شده که نگرانی فعالان این صنعت را به دنبال داشته است.
رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران با بیان اینکه «وضعیت تامین نهاده‌های دامی در مقطع فعلی مناسب است» افزود: بر اساس اطلاعات موجود، برای سه تا چهار ماه آینده نگرانی جدی از بابت موجودی نهاده‌ها وجود ندارد، هرچند لازم است گزارش دقیق‌تری از ذخایر ارائه شود.
زرگران با اشاره به زیان مرغداران در ماه‌های گذشته، کاهش جوجه‌ریزی را یکی از پیامدهای شرایط موجود دانست و افزود: در کنار این مسائل، امکان استفاده از ارز حاصل از صادرات محصولات کشاورزی برای واردات کالاهای گروه یک و دو نیز فراهم شده است.
وی همچنین به بدهی دولت به واردکنندگان کالاهای اساسی اشاره کرد و گفت: بر اساس اعلام وزیر اقتصاد، سازوکاری برای بررسی اسناد و مطالبات واردکنندگان و پرداخت بخشی از بدهی حدود 4.07 میلیارد یورویی دولت در قالب علی الحساب در نظر گرفته شده است.
زرگران در ادامه به تغییر قیمت گندم مورد استفاده در تولید ماکارونی اشاره کرد و افزود: قیمت این محصول که تا شهریور حدود ۲۳ هزار و 850 تومان بود، در آبان ماه به ۶۰ هزار تومان رسید و تداوم این نرخ می‌تواند بر قیمت ماکارونی و در نهایت سبد مصرفی خانوار اثر بگذارد.
وی همچنین با اشاره به دریافت ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده از واردات گندم مصرف انسانی، خواستار پیگیری اصلاح مقررات یا فراهم شدن امکان جبران این مالیات برای کارخانه‌های آرد از طریق زنجیره تولید شد.
نقدینگی؛ مشکل اصلی مرغداران کشور
فرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور ایران با اشاره به اینکه مسئله اصلی مرغداران در شرایط فعلی کمبود نهاده نیست، گفت: مشکل اصلی این بخش، تامین نقدینگی است. طرح‌هایی مانند پالیز و اکوتام نیز نتوانسته‌اند این مسئله را حل کنند؛ زیرا مشکلات مالی واردکنندگان همچنان پابرجاست و همین موضوع هزینه تامین اعتبار را به تولیدکننده منتقل کرده است.
به گفته وی، واردکنندگان برای فروش اعتباری نهاده‌ها در دوره‌های حدود ۱۰۰روزه، ماهانه ۵ تا ۷ درصد هزینه مالی از مرغداران دریافت می‌کنند. این در حالی است که جوجه‌ریزی در ماه‌های خرداد و تیر دست‌کم ۲۵ درصد بیش از ظرفیت جذب بازار بوده است.
طلاکش با اشاره به افزایش نرخ ارز مبنای تامین کالاهای اساسی از حدود ۱۱۲ هزار تومان در دی‌ماه سال گذشته به حدود ۱۸۹ هزار تومان گفت: با وجود این افزایش، مبلغ سبد کالای الکترونیکی خانوار تغییر متناسبی نداشته و همین مسئله باعث کاهش قدرت خرید و تضعیف گردش نقدینگی در زنجیره تولید شده است.
وی افزود: در مردادماه مجوز صادرات ۱۰ هزار تن مرغ صادر شد، اما میزان صادرات از سه هزار تن فراتر نرفت، بنابراین نباید درباره ظرفیت صادراتی این صنعت برآوردهای غیرواقعی داشت.
این فعال صنعت طیور با اشاره به اینکه بیش از ۸۰ درصد واحدهای مرغداری گوشتی کمتر از ۳۰ هزار قطعه ظرفیت دارند، گفت: این واحدها توان تحمل زیان‌های طولانی‌مدت را ندارند. در حال حاضر هزینه تمام‌شده هر کیلوگرم مرغ زنده حدود ۲۷۰ هزار تومان است، درحالی‌که مرغداران محصول خود را با قیمت حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان عرضه می‌کنند.
