کیفیت؛ قربانی ساختارهای کهنه

مریم غدیرپور

امروز در هجدهمین روز از آبان‌ماه و هم‌زمان با بیست‌وچهارمین آیین بزرگداشت روز ملی کیفیت، انجمن مدیریت کیفیت ایران با برگزیدن شعار «کیفیت در گذار؛ بازاندیشی در مدیریت سازمان»، زنگ هشدار را برای ساختارهای فرسوده و سنتی اقتصاد به صدا درآورده است.

این شعار راهبردی، ضرورت گذر از ابزارهای کهنه مدیریتی و ورود به پهنه حکمرانی نوین کیفیت را در کانون توجه مدیران بنگاه‌ها قرار می‌دهد.

تحقق این شعار در گرو سه گام بنیادین است؛ نخست، تغییر نگرش مدیران ارشد از مدیریت دستوری به حکمرانی داده‌محور و فراگیر است.

دوم، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و تحقق کیفیت چهارم در خطوط تولید و خدمات به شمار می‌رود.

سوم، سرمایه‌گذاری واقعی بر ارتقای شایستگی‌های مهارتی نیروی انسانی است که به عنوان قلب تپنده تولید شناخته می‌شود. همچنین از منظر اقتصادی بدون بازنگری بنیادین در ساختارهای سازمانی، استانداردها تنها در حد تشریفات کاغذی باقی خواهند ماند و ارتقای بهره‌وری در سایه این تحولات رقم می‌خورد.

در رابطه با این روز، عصر اقتصاد مصاحبه‌ای با دکتر سید علیرضا بنی‌هاشمی، رئیس انجمن مدیران و متخصصین ایران، انجام داده است که چکیده آن را در ادامه مطلب می‌خوانید.

کیفیت محدود به صنایع نیست

دکتر سید علیرضا بنی‌هاشمی، رئیس انجمن مدیران و متخصصین ایران، در این گفت‌وگو تصریح کرد: مطالبه کیفیت یک مطالبه کلی است و هرگز به حوزه صنایع محدود نمی‌شود؛ به طوری که کیفی‌سازی حتی نهادها را نیز در بر می‌گیرد. وی افزود: کیفیت مدیریت و کیفیت ساخت هر چیزی که باعث می‌شود یک زنجیره بهتر کار کند، در واقع همان معنای راستین ارتقای کیفیت است و روز ملی کیفیت بر همین اساس نام‌گذاری شده است.

رئیس انجمن مدیران و متخصصین ایران یادآور شد: در حال حاضر در ایران، بیشترین بار کیفیت روی دوش صنایع قرار دارد و صنایع را در بر می‌گیرد، در حالی که این مفهوم فراتر از تولید است.

وی تاکید کرد: نیازمند بازنگری در ساختارهای تصمیم‌گیری و اجرایی کشور هستیم تا رویکرد کیفی به تمامی ارکان تسری یابد.

روز ملی کیفیت یعنی ارتقای کیفیت زندگی تک تک شهروندان

بنی‌هاشمی در تشریح اهداف این رویداد بیان داشت: روز ملی کیفیت فراتر از یک بزرگداشت تشریفاتی، به معنای ارتقای بنیان‌های اقتصاد کشور، تقویت بنگاه‌های اقتصادی، سازمان‌ها و نهادها و در نهایت تعالی کیفیت زندگی تک‌تک شهروندان در ایران است.

وی افزود: نهاد متولی باید این فرهنگ راهبردی را به بهترین شکل ممکن در تمامی ارکان مدیریتی و اجرایی کشور نهادینه سازد تا جامعه بتواند به هدف غایی کیفی‌سازی ساختارها و رفاه عمومی دست یابد.

روز ملی کیفیت فراتر از یک بزرگداشت تشریفاتی، به معنای ارتقای بنیان‌های اقتصاد کشور، تقویت بنگاه‌های اقتصادی، سازمان‌ها و نهادها و در نهایت تعالی کیفیت زندگی تک‌تک شهروندان در ایران است

رئیس انجمن مدیران و متخصصین ایران تصریح کرد: مادامی که نهادهای عمومی و اقتصادی خود را مقید به تغییر رویکرد نسازند، استانداردهای کیفی در حد شعار باقی خواهند ماند.

