زلزله معیشتی در بازار مشاغل خانگی

مریم غدیرپور

روز مشاغل خانگی و خانواده‌محور فرصتی است برای یادآوری اهمیت تلاش‌های کوچکی که در دل خانه‌ها شکل می‌گیرد اما اثر بزرگی بر زندگی خانواده‌ها می‌گذارد. بسیاری از زنان، به‌ویژه زنان سرپرست خانوار، با راه‌اندازی کسب‌وکارهای خانگی توانسته‌اند در کنار رسیدگی به خانواده، منبع درآمدی برای تأمین نیازهای زندگی ایجاد کنند.

این مشاغل نه‌تنها به بهبود وضعیت اقتصادی خانواده‌ها کمک می‌کند، بلکه باعث افزایش اعتمادبه‌نفس، استقلال مالی و احساس مفید بودن در میان زنان نیز می‌شود.

در بسیاری از مناطق کم‌برخوردار، مشاغل خانگی یکی از در دسترس‌ترین راه‌ها برای کسب درآمد است. تولید صنایع‌دستی، تهیه محصولات غذایی، خیاطی، فروش محصولات دست‌ساز و ده‌ها فعالیت دیگر، نمونه‌هایی از کارهایی هستند که در خانه شکل می‌گیرند اما می‌توانند چرخه‌ای از اشتغال و امید را در جامعه ایجاد کنند.

این کسب‌وکارها گاهی حتی به ایجاد فرصت‌های شغلی برای دیگران نیز منجر می‌شوند و به همین دلیل نقش مهمی در کاهش بیکاری و تقویت اقتصاد محلی دارند.

با این حال، در سال‌های اخیر مشکلات اقتصادی و تورم سنگین فشار زیادی بر صاحبان این کسب‌وکارهای کوچک وارد کرده است. در چنین شرایطی، اینترنت به یکی از مهم‌ترین ابزارهای فروش و ارتباط با مشتریان تبدیل شده است.

بسیاری از صاحبان مشاغل خانگی از طریق شبکه‌های اجتماعی و فروش آنلاین محصولات خود را معرفی و عرضه می‌کنند. اما قطع یا اختلال در اینترنت ضربه جدی به این کسب‌وکارها وارد می‌کند.

وقتی اینترنت قطع می‌شود، ارتباط فروشنده با مشتری از بین می‌رود، سفارش‌ها متوقف می‌شود و درآمد بسیاری از این خانواده‌ها به صفر می‌رسد. برای کسب‌وکارهای کوچکی که سرمایه زیادی ندارند، همین وقفه‌های کوتاه هم می‌تواند بسیار سنگین باشد.

حمایت از مشاغل خانگی فقط در حد شعار نیست؛ این حمایت نیازمند فراهم کردن زیرساخت‌های پایدار، به‌ویژه دسترسی مطمئن به اینترنت و بازار فروش است

در حالی که صاحبان این مشاغل تلاش می‌کنند در برابر فشار تورم دوام بیاورند، قطع اینترنت عملاً دست آن‌ها را از بازار کوتاه می‌کند و باعث می‌شود بسیاری از آن‌ها در برابر غول تورم شکست بخورند.

حمایت از مشاغل خانگی فقط در حد شعار نیست؛ این حمایت نیازمند فراهم کردن زیرساخت‌های پایدار، به‌ویژه دسترسی مطمئن به اینترنت و بازار فروش است. اگر این بسترها فراهم باشد، هزاران کسب‌وکار کوچک می‌توانند به رشد اقتصاد خانواده‌ها کمک کنند و نقش مهمی در بهبود وضعیت معیشتی جامعه داشته باشند.

اینترنت قطع، نان مشاغل خانگی بریده

به گزارش عصر اقتصاد، زهرا، زنی از یکی از روستاهای کم‌برخوردار، سال‌ها با تلاش و امید توانست یک تولیدی کوچک لواشک راه‌اندازی کند.

او محصولاتش را با زحمت فراوان آماده می‌کرد و از طریق اینستاگرام به فروش می‌رساند. همین صفحه ساده برایش حکم مغازه، بازار و راه ارتباطی با مشتریان را داشت. درآمد این کار اگرچه زیاد نبود، اما کمک می‌کرد بتواند هزینه‌های ضروری زندگی، مخارج خانه و نیازهای روزمره خانواده‌اش را تأمین کند.

