شیرینکاری مقرراتگذاری در بورس: انتشار 2 متن برای یک دستورالعمل
دستورالعمل اجرایی «قانون افزایش سرمایه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران یا فرابورس ایران از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم» در دو نسخه متفاوت منتشر شده است
محمود پوررضائی فشخامی
چهارشنبه گذشته با انتشار دستورالعمل اجرایی «قانون افزایش سرمایه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران یا فرابورس ایران از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم» در پایگاه ملی اطلاعرسانی قوانین و و مقررات کشور یک مورد دیگر بر عجایب نظام حقوقی ایران افزوده شد.
ماجرا از این قرار است این دستورالعمل اجرایی دو نسخه دارد؛ یکی آن که در پایگاه ملی اطلاعرسانی قوانین و و مقررات کشور به نشانی اینترنتی http://media.dotic.ir/uploads/org/2021/01/06/160994142513893400.pdf بارگذاری شده است که 10 ماده و یک تبصره دارد
و دیگری متنی که در پایگاه قوانین و مقررات سازمان بورس ایران به نشانی اینترنتی https://cmr.seo.ir/FrmRule.aspx?Id=40836 در دسترس قرار دارد و مشتمل بر 7 ماده و 3 تبصره است. گذشته از تفاوت تعداد مادهها و تبصرهها، حتی محتوای مواد دستورالعمل اجرایی نیز در دو نسخه یادشده با یکدیگر همخوانی ندارد؛ یا اضافه و کم در آنها به چشم میخورد یا به کلی متن مواد متناظر با یکدیگر تفاوت دارد.
همچنین با آنکه در مقدمه هر دو متن از تصویب دستورالعمل اجرایی در 21 آبان 1399 و در شورای عالی بورس خبر داده شده =، نسخه منتشرشده در پایگاه ملی اطلاعرسانی قوانین و و مقررات کشور پیشنهاددهنده دستورالعمل را سازمان امور مالیاتی کشور معرفی کرده و نسخه منتشرشده در پایگاه قوانین و مقررات سازمان بورس ایران پیشنهاددهنده را سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام کرده است. این در حالی است که در ماده 5 «قانون افزایش سرمایه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران یا فرابورس ایران از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم» از هر دو پیشنهاددهنده خواسته شده بود که با مشارکت یکدیگر پیشنویس دستورالعمل یادشده را بنویسند.
در ماده 5 این قانون که در جلسه علنی 29 مرداد 1399 مجلس تصویب شده، 4 شهریور به تایید شورای نگهبان رسیده، آمده است: «دستور العمل اجرایی مواد این قانون حداکثر ظرف مدت یکماه پس از لازمالاجراء شدن آن، توسط سازمانهای «بورس و اوراق بهادار» و «امور مالیاتی کشور» تهیه میشود و به تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادارمیرسد.»
با توجه به اینکه قانون یادشده در تاریخ 27 شهریور 1399 در روزنامه رسمی منتشر شده است و قوانین 15 روز پس از انتشار در روزنامه رسمی، لازمالاجرا میشوند، سازمانهای بورس و اوراق بهادار و امور مالیاتی کشور و شورای عالی بورس و اوراق بهادار تا 12 آبان برای تدوین دستورالعمل اجرایی آن وقت داشتند اما این تکلیف قانونی با 9 روز تاخیر در 21 آبان 1399 انجام شد.
