واکسن آنفلوآنزا قربانی انفعال وزارت بهداشت

مریم غدیرپور

روزهای پایانی تابستان در حالی سپری می شود که سایه سنگین بیماری های فصلی از جمله کرونا و آنفولانزا بر سر مردم سنگینی می کند، موضوعی که عصر اقتصاد به عنوان دغدغه ای ملی پیگیری کرده و این پرسش را مطرح می سازد که با وجود وعده های مکرر وزارت بهداشت مبنی بر تهیه فوری واکسن این بیماری ها، چرا تاکنون این کالای حیاتی به دست مصرف کنندگان نرسیده و بیماران خاص که همواره در اولویت بوده اند همچنان در بلاتکلیفی مطلق به سر می برند و این نایاب بودن واکسن در داروخانه ها و حتی بازار سیاه نگرانی های عمیقی را برای جامعه ایجاد کرده است.

وعده های بی سرانجام متولیان سلامت

وزارت بهداشت در حالی به طور مرتب وعده توزیع واکسن های کرونا و آنفولانزا را در رسانه ها تکرار می کند که وی در عمل هیچ برنامه اجرایی منسجمی برای مدیریت زنجیره تامین نداشته و همین ناهماهنگی باعث شده تا امروز با شیوع گسترده این بیماری ها در شهرهای مختلف مواجه باشیم، وضعیتی که به اعتقاد کارشناسان نه تنها سلامت عمومی را هدف قرار داده بلکه با نایاب بودن این داروها در داروخانه ها، مردم را به سمت بازار سیاه سوق داده و عملا سیستم نظارتی را بی اعتبار کرده است.

تبعات سنگین غفلت مدیریتی در نظام سلامت

پیامدهای عدم توزیع به موقع این واکسن ها تنها به حوزه سلامت محدود نمی ماند، چرا که دولت باید بداند با هر روز تاخیر در این فرآیند، هزینه های درمان بیماران بستری چندین برابر بیشتر از هزینه پیشگیری است و این امر فشار سنگینی را بر صندوق های بیمه و اقتصاد خانواده ها تحمیل می کند که در نهایت منجر به کاهش بهره وری ملی در فصل پیش رو خواهد شد و این کوتاهی در انجام وظایف بدیهی نظام سلامت، چالش های پیش روی اقتصاد کلان کشور را دوچندان می کند.

هشدار نسبت به فاجعه انسانی در غیاب واکسن

با نزدیک شدن به روزهای پایانی تابستان و اوج‌گیریِ شیوع کرونا و آنفولانزا، «عصر اقتصاد» در گفتگویی اختصاصی با دکتر مینو محرز این وضعیت را بررسی کرده است که وی نسبت به روند نگران‌کننده تامین واکسن‌های حیاتی هشدار داده و معتقد است این واکسن‌ها که پیش‌تر هم از طریق تولیدات داخلی و هم با واردات به‌راحتی در دسترس بیماران قرار داشتند، اکنون به‌دلیل تحریم‌های ظالمانه و اختلال در شبکه پروازی، به‌موقع به دست مصرف‌کنندگان نرسیده‌اند، بنابراین نظام سلامت باید بداند که این کوتاهی‌ها مستقیم بر جان بیمارانی اثر می‌گذارد که هیچ‌گونه قدرت دفاعی در برابر این ویروس‌ها ندارند.

فاجعه‌ای که در کمین بیماران خاص است

محرز به صراحت تاکید می‌کند که واکسن‌های کرونا و آنفولانزا برای بیماران خاص به‌ویژه مبتلایان به بیماری‌های اتوایمیون، ایدز و سرطان حکم مرگ و زندگی را دارند چرا که این افراد به‌دلیل نقص سیستم ایمنی، با کوچک‌ترین سرماخوردگی یا ابتلا به آنفولانزا ممکن است جان خود را از دست بدهند و جای تعجب دارد که چرا با وجود آگاهی متولیان از آسیب‌پذیری این قشر، هیچ اقدام مؤثری برای مدیریت محدودیت‌های پروازی یا تامین ارز جهت ورود این واکسن‌ها صورت نگرفته است، بنابراین وی ضمن انتقاد شدید از بی‌توجهی‌های مدیریتی، تبعات جبران‌ناپذیر این کمبود را متوجه کسانی می‌داند که وعده تامین داده بودند اما اکنون بیماران را در برزخِ مرگ و زندگی رها کرده‌اند، لذا اگر فکری عاجل به حال این وضعیت نشود، مسئولان باید پاسخگوی مرگ‌ومیرهای احتمالی در فصل پیش‌رو باشند.

