
احسان آشوری با اشاره به دشواری شناسایی ذخایر معدنی در عمق گفت روشهای متکی بر بررسی سطح زمین دیگر بهتنهایی کافی نیستند و پیش از حفاری باید دادههای زمینشناسی، ژئوفیزیک و ژئوشیمی در قالب یک مدل سهبعدی ارزیابی شوند.
به گزارش عصر اقتصاد،احسان آشوری، مدیر اکتشاف شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات، در چهارمین روز از بیستوسومین نمایشگاه بینالمللی ایرانمتافو، پراکندگی اطلاعات و دسترسی محدود به دادههای باکیفیت را از موانع تصمیمگیری در پروژههای اکتشافی دانست. به گفته او، هرچه اهداف اکتشافی عمیقتر شوند، اتکا به نمونهبرداری و شواهد سطحی برای انتخاب محل حفاری کافی نخواهد بود.
آشوری میان دو گروه از کانسارهای پنهان تفاوت گذاشت: ذخایری که پیکره معدنی آنها در سطح دیده نمیشود، اما نشانههایی از فرایند کانیسازی بر جای گذاشتهاند، و ذخایری که حتی چنین نشانههایی هم در سطح ندارند. به گفته او، نمونههایی از گروه نخست در ایران در حال شناساییاند، اما کشف گروه دوم به تلفیق دادهها و شناخت دقیقتر فرایندهای زمینشناسی تشکیل کانسار نیاز دارد.
نتیجه حفاری، تنها معیار ارزیابی پروژه نیست
مدیر اکتشاف شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات با انتقاد از ارزیابی پروژهها صرفاً بر اساس نتیجه حفاری گفت سرمایهگذاران و مدیران باید بررسی کنند که محدوده بر پایه چه شواهدی انتخاب شده و حفاری قرار بوده کدام فرضیه زمینشناسی را بیازماید. او پیشنهاد کرد پیش از تصمیمگیری درباره حفاری و صدور مجوز آن، هدف اکتشافی با استفاده از مدل سهبعدی ارزیابی شود.
آشوری به دو خطای رایج در این تصمیمگیریها نیز اشاره کرد: ادامه عملیات در محدودهای که شواهد کافی برای وجود ذخیره ندارد و کنار گذاشتن محدودهای که نشانههای آن ارزش بررسی بیشتر را دارد. خطای نخست میتواند هزینه پروژه را بالا ببرد و خطای دوم ممکن است فرصت کشف یک ذخیره را از بین ببرد.
عیار پایین نمونههای سطحی همیشه نشانه نبود ذخیره نیست
آشوری تجربه معدن اسکوندیدا در شیلی را نمونهای دانست که نشان میدهد پایین بودن عیار نمونههای سطحی، بهتنهایی دلیل کافی برای کنار گذاشتن یک محدوده نیست. به گفته او، شواهد زمینشناسی و بررسی فرایندهای غنیشدگی میتوانند احتمال وجود ذخیره در عمق را مطرح کنند؛ حتی وقتی نمونههای سطحی امیدبخش نیستند.
او همچنین به کشف کانسار المپیکدم در استرالیا اشاره کرد؛ جایی که تلفیق دادههای ژئوفیزیک هوایی و گرانیسنجی و بازنگری در مدل اولیه، به شناسایی یک پهنه کانهدار در عمق حدود ۳۰۰ متری کمک کرد. آشوری تأکید کرد که نمیتوان برای همه کانسارها نسخه واحدی پیچید و سهم هر روش، از ژئوفیزیک و ژئوشیمی تا حفاری، به نوع ذخیره و عمق هدف بستگی دارد.
دادههای پروژههای ناموفق هم باید در دسترس باشند
به گفته آشوری، دادههای هر مرحله باید برای بازبینی مدل زمینشناسی و اصلاح هدفهای بعدی به کار گرفته شوند. او پیشنهاد کرد در کنار مراحل قانونی اکتشاف، سه گامِ شناسایی هدف، ارزیابی آن و آزمودن فرضیه با حفاری، در برنامهریزی پروژهها بهروشنی تعریف شوند.
آشوری پراکندگی اطلاعات را از چالشهای اکتشاف در ایران دانست و خواستار تجمیع دادههای پایه و نتایج پروژههای گذشته شد. او گفت اگر فقط پروژههای موفق بررسی شوند، تصمیمگیران تصویری ناقص از مسیر کشف به دست میآورند و فرصت یادگیری از حفاریهای بینتیجه یا محدودههایی که زود کنار گذاشته شدهاند، از دست میرود.
ظرفیت اکتشاف مس و طلا در ایران
آشوری با بیان اینکه ایران همچنان محدودههای مستعدی برای اکتشاف مس و طلا دارد، درباره رقم مطرحشده برای سهم هفتدرصدی کشور از منابع و ذخایر معدنی جهان ابراز تردید کرد. به گفته او، کم بودن شمار اکتشافات ثبتشده ایران در برخی نقشههای بینالمللی نیز لزوماً به معنای ظرفیت پایین نیست و میتواند تا حدی از کمبود دادههای قابلدسترس ناشی شود.
او در پایان، محدودههای پیرامون سرچشمه و فریدون را از نمونههای قابل بررسی دانست و گفت تصاویر ماهوارهای و دادههای سنجش از دور میتوانند به شناسایی ساختارهای زمینشناسی و تودههای نفوذی مناسب برای بررسی تکمیلی کمک کنند. به اعتقاد آشوری، ارزش این دادهها زمانی روشن میشود که در کنار دیگر شواهد قرار گیرند و برای انتخاب و ارزیابی اهداف حفاری به کار روند.








