کد خبر: ۲۹۰۸۰۰56405
  لینک کوتاه:
روزنامهجامعه و فرهنگاقتصاداقتصاد کلانآسیب اجتماعیصفحه یک

ضیافت بزرگ اقتصادی بدون آفت تورم در ایران

مهرداد حاجی‎زاده فلاح، تحلیلگر مسائل اقتصادی

چشم‎انداز اقتصاد در نیمه اول سال ۲۰۱۵ در اکثر اقتصادهای پیشرفته کاملاً مورد رضایت نبود. گرچه انتظار می‎رفت رشد تولید ناخالص داخلی بالاتر از سال گذشته باشد، اما تورم هیچ نشانی از بازگشت به روند صعودی را نشان نداده بود. عوامل بی‎ثباتی مانند افت قیمت نفت تا حد زیادی عامل سقوط تورم بود، اما حتی قبل از شوک نفت، به نظر نمی‎رسید که رشد قیمت‎ها با بهبود اقتصادی همراه باشد. دلایل این رشد اقتصادی بدون تورم چه بود؟

چارچوب نظری که معمولاً برای تحلیل پویایی تورم در کوتاه‌مدت استفاده می‌شود، بر اساس منحنی فیلیپس است که تورم اقتصاد را به شکاف بین تولید بالقوه و بالفعل مرتبط می‌کند. بر اساس این رابطه، نرخ تورم زمانی پایدار خواهد بود که تولید ناخالص داخلی واقعی برابر با تولید ناخالص داخلی بالقوه باشد، در حالی که انحراف در تولید واقعی از رقم بالقوه، باعث ایجاد فشار تورمی یا کاهش تورم (به ترتیب تولید بالاتر یا کمتر از پتانسیل آن) می‎ شود و این زمانی است که نرخ واقعی بیکاری بالاتر از بیکاری ساختاری باشد؛ به عبارت دیگر، شدت رکود باعث ایجاد شکاف تولیدی بسیار بیشتر از سایر رکودها می‎ شود.

به عنوان مثال، در مورد اقتصاد اسپانیا، اگرچه شش فصل متوالی رشد تولید ناخالص داخلی را تجربه کرده است، اما میزان استفاده ناکافی از منابع تولید آن هنوز در مقایسه با سطح قبل از بحران بسیار بالا است، که این موضوع با بیکاری بالا منعکس می‎شود. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی از فشار بر قیمت‎ها و دستمزدها جلوگیری می‎کند.

این برآورد پس از رکود حتی نامطمئن‌تر می‌شود، زیرا تمایز بین تأثیر عوامل چرخه‌ای، مانند منابع تولید کم استفاده، و عوامل ساختاری مانند کاهش دائمی ظرفیت تولید یک اقتصاد دشوار است.

صاحبنظران معتقدند که عامل اصلی این واگرایی در انتظارات، قیمت نفت است که به نظر می‌رسد خانوارها به شدت به آن واکنش نشان می‌دهند. به عبارت دیگر، افزایش قیمت نفت از سال ۲۰۰۹ تا حد زیادی روند تورم پس از رکود بزرگ در ایالات متحده را توضیح می‎دهد.

جهانی شدن دومین عاملی است که توضیح می‎دهد چرا تورم اکنون کمتر به وضع ادواری داخلی یک کشور وابسته است. کاهش موانع تجاری و هزینه‎های حمل و نقل باعث شده است که کالاهای تولید شده در یک کشور به راحتی با کالاهای تولید شده در کشور دیگر جایگزین شوند، به طوری که قیمت داخلی این کالاها نمی‎تواند تفاوت زیادی با قیمت کالاهای مشابه تولید شده در خارج از کشور داشته باشد.

در نتیجه، قیمت آنها تنها به شکاف تولید محلی بستگی ندارد، بلکه به میزان استفاده از منابع در سطح جهانی نیز بستگی دارد. این اثر به طور فزاینده‌ای در توضیح پویایی تورم مهم است.

به طور خلاصه، تورم پایین در بهبود پدیده‎ای است که ممکن است در ابتدا شگفت‎انگیز به نظر برسد، به ویژه با توجه به تزریق عظیم نقدینگی از سوی بانک‎های مرکزی. با این حال، زمانی که هم ویژگی‌های خاص این بحران و هم عوامل ساختاری زیربنایی که بر پویایی قیمت‌ها در سطح جهانی تأثیر می‌گذارند، تحلیل می‌کنیم، در نتیجه، در کوتاه‌مدت می‌توان انتظار داشت که تورم پایین بماند، آن هم به دلیل شوک ناشی از قیمت نفت.

با این حال، در میان مدت، با افزایش کشش بهبود اقتصادی و بسته شدن شکاف تولید، تورم به سطوح بسیار نزدیک‌تر به اهداف بانک‌های مرکزی بازمی‌گردد.

از اهداف نسخه وزیر محترم اقتصاد در ایران برای رشد اقتصادی عاری از تورم، می‎توان به  مهار نوسانات ارزی، کاهش فشار بر منابع ارزی، کنترل سریع رشد ترازنامه بانک‌ها در حد ۲‌درصد، مدیریت نرخ در بازار بین بانکی، کنترل رشد مخارج دولت در حد یک‌سوم تورم انتظاری اشاره کرد. در مقابل برای رشد اقتصادی نیز دولت برنامه‌‌‌ای جداگانه خواهد داشت.

«ثبتی کردن ۳۰‌درصد مجوزهای کسب‌وکار»، «اعتبار انحصاری اسناد رسمی و تقویت حقوق مالکانه»، «بالابردن هزینه تغییر مکرر مقررات و هزینه لغو تعهدات دستگاه‌های حاکمیتی» و «مالیات‌‌‌ستانی از فعالیت‌های سوداگرانه و سودهای نامولد» از جمله اقدامات دولت جدید برای رشد اقتصادی است. همچنین دولت در دو زمینه تسهیل در فضای کسب‌وکار و حمایت از صنایع پیشران نیز وظایفی خواهد داشت.

به گفته وزیر اقتصاد سه راهکار دولت برای حمایت از صنایع پیشران به این ترتیب خواهد بود: ۱. مشارکت شرکای خارجی با تکیه بر کشورهای دوست و همسایه، ۲.از طریق انتشار سهام پروژه و صندوق پروژه‌‌‌هایی که در داخل کشور ایجاد خواهد شد ۳.از طریق هدایت اعتبار و استفاده از ظرفیت هلدینگ‌‌‌های زیرمجموعه بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ دولتی.

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا