زنجیره نامتوازن فولاد
زینب غضنفری
آمار تازه انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران از عملکرد سال ۱۴۰۴ نشان میدهد تولید در زنجیره فولاد مسیر یکنواختی نداشته است؛ در حالی که تولید در بخشهایی مانند آهن اسفنجی و بیلت رشد کرده، برخی محصولات نهایی بهویژه تیرآهن با کاهش تولید مواجه شدهاند.
به گزارش عصراقتصاد، بررسی آمار تولید زنجیره آهن و فولاد ایران در دوازدهماهه سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان میدهد روند تولید در بخشهای مختلف این صنعت یکدست نبوده است؛ بهطوریکه در حالی که برخی حلقههای بالادستی با رشد تولید همراه بودهاند، در بخشهایی از محصولات نهایی بهویژه مقاطع ساختمانی کاهش تولید مشاهده میشود.
آمار منتشر شده از سوی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان میدهد تغییرات تولید در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ در چند بخش اصلی زنجیره فولاد قابل توجه بوده است؛ بهگونهای که همزمان با رشد تولید در مواد اولیه و فولاد میانی، برخی مقاطع مصرفی در بازار ساختمان با افت تولید روبهرو شدهاند.
افت تولید تیرآهن
بر اساس این گزارش، تولید تیرآهن در سال ۱۴۰۴ به حدود یک میلیون و ۱۳۰ هزار تن رسیده است. این در حالی است که میزان تولید این محصول در سال ۱۴۰۳ حدود یک میلیون و ۱۴۴ هزار تن ثبت شده بود. بر این اساس تولید تیرآهن با افتی در حدود ۱۴ درصد مواجه شده است؛ کاهشی که میتواند تحت تأثیر شرایط بازار ساختوساز و کاهش تقاضا در برخی پروژههای عمرانی باشد.
رشد قابل توجه تولید آهن اسفنجی و بیلت در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد موتور بالادست زنجیره فولاد همچنان فعال است؛ اما افت تولید برخی مقاطع ساختمانی مانند تیرآهن از شکاف میان تولید صنعتی و تقاضای بخش ساختوساز حکایت دارد.
در مقابل، میلگرد به عنوان یکی از اصلیترین محصولات مصرفی در صنعت ساختمان ثبات نسبی در تولید را تجربه کرده است. آمارها نشان میدهد تولید میلگرد از حدود ۱۰ میلیون و ۶۴۰ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۰ میلیون و ۶۳۱ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده است که تغییر بسیار جزئی و در حدود منفی ۰.۱ درصد را نشان میدهد.
رشد برخی مقاطع طویل
در بخش نبشی، ناودانی و سایر مقاطع فولادی نیز رشد تولید مشاهده میشود. تولید این گروه از محصولات از ۸۸۶ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود ۹۳۷ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده و افزایش ۵.۸ درصدی را ثبت کرده است؛ افزایشی که میتواند نشانهای از رشد نسبی فعالیتهای صنعتی و پروژههای زیرساختی باشد.
در مجموع، تولید کل مقاطع طویل فولادی در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۲ میلیون و ۷۱۲ هزار تن رسیده است؛ در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲ میلیون و ۸۵۶ هزار تن بود و در نتیجه کاهش حدود ۱.۱ درصدی در این بخش ثبت شده است.
کاهش تولید برخی محصولات تخت
در بخش محصولات تخت فولادی نیز روندی متفاوت مشاهده میشود. تولید ورق گرم در سال ۱۴۰۴ به حدود ۹ میلیون و ۱۳۳ هزار تن رسیده و نسبت به سال قبل کاهش اندکی را تجربه کرده است. همچنین تولید ورق سرد از حدود دو میلیون و ۵۱۹ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود دو میلیون و ۵۱۲ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده و افت جزئی را نشان میدهد.
در مقابل، تولید ورقهای پوششدار با رشد همراه بوده است. آمارها نشان میدهد تولید این محصولات از حدود یک میلیون و ۷۳۶ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود یک میلیون و ۷۵۱ هزار تن در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است؛ افزایشی که معمولاً با رشد تقاضا در صنایعی مانند لوازم خانگی، ساختمان و صنایع تولیدی مرتبط است.
بر اساس این آمار، مجموع تولید مقاطع تخت فولادی نیز با کاهش ۲.۸ درصدی همراه بوده و از ۹ میلیون و ۷۱۸ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود ۹ میلیون و ۴۴۹ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
رشد در فولاد میانی و مواد اولیه
در بخش محصولات میانی فولاد، تولید بیلت و بلوم با رشد قابل توجهی همراه بوده است. این محصولات از حدود ۱۹ میلیون و ۵۰۲ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۹ میلیون و ۸۷۴ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیدهاند که رشد ۳.۸ درصدی را نشان میدهد.
در مقابل، تولید اسلب با کاهش اندکی همراه بوده و از حدود ۱۱ میلیون و ۳۳۳ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۱ میلیون و ۲۷۸ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
در بخش مواد اولیه نیز تولید آهن اسفنجی رشد قابل توجهی داشته است. تولید این محصول با افزایش ۱۶ درصدی از حدود ۳۳ میلیون و ۶۵۹ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۳۹ میلیون تن در سال ۱۴۰۴ رسیده که نشاندهنده تقویت ظرفیتهای بالادستی صنعت فولاد کشور است.
چشمانداز صنعت فولاد در شرایط پرریسک منطقهای
در کنار این تحولات تولیدی، فعالان صنعت فولاد در ماههای اخیر با فضای پرریسک منطقهای نیز روبهرو بودهاند. افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه و نگرانیها درباره امنیت مسیرهای حملونقل دریایی، بهویژه در مسیرهای جنوبی کشور، میتواند بر روند صادرات و لجستیک صنعت فولاد اثرگذار باشد.
آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان میدهد تولید تیرآهن در سال ۱۴۰۴ به حدود یک میلیون و ۱۳۰ هزار تن رسیده و نسبت به سال قبل کاهش داشته است؛ در مقابل آهن اسفنجی با رشد ۱۶ درصدی از مرز ۳۹ میلیون تن عبور کرده است
صنعت فولاد ایران بخش قابل توجهی از صادرات خود را از طریق بنادر جنوبی و مسیرهای دریایی انجام میدهد و هرگونه اختلال در این مسیرها میتواند هزینههای حملونقل و زمان تحویل کالا را افزایش دهد. همچنین محدودیتهای احتمالی در تردد کشتیها یا افزایش ریسکهای بیمهای برای حمل دریایی میتواند فشار بیشتری بر صادرکنندگان این بخش وارد کند.
با این حال، رشد ظرفیت تولید در بخش مواد اولیه و فولاد میانی نشان میدهد زیرساخت تولید در صنعت فولاد همچنان تقویت شده است و در صورت بهبود شرایط منطقهای و ثبات در بازارهای بینالمللی، این ظرفیت میتواند به افزایش تولید محصولات نهایی و توسعه صادرات در سالهای آینده کمک کند.