وی همچنین نسبت به عرضه احتمالی ذخایر مرغ شرکت پشتیبانی امور دام هشدار داد و گفت: بخشی از ذخایر خریداری‌شده ممکن است تا بهمن‌ماه به بازار عرضه شود؛ اتفاقی که می‌تواند در زمانی که تولیدکنندگان در تلاش برای جبران زیان‌های خود هستند، فشار مضاعفی بر قیمت‌ها وارد کند.
هزینه تولید تخم‌مرغ به ۳۳۷ هزار تومان رسید
محمد مرادی مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران میهن نیز با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید و همچنین نوسان قیمت نهاده‌ها در صنعت تخم‌مرغ گفت: یک واحد متوسط با ظرفیت ۱۰۰ هزار قطعه برای آغاز فعالیت به حداقل ۱۵۰ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد، درحالی‌که سرمایه در گردش موردنیاز این واحدها در گذشته حدود ۲۵ میلیارد تومان بود. هزینه تامین مالی نیز در شرایط فعلی به ماهانه دست‌کم ۹ درصد رسیده است.
مرادی هزینه تولید هر کیلوگرم تخم‌مرغ را حدود ۳۳۷ هزار تومان اعلام کرد و گفت: با وجود این، دستگاه‌های مسئول هزینه بالاتر از ۲۷۰ هزار تومان را نمی‌پذیرند، بدون آنکه دلایل و مبانی محاسباتی این اختلاف به‌روشنی توضیح داده شود.
وی با بیان اینکه «تولیدکننده نباید نقش تامین‌کننده یارانه مصرف‌کننده را برعهده بگیرد» پیشنهاد کرد که حمایت از خانوارهای کم‌درآمد از طریق سبد غذایی و یارانه هدفمند انجام شود و همزمان تامین نهاده و تسهیلات مالی برای تولیدکنندگان قابل پیش‌بینی و مقرون‌به‌صرفه باشد.
نوسان مقررات، تولید را آسیب‌پذیر کرده است
داوود رنگی عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران و رئیس هیئت مدیره فدراسیون طیور ایران هم با اشاره به فاصله میان قیمت نهاده‌های خریداری‌شده در ماه‌های گذشته و هزینه جایگزینی آن‌ها گفت: تولیدکننده نهاده را با نرخ ارز و شرایط مالی چند ماه قبل خریداری کرده، اما در زمان عرضه محصول با قیمت‌های جدید و مقررات روز مواجه می‌شود.
وی افزود: این وضعیت، محاسبات اقتصادی واحدهای تولیدی را مختل کرده و آن‌ها را در معرض زیان و حتی جریمه‌های نظارتی قرار می‌دهد.
رنگی در بخش دیگری از سخنان خود خواستار اصلاح قانون سازمان حمایت تولیدکنندگان و مصرف کنندگان، قاچاق کالا و ارز و قانون تعزیرات در تعامل با مجلس و قانون‌گذاران شد.
تاخیر در پرداخت مطالبات و گرفتار شدن دامداران
کیوان جعفرپور، نماینده اتحادیه مرکزی دامداران ایران نیز نقدینگی را مشکل مشترک تولیدکنندگان دانست و گفت: قیمت ۶۸ هزار تومانی شیر خام نیز با توجه به افزایش هزینه‌ها ممکن است دیگر پاسخگوی هزینه تولید نباشد؛ زیرا پس از تعیین این نرخ، قیمت سبوس به‌تنهایی حدود ۱۰ درصد افزایش یافته است.
وی با اشاره به تاخیر در پرداخت مطالبات دامداران افزود: دامدار شیر را نقدی عرضه می‌کند، اما ممکن است حدود سه ماه بعد وجه آن را دریافت کند. در مقابل، برای تامین نهاده و خرید خوراک دام باید هزینه مالی و کارمزد بپردازد.
به گفته وی، بخش قابل‌توجهی از فروش نهاده‌ها نیز به‌صورت اعتباری انجام می‌شود و این مسئله فشار مالی واردکنندگان را افزایش داده است.
