زیرساخت بومی بلاکچین؛ پاسخی فنی به چالش «فریز شدن دارایی‌های دیجیتال»
با گسترش فعالیت حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون کاربر ایرانی در حوزه دارایی‌های دیجیتال، مسئله «مسدودسازی حساب‌ها توسط سرویس‌دهندگان خارجی» به یکی از دغدغه‌های جدی این حوزه تبدیل شده است.
در سال‌های اخیر، نمونه‌های متعددی از فریز شدن آدرس‌های منتسب به کاربران ایرانی در شبکه‌های بین‌المللی گزارش شده که برای فعالان این حوزه ریسک جدی ایجاد کرده است.
پژوهش‌های حوزه فناوری دفترکل توزیع‌شده طی یک سال گذشته به تولید یک زیرساخت بومی منجر شده که ادعا می‌شود در آن ریسک مسدودسازی دارایی توسط نهادهای خارجی از لحاظ معماری فنی، به حداقل ممکن رسیده است.
شبکه‌ای مستقل از زیرساخت خارجی
این شبکه که با نام NowaChain معرفی شده، یک بلاکچین لایه‌ی اول (Layer-1) سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM) است که به‌طور کامل روی سرورهای مستقر در داخل کشور راه‌اندازی شده است.
سازندگان این پروژه در توضیح معماری آن می‌گویند: اجماع شبکه بر مبنای «اثبات اعتبار» (PoA) کار می‌کند؛ یعنی تراکنش‌ها توسط گره‌های معتمد داخل کشور تأیید می‌شود و شبکه برای عملکرد خود به هیچ سرویس خارجی وابسته نیست.
به گفته طراحان این زیرساخت، همان‌گونه که کاربران از سرویس‌های داخلی نظیر سامانه‌های بانکی، تاکسی اینترنتی و شبکه‌های اجتماعی بومی استفاده می‌کنند که هیچ‌کدام به تحریم‌های سرویس‌دهی خارجی آسیب نمی‌بینند، بستر دارایی‌های دیجیتال نیز می‌تواند مشابه همین مدل — با استقرار کامل در داخل کشور — عمل کند.
لایه نظارتی درون‌شبکه‌ای
از دید طراحان، عمومی بودن یک شبکه به معنای بی‌قانونی آن نیست؛ به همین دلیل در این بلاکچین سازوکارهایی در لایه پروتکل تعبیه شده که برای نهادهای مالی قابل توجه است:
- استانداردسازی انتشار توکن: فرآیند ایجاد دارایی دیجیتال از طریق قراردادهای از پیش ممیزی‌شده انجام می‌شود و امکان انتشار توکن‌های مخرب یا توکن‌های یک‌طرفه (Honeypot) از لحظه‌ی فنی منتفی است.
- انطباق برنامه‌پذیر (Programmable Compliance): بانک‌ها و صرافی‌ها می‌توانند توکن‌های اختصاصی خود را همراه با ضوابط مشخص منتشر کنند؛ قابلیتی که برای نهادهای تحت نظارت، مبنای مذاکره برای ورود به این فضا فراهم می‌کند.
- نظارت الگوریتمی: سیستم به‌صورت خودکار رفتارهای مشکوک — مانند شبیه‌سازی نام برندهای معتبر یا تلاش برای کلاهبرداری — را شناسایی و ایزوله می‌کند.
کاربردهای اعلام‌شده برای اقتصاد دیجیتال
گفت‌وگو با معمار ارشد زیرساخت
چه تفاوتی میان این شبکه با بلاکچین‌های جهانی مانند اتریوم یا ترون وجود دارد؟
«تفاوت اساسی در مالکیت زیرساخت است. در شبکه‌های جهانی، تصمیم‌های مدیریتی شرکت‌های خارجی می‌تواند مستقیماً بر دارایی کاربران ایرانی اثر بگذارد؛ از مسدودسازی آدرس‌ها تا تغییر قواعد شبکه. در این پروژه، کل زیرساخت — از گره‌های اعتبارسنج تا مرورگر تراکنش و سامانه انتشار دارایی — در داخل کشور مستقر است و هیچ نهاد خارجی دسترسی عملیاتی به آن ندارد.»
| حوزه | کاربرد اعلام‌شده |
| توکن‌سازی دارایی‌های واقعی (RWA) | ایجاد بستری شفاف برای ثبت مالکیت دارایی‌ها |
| استیبل‌کوین‌های نهادی | امکان صدور توکن‌های با پشتوانه ریالی توسط نهادهای مالی دارای مجوز |
| مبادلات خرد و بین‌بنگاهی | تسویه سریع با کارمزد ناچیز و سرعت زیر ۳ ثانیه |
بانک‌ها معمولاً نسبت به پذیرش بلاکچین‌های عمومی به دلیل ریسک توکن‌های جعلی محتاط هستند. این مسئله چگونه حل شده است؟
«سامانه انتشار توکن ما فقط از طریق قراردادهای استاندارد و ممیزی‌شده عمل می‌کند و توکن‌های منتشرشده به‌صورت پیش‌فرض در وضعیت غیرفعال قرار می‌گیرند تا پس از بازبینی، فعال شوند. این سازوکار از ورود توکن‌های جعلی یا پروژه‌های کلاهبردارانه به گردش جلوگیری می‌کند و برای بانک‌ها و صرافی‌ها، بستری قابل اعتماد فراهم می‌سازد.»
این فناوری در عمل چه تغییری برای فعالان اقتصادی ایجاد می‌کند؟
«تسویه‌ای که در شبکه‌های سنتی زمان‌بر و پرریسک است، در این بستر در چند ثانیه و با هزینه ناچیز انجام می‌شود. برای کسب‌وکارهای ایرانی، این یعنی حذف وابستگی به پل‌های واسط خارجی و ماندگاری ارزش تراکنش‌ها در چرخه اقتصادی داخل کشور.»
آدرس سایت :