از دست رفتن فرصت طلایی واکسیناسیون در ایران

ایران عملاً زمان طلایی تزریق واکسن آنفولانزا را که در استانداردهای جهانی معمولاً بین نیمه شهریور تا نیمه مهر تعریف می‌شود از دست داده است و این در حالی است که نظام سلامت جهان یک الگوی مشخص برای تزریق واکسن به گروه‌های هدف یعنی بیماران خاص، سالمندان و افرادی که ضعف ایمنی دارند در نظر گرفته است تا پیش از اوج‌گیری شیوع بیماری، واکسیناسیون انجام شود و از بروز مرگ‌ومیر جلوگیری گردد، اما متأسفانه با تداوم روند فعلی این فرصت طلایی به سرعت در حال از دست رفتن است.

دکتر هادی احمدی سخنگوی انجمن داروسازان ایران در گفتگو با عصر اقتصاد ضمن ابراز تأسف از این وضعیت اعلام می‌کند که تأمین و توزیع واکسن آنفولانزا به مهر ماه نمی‌رسد، چرا که فرآیند واردات و ثبت سفارش این اقلام نیازمند برنامه‌ریزی حداقل شش ماهه است و از آنجایی که متولیان امر در زمان مقرر اقدام به ثبت سفارش موفق نکرده‌اند، بعید است که حتی تا پایان مهر یا اواسط آبان نیز این واکسن حیاتی امکان توزیع گسترده در سطح داروخانه‌های کشور را پیدا کند.

وی با تأکید بر اینکه این کوتاهی مدیریتی موجب شده تا فرصت طلایی تزریق برای گروه‌های پرخطر از دست برود، هشدار می‌دهد که بی‌توجهی به تقویم زمانی واردات به این معناست که بیماران خاص و گروه‌های آسیب‌پذیر در بحرانی‌ترین روزهای آغاز سرما بدون هیچ‌گونه محافظت دارویی رها خواهند شد، از این رو وعده‌های مکرر متولیان برای توزیع زودهنگام با واقعیت‌های زنجیره تأمین دارو همخوانی ندارد.

تبعات سنگین غفلت بر اقتصاد سلامت

سخنگوی انجمن داروسازان معتقد است وقتی دارویی با چنین اهمیتی در شبکه رسمی وجود نداشته باشد، دسترسی اقشار آسیب‌پذیر قطع می‌شود و زمینه برای رونق بازار سیاه فراهم می‌شود که این رخداد ضربه‌ای مهلک به سلامت جامعه وارد می‌سازد، بنابراین اگر سازوکار فوری برای جبران این تأخیر اتخاذ نشود، هزینه‌های سنگین درمانی این کوتاهی مدیریتی در ماه‌های آینده مستقیماً بر دوش نظام سلامت و اقتصاد خانوارها تحمیل خواهد شد.

کرونا و آنفلوآنزا در مسیر افزایش

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به افزایش موارد ابتلا به کووید۱۹ و آنفلوآنزا طی سه هفته اخیر، گفت: با ورود به فصل سرد و افزایش حضور مردم در محیط‌های بسته، احتمال افزایش بیماری‌های تنفسی وجود دارد، هرچند زمان و شدت موج آینده قابل پیش‌بینی نیست.

دکتر قباد مرادی ، درباره علائم سرماخوردگی اظهار کرد: علائم بیماری‌های سرماخوردگی و کووید۱۹ تا حد زیادی مشابه است؛ اما سرماخوردگی به طور معمول خفیف‌تر است. سرماخوردگی، بیشتر با آبریزش بینی، عطسه و گاهی گلودرد همراه است. همچنین آنفلوانزا اغلب با شروع ناگهانی تب، بدن‌درد، سردرد، ضعف و سرفه بروز می‌کند. تب بالاتر و کوفتگی و بدن درد در آنفلوآنزا غالب است.

او با بیان اینکه کووید۱۹ نیز علائم تنفسی دارد، توضیح داد: به طور معمول کووید 19 با تب، گلودرد، سرفه و خستگی و در موارد شدید با تنگی نفس همراه است. اگرچه علائم در تشخیص بیماری کمک‌کننده است اما تشخیص قطعی تنها بر اساس علائم امکان‌پذیر نیست.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت درباره بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا گفت: بهتر است واکسن آنفلوانزا پیش از شروع فصل افزایش بیماری تزریق شود. به طور معمول شهریور و مهر زمان مناسب تزریق است. تزریق واکسن آنفلوآنزا بیشتر برای سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای توصیه می‌شود. بنابراین، لازم نیست تمام افراد این واکسن را تزریق کنند.