اما با قطع و اختلال اینترنت، شرایط زندگی زهرا به‌کلی تغییر کرد. سفارش‌ها کمتر شد، مشتریانش را از دست داد و راه ارتباطی او با بازار تقریبا قطع شد. حالا او مانده است با محصولاتی که فروش نمی‌روند، هزینه‌هایی که هر روز بیشتر می‌شوند و تورمی که لحظه‌ای امان نمی‌دهد. زهرا تنها نیست؛ هزاران زن و مرد در شهرها و روستاهای مختلف، کسب‌وکارهای خانگی خود را بر پایه اینترنت و شبکه‌های اجتماعی بنا کرده‌اند و امروز در شرایطی دشوار قرار دارند.

کم طاقتی مشاغل خانگی در رکود

مشاغل خانگی سرمایه‌های بزرگی ندارند که بتوانند مدت طولانی در برابر رکود دوام بیاورند. برای بسیاری از این خانواده‌ها، حتی چند روز اختلال در اینترنت به معنای از دست رفتن درآمد و ناتوانی در تأمین حداقل‌های زندگی است.

اگر برای وضعیت اینترنت و دسترسی پایدار به فضای فروش آنلاین فکری نشود، بسیاری از این کسب‌وکارهای کوچک یا به‌طور کامل از بین می‌روند یا در آستانه نابودی قرار خواهند گرفت. نابودی این مشاغل یعنی از بین رفتن امید خانواده‌هایی که با کمترین امکانات، برای داشتن زندگی آبرومند تلاش می‌کنند.

از کارگاه تا دستفروشی

علی همراه خانواده‌اش یک کارگاه کوچک تولید کیف چرمی داشتند. کارشان را با زحمت و سرمایه‌ای محدود راه انداخته بودند و سال‌ها با تولید کیف‌های دست‌دوز مشتریان ثابتی پیدا کرده بودند. فروش محصولاتشان بیشتر از طریق فضای مجازی و ارتباط مستقیم با خریداران انجام می‌شد و همین درآمد ساده، هزینه‌های زندگی خانواده را تا حدی تأمین می‌کرد.

اما در ماه‌های اخیر شرایط به‌کلی تغییر کرده است. تورم شدید باعث شده قیمت چرم و سایر مواد اولیه چند برابر شود و ادامه تولید برایشان بسیار سخت شود. از طرف دیگر، قطع و اختلال در اینترنت ارتباط آن‌ها با خریداران را تقریبا از بین برده است. مشتریانی که قبلاً به راحتی سفارش می‌دادند، دیگر دسترسی ندارند و بازار فروش به‌شدت کوچک شده است.

در نبود تقاضا و رکود بازار پس از جنگ، کارگاه کوچک علی عملاً ورشکسته شده است. حالا او ناچار شده بخشی از کیف‌هایی را که با زحمت تولید کرده‌اند، به نصف قیمت کنار خیابان دست‌فروشی کند؛ فقط برای اینکه شاید بتواند بخشی از هزینه‌های زندگی را جبران کند.

سخنی با مسوولان

این روزها خیلی از مشاغل خانگی و خانواده‌محور زیر فشار شدید اقتصادی نفس می‌کشند. کسب‌وکارهایی که با کمترین سرمایه و بیشترین زحمت راه افتاده‌اند، حالا بین تورم سنگین و اختلال‌های مداوم اینترنت گیر کرده‌اند. بسیاری از این کارها مثل فروش محصولات دست‌ساز، غذاهای خانگی، صنایع‌دستی، پوشاک یا خدمات کوچک، عملاً بازارشان در فضای مجازی شکل گرفته و بدون اینترنت راهی برای ارتباط با مشتری ندارند.

مسئولان محترم باید بدانند برای خیلی از این خانواده‌ها، اینترنت فقط یک ابزار سرگرمی نیست؛ بلکه مغازه، بازار و راه فروش آن‌هاست. وقتی اینترنت قطع یا کند می‌شود، سفارش‌ها می‌خوابد، مشتری‌ها از دست می‌روند و درآمد یک خانواده به‌سادگی قطع می‌شود. کسب‌وکارهای خرد برخلاف شرکت‌های بزرگ، پشتوانه مالی ندارند که چند هفته یا چند ماه رکود را تحمل کنند.

در شرایطی که اقتصاد کشور زیر فشار است و مردم تلاش می‌کنند با کارهای کوچک چرخ زندگی را بچرخانند، اختلال در اینترنت می‌تواند ضربه سنگینی به همین مشاغل خانواده‌محور بزند. واقعیت این است که بسیاری از این کسب‌وکارها امروز زیر این فشارها در حال از بین رفتن هستند.

از مسئولان انتظار می‌رود صدای این فعالان کوچک اقتصادی را بشنوند و برای دسترسی پایدار به اینترنت و حمایت واقعی از مشاغل خانگی فکری جدی کنند؛ چون نابودی این مشاغل یعنی سخت‌تر شدن زندگی برای هزاران خانواده.