روز ملی کیفیت نمایشگاه تندیس نیست؛ مطالبه نظام‌مندسازی قوانین است

بنی‌هاشمی مطالبه خود از سازمان متولی کیفیت را محدود به اهدای لوح و تندیس نمی‌داند و از آنان می‌خواهد احکام پراکنده این حوزه را یک‌جا‌نویسی کنند.

وی تصریح کرد: وضعیت پراکنده کنونی، کیفیت را تحت‌الشعاع قرار داده و این رویه نه نظام‌مند است و نه قانون‌مدار. زیزا نهاد مسئول باید این قوانین متفرق را به‌شکل یکپارچه تدوین کند تا روز ملی کیفیت از دایره شعار خارج شود و لباس واقعیت بر تن کند.

وی معتقد است که فقدان انسجام در ضوابط، عملاً مانع تحقق کیفیت در بنگاه‌های اقتصادی می‌شود. این متخصص حوزه کسب‌ و کار تاکید کرد: این انسجام قانونی باید هر ساله خروجی ملموس داشته باشد تا ما در روز ملی کیفیت، شاهد کیفی‌سازی عینی ضوابط باشیم، نه اینکه تنها به برگزاری مراسم اکتفا کنیم؛ چرا که بدون ایجاد یک نظام واحد قانونی، تمامی اقدامات فعلی در سایه ابهامات حقوقی و اجرایی باقی می‌ماند و فرصت تحول اقتصادی از دست می‌رود.

خبرنگار عصر اقتصاد نظر دکتر سید علیرضا بنی‌هاشمی را پیرامون شعار امسال یعنی «کیفیت در گذار؛ بازاندیشی در مدیریت سازمان» جویا شد و وی پاسخ داد: این شعار درست به هدف اصابت کرده است زیرا بنگاه‌های اقتصادی و نهادهای دولتی سال‌هاست که در بند ساختارهای فرسوده اداری دست‌وپا می‌زنند و تا زمانی که تفکر حاکم بر مدیریت کلان کشور بازنگری نشود، هیچ نوآوری و استانداردی راه به جایی نخواهد برد.

کیفیت در متن تصمیم‌های هیئت‌مدیره متولد می‌شود

بنی‌هاشمی در تشریح ابعاد این گذار تاریخی بیان داشت: بنگاه‌های اقتصادی امروز زیر فشار فرساینده محدودیت منابع و نااطمینانی‌های حاکم بر بازار فعالیت می‌کنند و ورود پرشتاب فناوری‌های نوینی مانند هوش مصنوعی معادلات رقابت را دگرگون ساخته است.

رئیس انجمن مدیران و متخصصین ایران تصریح کرد: در چنین فضایی، تقلیل کیفیت به تست‌های نهایی کارگاهی و استانداردهای صرفاً فیزیکی یک خطای راهبردی به شمار می‌رود، بلکه این مفهوم باید در تاروپود راهبردهای اتاق‌های فکر و تصمیم‌های کلان هیئت‌مدیره‌ها تزریق شود.

وی افزود: تا زمانی که شیوه‌های سنتی تصمیم‌گیری و رفتارهای سلیقه‌ای در سطوح عالی بنگاه‌ها اصلاح نشوند، سخن گفتن از رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی شوخی تلخی بیش نخواهد بود.

خروج از تله فرسودگی سازمانی و اتلاف منابع

وی با اشاره به ضرورت بازتعریف مناسبات درون‌سازمانی خاطرنشان ساخت: تولید خروجی قابل‌قبول با بهای اتلاف دارایی‌ها، دوباره‌کاری‌های مستمر و تحمیل فشارهای روانی بر بدنه کارشناسی، نه‌تنها نشانه موفقیت نیست، بلکه مصداق بارز سقوط بهره‌وری تلقی می‌شود.

بنی‌هاشمی یادآور شد: کیفیت راستین از هماهنگی نظام‌مند میان زنجیره مالی، منابع انسانی و پشتیبانی آغاز می‌گردد و واحد کنترل کیفیت صرفاً یک نقش کاتالیزور و هدایت‌کننده را ایفا می‌کند.

عصر اقتصاد به نقل از این کارشناس ارشد کسب‌وکار تاکید کرد: پایداری زنجیره عرضه در گرو حاکمیت عقلانیت بر کلیت نظام اداری است، زیرا بقای بنگاه‌ها در دنیای دگرگون‌شده امروز منوط به بازمهندسی ریشه‌ای الگوهای مدیریتی خواهد بود.