تشریح سیاست جدید بانک مرکزی برای کنترل قیمت دلار

سخنان رییس کل بانک مرکزی در یک برنامه تلویزیونی علاوه بر تشریح برنامه و عملکرد این نهاد نظارتی در دوره منتهی به مهر امسال به شبهات و ابهاماتی که در خصوص عملکرد بانک مرکزی وارد بود پاسخ داد.

شاید مهمترین بخش سخنان عبدالناصر همتی در این برنامه در خصوص فروش مستقیم ارز توسط بانک های عامل بود که وی به قاطعیت از آن دفاع کرد و گفت تا زمانی که بازار نیاز به ارز داشته باشد و دلار 2 میلیاردی اختصاص داده شده به این بخش به اتمام نرسد به این کار ادامه خواهد داد.

در این شرایط و با توجه به اینکه یک میلیارد دلار از این رقم توسط بانک ها فروخته شده این استراتژی بانک مرکزی در کنترل قیمت دلار تاثیر مستقیم داشته و به نوعی مانع از تاثیر دلالان در این بازار شذه است.

امسال ۲۵ میلیارد دلار تامین ارز کردیم

رئیس کل بانک مرکزی روند تامین ارز مورد نیاز اقتصاد از ابتدای امسال بسیار خوب توصیف کرد و گفت: با وجود فشار بر کشور، طبق برنامه‌ریزی که از ابتدای سال داشتیم، موفق عمل کردیم.

همتی یادآور شد: پیشتر اعلام شد که بانک مرکزی میلیاردها دلار ارز تهیه و ذخیره‌سازی کرده است برخی گمان کردند که این ارز از بازار آزاد خریداری شده و بر قیمت‌ها تأثیر گذاشته است در حالی که چنین نیست بلکه پیش بینی این روزها را کردیم به طوری که مقادیر زیادی از منابعی را از تراستی ها و در مسیرهای ناامن بود به جاهای امن‌تر منتقل کردیم و اکنون پشتوانه ارزی داریم.

وی با بیان اینکه از همان ابتدای سال به مقام معظم رهبری اطمینان و پیغام دادم که خیالشان از تامین کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه کارخانجات راحت باشد، افزود: ما معیشت مردم را تامین کردیم و آمادگی داریم که اکنون نیز تامین کنیم.

همتی گفت: از اول سال تا نیمه مهرماه ۲۴.۹ میلیارد دلار تامین ارز کردیم نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار تامین ارز کردیم یعنی کالا وارد کشور شده است. این رقم در مقایسه با رقم ۲۸ میلیارد دلار سال گذشته ۱۲ درصد کاهش داشته که بخشی از آن در صنعت بوده و کاهش در کالاهای اساسی و دارو رخ نداده است. حتی در کالاهای اساسی اصلا کاهش نداشتیم و در دارو نیز ۳۰ درصد بیشتر از پارسال تامین ارز کردیم.

ماجرای انتخاب عرضه ۲ میلیارد دلار ارز در بازار از زبان رئیس کل بانک مرکزی

رئیس کل بانک مرکزی درباره علت عرضه ۲ میلیارد دلار ارز در بازار آزاد توضیح داد: آمریکایی‌ها از چند هفته پیش مرتب یک فضاسازی رسانه ای را آغاز و اعلام کردند که می خواهند فشارهای اقتصادی را بیشتر کنند و حتی توئیت های یکدیگر را ریتوئیت می کردند تا اقتصاد ایران را به هم بریزند؛ با این جنگ روانی و القائاتی که به راه انداختند، تا حدودی انتظارات تورمی کشور را بالا بردند؛ طبیعی است وقتی انتظارات تورمی بالا می‌رود همه به سمت خرید دارایی‌هایی می‌روند که انتظارات تورمی را هِچ (مدیریت ریسک) کند.

