پاییز گران خودرو؛ رشد قیمت‌ها در سایه تلاطم ارزی

مریم غدیرپور

این روزها بازار خودرو در شرایطی عجیب و پرابهام به سر می‌برد؛ بازاری که از یک سو همزمان با افزایش نرخ دلار و برگزاری نمایشگاه خودرو، شاهد بالا رفتن قیمت‌ها است و از سوی دیگر با کاهش سهمیه بنزین و قطع سهمیه سوخت خودروهای نوشماره دست‌وپنجه نرم می‌کند.

تداوم این وضعیت، هزینه استفاده از خودرو را افزایش داده و در کنار رشد قیمت خرید، فشار مضاعفی را به مصرف‌کنندگان وارد کرده است.

افزایش قیمت خودرو در چنین شرایطی، به‌طور طبیعی با ریزش تقاضا همراه می‌شود و خودرو را بیش از گذشته از سبد خرید مصرفی خانوار خارج می‌کند.

بسیاری از خریداران که پیش از این نیز توان مالی محدودی داشتند، اکنون در برابر ترکیبی از رشد قیمت خودرو، افزایش نرخ ارز و هزینه‌های بالاتر سوخت قرار گرفته‌اند و خرید خودروی جدید را به آینده موکول می‌کنند.

از سوی دیگر، خودروسازان معتقدند فاصله میان قیمت فروش و هزینه تمام‌شده به‌شدت افزایش یافته است. به گفته آنها، خودرویی که تا شب عید با قیمتی در حدود دو هزار دلار عرضه می‌شد، اکنون به دلیل رشد هزینه مواد اولیه، قطعات، دستمزد، ارز و سایر نهاده‌های تولید، حدود هشت هزار دلار برای تولیدکننده هزینه دارد.

بنابراین، خودروسازان بر این باورند که این شکاف قیمتی باید به شکلی جبران شود؛ موضوعی که در صورت انتقال مستقیم به قیمت نهایی، می‌تواند به کاهش بیشتر قدرت خرید و عمیق‌تر شدن رکود بازار منجر شود.

در بخش خودروهای خارجی نیز ماجرا پیچیده‌تر است. محدودیت‌های وارداتی، نوسان نرخ ارز، هزینه‌های گمرکی و خدمات پس از فروش، قیمت این خودروها را از توان بخش بزرگی از متقاضیان خارج کرده است. در نتیجه، بازار خودرو همزمان با بحران قیمت، با بحران تقاضا نیز روبه‌رو شده است؛ بحرانی که سیاست‌های ارزی، سوختی و صنعتی هر کدام بخشی از آن را شکل داده‌اند.

برای بررسی ابعاد این وضعیت و پاسخ به این پرسش که بازار خودرو در ماه‌های آینده با چه چشم‌اندازی روبه‌رو خواهد بود، پای صحبت‌های امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، می‌نشینیم.

جهش دلار، موتور محرک گرانی خودرو

امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو در گفتگو با عصراقتصاد، نوسانات اخیر بازار خودرو را نه یک اتفاق ناگهانی، بلکه بازتابی مستقیم از تلاطم‌های ارزی می‌داند. وی با اشاره به روند صعودی نرخ ارز از ابتدای سال، تصریح می‌کند که این جهش قیمتی در بازار خودرو، منطق اقتصادی مشخصی دارد و فراتر از هیجانات مقطعی، محصول کاهش ارزش پول ملی است.

خودروهایی که در ذات خود جزو کالاهای لوکس محسوب نمی شدند، تنها به دلیل سقوط ارزش پول ملی و جهش قیمت دلار، اکنون با قیمت های میلیاردی در بازار عرضه می شوند

کاکایی معتقد است وقتی دلار از محدوده ۱۲۰ تا ۱۳۰ تومان به ارقام بالاتر تا نزدیکی ۲۴۰ تومان می‌رسد، نمی‌توان انتظار داشت بازار خودرو به عنوان کالایی که همواره با نوسانات ارزی همبستگی مستقیم دارد، در برابر این فشارها مقاوم بماند و ثبات قیمت خود را حفظ کند.

خودرو در بازار آزاد، دماسنج نوسانات ارزی

این کارشناس صنعت خودرو با بیان اینکه جهش ۴۰ درصدی قیمت دلار در بازه زمانی سه هفته اخیر، اثری آنی و پرشتاب بر قیمت تمام‌شده کالاها گذاشته است، می‌افزاید که خودرو در بازار آزاد به دلیل نقدشوندگی بالا، نخستین بخشی است که تغییرات نرخ ارز را پیش‌خور می‌کند.

وی تأکید دارد که اگرچه برخی کالاها به دلیل محدودیت‌های تقاضا یا شرایط خاص عرضه، کشش لازم برای تغییر قیمت را ندارند، اما خودرو در بازار آزاد همواره دماسنج دقیقی برای سنجش میزان تورم و ارزش پول ملی عمل می‌کند.

به گفته کاکایی، وقتی ارزش پول ملی با چنین سرعتی آب می‌رود، طبیعی است که قیمت خودرو نیز برای حفظ تعادل نسبی با هزینه نهاده‌های تولید و نرخ ارز، مسیر صعودی را طی کند و عملاً هرگونه سیاست‌گذاری کنترلی بدون مدیریت نرخ ارز، در این بازار محکوم به شکست است.