جدول مقایسهای 2 نسخه دستورالعمل اجرایی
قانون افزایش سرمایه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران یا فرابورس ایران از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم
| بخش | نسخه منتشر شده در پایگاه ملّی اطلاعرسانی قوانین و مقررات کشور | نسخه منتشر شده در پایگاه قوانین و مقررات بازار سرمایه |
| مقدمه | به استناد ماده 5 «قانون افزايش سرمايه شركتهاي پذيرفتهشده در بورس تهران يا فرابورس ايران از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم» مصوب 1399/05/29 مجلس شوراي اسلامي، دستورالعمل اجرايي افزايش سرمايه شركتهاي پذيرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم توسط سازمان امور مالیاتی کشور، تهیه و در تاریخ 1399/08/21 در (10) ماده به شرح زیر به تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار رسید. | به استناد ماده 5 «قانون افزايش سرمايه شركتهاي پذيرفتهشده در بورس تهران يا فرابورس ايران از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم» مصوب 1399/05/29 مجلس شوراي اسلامي، دستورالعمل اجرايي افزايش سرمايه شركتهاي پذيرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم توسط بورس و اوراق بهادار تهیه و در تاریخ 1399/08/21 در (7) ماده و (3) تبصره به شرح زیر به تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار رسید. |
| ماده 1 | اصطلاحات و واژههایی که در ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذر ماه 1384 مجلس شورای اسلامی تعریف شدهاند، به همان مفاهیم در این دستورالعمل به کار رفتهاند و واژههای دیگر دارای معانی زیر میباشند:
1- شرکت: كليه شركتهاي پذيرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران كه در يكي از تابلوهاي بورسها درج شده باشند. 2- بورس: بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران. 3- سازمان: سازمان بورس و اوراق بهادار. 4- قانون: قانون افزايش سرمايه شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم مصوب 1399/05/29 مجلس شوراي اسلامي. 5- قانون مالیاتها: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن. 6- صرف سهام: مبلغي كه علاوه بر مبلغ اسمي هر سهم (معادل 000ر1 ريال) به عنوان اضافه ارزش سهام جديد از خريداران دريافت ميشود. 7- سود سال مالی قبل: سود ابرازی سال مالی قبل از سال انقضای مهلت ثبت افزایش سرمایه در مرجع ثبت شرکتها مندرج در ماده (2) قانون. |
اصطلاحات و واژههايي كه در ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران مصوب آذر ماه 1384 مجلس شوراي اسلامي تعريف شدهاند، به همان مفاهيم در اين دستورالعمل به كار رفتهاند و واژه هاي ديگر داراي معاني زير ميباشند:
1-سازمان: سازمان بورس و اوراق بهادار. 2-شركت: كليه شركتهاي پذيرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران كه در يكي از تابلوهاي بورسها درج شده باشند. 3- بورس: بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران. 4- سامانه كدال: سامانه جامع اطلاعرساني ناشران اوراق بهادار ثبتشده نزد سازمان. 5- قانون: قانون افزايش سرمايه شركتهاي پذيرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران يا فرابورس ايران از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم مصوب 1399/05/29 مجلس شوراي اسلامي. 6- صرف سهام: مبلغي كه علاوه بر مبلغ اسمي هر سهم (معادل 000ر1 ريال) به عنوان اضافه ارزش سهام جديد از خريداران دريافت ميشود. 7- قيمت عرضه عمومي: مبلغي كه با تصويب مجمع عمومي فوقالعاده صاحبان سهام شركت و يا هياتمديره شركت (پس از تفويض مجمع) جهت فروش هر سهم به عموم، تعيين ميشود. قيمت عرضه عمومي نميتواند كمتر از ارزش اسمي هر سهم باشد. 8- افزايش سرمايه با سلب حق تقدم: افزايش سرمايه شركت ناشي از سلب حق تقدم از سهامداران فعلي و عرضه عمومي سهام جديد در بورس با رعايت تشريفات لايحه قانوني اصلاح قسمتي از قانون تجارت و مقررات مربوطه. 9- ساير روش هاي تأمين مالي از بازار سرمايه: افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي، انتشار انواع اوراق مالي اسلامي و اوراق اختيار فروش تبعي كه به قصد تامين مالي منتشر شود. 10- تاريخ افشاي افزايش سرمايه: تاريخي كه پيشنهاد هياتمديره شركت درخصوص افزايش سرمايه در سامانه كدال جهت اطلاع سهامداران افشا ميشود. |