همتی اظهار داشت: ما گفتیم ۲ میلیارد دلار را طی دو مرحله می‌خواهیم عرضه کنیم؛ علت انتخاب این عدد این بود که به ترامپ وزیر خزانه‌داری آمریکا که می‌گفتند وضعیت ارز ایران خراب است، بگوییم ما صرفاً برای مدیریت بازار داخلی ارز می‌توانیم ۲ میلیارد دلار وارد بازار کنیم و این کار را هم کردیم.

رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: برخی روز اول فکر کردند بانک مرکزی دارد بلوف می‌زند؛ من هیچگاه به مردم خلاف واقع نگفته‌ام؛ ما گفتیم عرض می‌دهیم و دادیم و تا زمانی که احساس کنیم این کار ضروریست آن را ادامه خواهیم داد.
همتی اظهار داشت: انتخاب عدد ۱۰ هزار دلار برای هر کد ملی این بود که بر اساس قانون مبارزه با قاچاق ارز و کالا هیچکس نمی‌تواند بیش از ۱۰ هزار دلار داشته باشد سقف این رقم بالاتر بود، شاید بیشتر از این هم می‌دادیم.

وی با تاکید بر اینکه می‌خواهیم نیاز مردم به ارز را با عرضه رسمی تامین کنیم نه اینکه در کوچه و پس کوچه با کیسه مشکی بروند دلار بخرند؛ افزود: ما گفتیم اگر مردم فکر می‌کنند با خرید ارز می‌توانند نگرانی‌شان را برطرف کنند ما این دغدغه را رفع کنیم.

ثبات بازار ارز به معنای کف‌سازی نیست

رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه هدف از مداخله در بازار ارز، مدیریت نوسان و ایجاد ثبات است، نه تعیین یک نرخ کف یا تثبیت قیمت در عددی مشخص، افزود: در شرایط نوسانی، بانک مرکزی می‌تواند متناسب با وضعیت بازار، با خرید یا فروش ارز مداخله کند.

وی خاطر نشان کرد: تجربه سال‌های ۱۳۹۷، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ نیز نشان می‌دهد نرخ ارز پس از جهش‌های شدید، لزوماً در همان سطح باقی نمانده است؛ برای نمونه، در یکی از دوره‌ها نرخ از حدود ۲۰ هزار تومان به محدوده ۱۱ هزار تومان بازگشت.

همتی گفت: ثبات نسبی چند روز اخیر به معنای کف‌سازی برای نرخ فعلی نیست و نمی‌توان این سطح قیمتی را نرخ پایدار بازار تلقی کرد.

وی روش بانک مرکزی را مداخله ارزی شفاف و هدفمند برای مهار نوسان دانست و افزود: منطق مداخله این است که بانک مرکزی در حاشیه بازار و به‌صورت شفاف وارد شود؛ هم نیاز واقعی بازار تأمین شود و هم زمینه ایجاد رانت کاهش پیدا کند. در این شیوه، خریدار با کارت ملی و به‌صورت مشخص ارز دریافت می‌کند و منشأ منابع و معاملات قابل رصد است؛ بنابراین مداخله از مسیرهای غیرشفاف انجام نمی‌شود.

رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه فروش ارز به معنای نداشتن ذخایر ارزی نیست، گفت: بانک مرکزی ارز دارد و در صورت نیاز برای مدیریت بازار و کاهش نوسان آن را عرضه می‌کند. هدف اصلی، ثبات نرخ ارز است؛ چرا که نوسانات ارزی مستقیماً بر زندگی مردم و اقتصاد اثر می‌گذارد.

وی تاکید کرد: برای سناریوهای مختلف بازار، «توابع واکنش» و برنامه مشخص داریم تا در صورت وقوع هر وضعیت، بلافاصله واکنش متناسب نشان دهیم.

مشکل ارزی نداریم

رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه افزایش قیمت‌ها ناشی از نبود ارز نیست بلکه بخاطر انتظارات و القای انتظارات است که خروج سرمایه اتفاق می افتد، افزود: سیستم مدیریت بازار، این است که در حاشیه بازار نرخ را پایین آورد.