تولد خودروهای لوکس کاذب از دل جهش ارزی

این کارشناس صنعت خودرو، با نگاهی به ساختار فعلی بازار، از بروز پدیده عجیبی خبر می دهد که در آن خودروهای غیرلوکس، تحت تاثیر نوسانات شدید ارزی، به کالاهای فوق لوکس تبدیل شده اند.

وی با اشاره به رسیدن قیمت دلار به محدوده ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تومان، معتقد است این جهش ناگهانی باعث شده قیمت برخی خودروها با رشدی پرشتاب، از مرزهای باورنکردنی عبور کند.

به گفته وی، ما با یک «لوکس سازی کاذب» روبرو هستیم؛ به این معنا که خودروهایی که در ذات خود جزو کالاهای لوکس محسوب نمی شدند، تنها به دلیل سقوط ارزش پول ملی و جهش قیمت دلار، اکنون با قیمت های میلیاردی در بازار عرضه می شوند.

این روند، علاوه بر ایجاد شکاف طبقاتی عمیق میان خریداران خودروهای اقتصادی و خودروهای گران قیمت، بازار را به دو دنیای کاملا مجزا تقسیم کرده است که در آن ثروتمندان برای خودروهای با قیمت های خیره کننده صف بسته اند.

اجحاف در حق مصرف کننده؛ وقتی خودروی معمولی لوکس اعلام می شود

این کارشناس صنعت خودرو با انتقاد از پیامدهای جانبی این وضعیت، به موضوع حساس سهمیه بنزین و عدالت توزیعی اشاره می کند.

وی تاکید دارد: جهش قیمت ها باعث شده خودروهایی که پیش از این زیر مرز یک میلیارد تومان بودند، اکنون با قیمت های بسیار بالاتر عرضه شوند و در نتیجه، طبق قوانین فعلی، در زمره خودروهای «نوشماره لوکس» قرار بگیرند. این مسئله از دیدگاه کاکایی، نوعی اجحاف در حق مصرف کننده است؛ چرا که با لوکس قلمداد شدن خودروهای عادی، سهمیه بنزین آنها قطع می شود و فشار مالی مضاعفی به خانوار وارد می گردد.

وی معتقد است شرکت پخش بنزین باید در این زمینه تصمیم گیری اساسی و بازنگری کند تا از تبدیل شدن فشارِ ناشی از گرانی خودرو به فشارِ ناشی از محدودیت سوخت، جلوگیری شود؛ چرا که این رویه، تنها به عمیق تر شدن بحران قدرت خرید مصرف کننده می انجامد.

روند صعودی قیمت خودرو فارغ از تنش‌های سیاسی

کاکایی با نگاهی دقیق به چشم‌انداز بازار در فصل پاییز، بر این باور است که روند صعودی قیمت‌ها با توجه به متغیرهای کلان اقتصادی اجتناب‌ناپذیر است.

وی معتقد است فارغ از شرایط سیاسی و تحولات بین‌المللی، چه سناریوی جنگ محقق شود و چه نه جنگ نه صلح برقرار بماند یا شرایط کنونی تداوم یابد، چسبندگی شدید قیمت خودرو به نرخ ارز باعث می‌شود تا این بازار در پاییز نیز مسیر گرانی را بپیماید. این همبستگی مستقیم و اجتناب‌ناپذیر به این معناست که هرگونه نوسان ارزی، مستقیما در بازار خودرو بازتاب می‌یابد و تورم انتظاری را تقویت می‌کند.

بنابراین، برخلاف انتظارات برای ثبات قیمت‌ها، داده‌های اقتصادی نشان می‌دهد که خودرو در پاییز نیز تحت تاثیر افزایش قیمت دلار، روند صعودی خود را حفظ خواهد کرد و قیمت نهایی برای مصرف‌کننده افزایش خواهد یافت.

هشدار به سرمایه‌گذاران خرد؛ نقدشوندگی فدای گرانی می‌شود

این کارشناس صنعت خودرو در بخش پایانی تحلیل خود، به مردم عادی هشدار جدی می‌دهد : فریب افزایش اسمی قیمت‌ها را نخورند و از ورود به بازار خودرو به قصد سرمایه‌گذاری خودداری کنند.

کاکایی تصریح می‌کند: بازار خودرو در پاییز با یک پارادوکس بزرگ مواجه است؛ در حالی که قیمت‌ها روند افزایشی دارند، سرعت نقدشوندگی دارایی به شدت افت می‌کند. تضاد اصلی اینجاست که در پاییز با وجود رشد قیمت، فروش خودرو به شدت دشوارتر از گذشته خواهد شد و عملابه کالایی تبدیل می‌شود که دارنده آن برای تبدیل به نقدینگی با چالش‌های جدی روبه‌رو است.

وی به مردم توصیه می‌کند: سرمایه‌های خرد خود را به سمت خودرو هدایت نکنند، چرا که بازارهای موازی مانند دلار یا طلا، ریسک نقدشوندگی بسیار کمتری دارند و در مجموع، بازار خودرو در پاییز به سمت رکودی سنگین حرکت خواهد کرد.