بنابراین زمان‌بندی و نقطه ورود بانک مرکزی به بازار، مباحثی کاملاً فنی است که با هدف کنترل شتاب رشد قیمت‌ها انجام می‌شود.

همتی به مردم اطمینان داد که بانک مرکزی ارز کافی برای فروش دارد و سیاست خود را ادامه خواهد داد.

وی با بیان اینکه دشمن در شرایط جنگ روانی و تبلیغاتی، تاکتیک های مختلف را اجرایی می کند، افزود: وقتی آن‌ها این‌گونه به اقتصاد ما حمله می‌کنند، ما نیز باید متحد مبارزه کنیم. اکنون وقت این نیست که بگوییم چرا بانک مرکزی اینکار را می کند ما وظیفه داریم که به مردم توضیح دهیم و همین الان هم توضیح می دهم تا مردم بدانند ما نشستیم و مدیریت می کنیم تا آنان به اهدافشان نرسند.

همتی ادامه داد: برخی فکر می کنند که ارز کشور فقط همان ۲۴ میلیارد دلار بلوکه شده است؛ ما ذخایر ارزی دیگری هم داریم قرار نیست که همه اطلاعات را بدهیم ما در شرایط جنگی هستیم مگر اطلاعات موشکی و مهمات را می دهیم اطلاعات ارزی را هم نمی دهیم مگر در جایی که لازم باشد.

رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه ما عامل التهابات ارزی نبودیم بلکه جنگ اقتصادی آن را دامن زد و ما در حال کنترل آن هستیم، گفت: هر کس هر چقدر سرمایه دارد می‌تواند ارز بخرد؛ مردم هم ۵۰۰ دلار خریده‌اند هم ۱۰۰۰ دلار.

وی با بیان اینکه دولت برای حفظ قدرت خرید مردم خصوصا دهک‌های پایین درآمدی برنامه دارد، یکی از این برنامه ها را اجرای طرح کالابرگ دانست و گفت: طرح دولت در حال نهایی شدن است تا کالابرگ ۴۲ میلیون نفر حداقل ۵۰ درصد افزایش پیدا کند.

همتی با تاکید بر اینکه بانک مرکزی نباید نظاره گر افزایش نرخ ارز باشد بلکه برای کنترل آن ابزارهایی دارد که در موقعیت خود از آنها استفاده خواهد کرد، گفت: اینکه یک نفر ۲۰۰۰ تومان از عرضه ارز سود ببرد اگرچه معتقدم همان هم نباید رخ دهد اما نمی‌دارم چرا وقتی که با اختلاف‌های ۵۰ هزار تومان ارز در بازار عرضه می‌شد کسی حرفی نمی‌زد ولی ما الان داریم با حاشیه سود بازار ارز عرضه می‌کنیم لذا برای خیلی‌ها جذابیت ندارد که بیایند همه اطلاعات زندگی خود را اعلام کنند تا این ارز را خریداری کنند.

رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: اصلاً از کجا معلوم که خریداران ارزهایی که در حال عرضه است نفع ببرند؟ شاید یک ماه دیگر وضعیت برعکس شود و ما بیایید بگویید آن‌هایی که ارز خریدند اشتباه کردند.

۲۳ میلیارد دلار ارز صادراتی از ابتدای پارسال تاکنون بازنگشته است

رئیس کل بانک مرکزی با یادآوری اینکه یکی از منابع مهم تأمین ارز کشور، بازگشت ارز حاصل از صادرات است که بانک مرکزی با همکاری دستگاه‌های نظارتی برای آن اقدامات جدی انجام داده است، گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون حدود ۲۱ تا ۲۳ میلیارد دلار ارز صادراتی هنوز به چرخه اقتصاد بازنگشته که حدود ۱۳ میلیارد دلار آن شناسایی و تعیین تکلیف‌پذیر است.

بخشی از این ارزها مربوط به کارت‌های اجاره‌ای است و پیگیری برای بازگشت آنها نیز در دستور کار قرار دارد.