| ماده 2 | شرکتهای پذیرفتهشده در بورس از جمله شرکتهای مشمول ماده (1) قانون و سایر شرکتها چنانچه تا پایان مدت اعتبار اجرای قانون برنامه ششم توسعه، نسبت به افزایش سرمایه از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم و عرضه عمومی اقدام نمایند، در صورت تسلیم مستندات مربوط به ثبت افزایش سرمایه به مرجع ثبت شرکتها تا حداکثر چهار ماه پس از پایان سال مالی و ارائه گواهی ثبت افزایش سرمایه به اداره امور مالیاتی مربوطه حداکثر تا سه ماه پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه، تا بیست درصد (20 درصد) مبلغ افزایش سرمایه از سود سال مالی قبل آنها، مشمول مالیات به نرخ صفر میشود. | شركتهايي كه رابطه سهامداري مستقيم يا غيرمستقيم با دستگاه اجرايي موضوع ماده (1) قانون دارند، موظفند قبل از اخذ هرگونه تصميم درخصوص انتخاب ساير روشهاي تامين مالي از بازار سرمايه و افشاء آن، اظهارنظر حسابرس و بازرس قانوني خود را درخصوص وضعيت شموليت با توجه به مفاد ماده (1) قانون و تبصره آن به انضمام مستندات لازم بر اساس تركيب اعضاي هيئت مديره و تركيب سهامداري (از حيث وابستگي اكثريت اعضاي هيات مديره به دستگاه هاي اجرايي)، و اقرارنامه هيات مديره شركت در اين خصوص را جهت بررسي شموليت به سازمان ارسال نمايند. |
| ماده 3 | از تاریخ لازمالاجرا شدن قانون افزایش سرمایه انجامشده مشروط به رعایت مواعد مقرر در ماده (2) قانون توسط شرکت، موجب بهرهمندی از مشوق مالیاتی مقرر خواهند بود. | گزارش توجيهي افزايش سرمايههاي مرتبط با ساير روشهاي تأمين مالي شركتهاي مشمول تحت كنترل دستگاههاي اجرايي، همواره بايد شامل توجيه تامين مالي نيازهاي شركت، با استفاده از روش صرف سهام با سلب حقتقدم باشد كه اجرايي نمودن آن اولويت دارد. |
| تبصره | در صورت عدم امكانپذيري انجام افزايش سرمايه با توجه به شرايط اين دستورالعمل، افزايش سرمايه از ساير روشها قابليت اجرا داشته و يا افزايش سرمايه از روش صرف سهام با سلب حق تقدم مي تواند در اختيار هيات مديره قرار گيرد. | |
| ماده 4 | چنانچه سود ابرازی شرکت متشکل از سودهای مشمول مالیات، معاف از پرداخت مالیات، مشمول نرخ صفر مالیاتی و مالیات مقطوع باشد، نرخ صفر مالیاتی موضوع ماده (2) قانون، صرفا به سود مشمول مالیات و متناسب با سهم سود مشمول به کل سود ابرازی، قابل اعمال میباشد. | استفاده از ساير روشهاي تأمين منابع مالي از بازار سرمايه، براي شركتهاي تحت كنترل دستگاههاي اجرايي، منوط به تأييد سازمان مبني بر عدم امكان تأمين مالي از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم است. عدم امكان تأمين مالي به تشخيص سازمان و براي شركتهايي كه تاريخ افشاي افزايش سرمايه آنها بعد از لازم الاجرا شدن قانون است، با توجه به وضعيت شركت و بازار تعيين ميشود از جمله اين موارد به شرح زير است:
* بازار شرايط و ظرفيت عرضه سهام ناشي از فرايند افزايش سرمايه از روش صرف سهام با سلب حق تقدم را نداشته باشد و يا عرضه سهام با توجه به اندازه شركت متقاضي بر شرايط كلي بازار تاثيرگذار باشد، * شرايطي كه مطابق آيين نامه حفظ ثبات بازار سرمايه و صيانت از حقوق سرمايه گذاران و سهامداران در تاريخ 1399/06/29 به تصويب شورايعالي بورس و اوراق بهادار رسيده است، * شركت باتوجه به ساختار مالي و مقررات بازار سرمايه، حائز شرايط لازم براي انجام افزايش سرمايه مذكور نباشد.
|
| تبصره | در شرايط عدم امكان بازار سرمايه جهت انجام افزايش سرمايه به طريق صرف سهام با سلب حق تقدم، سازمان ميتواند تا مدتي مشخص استفاده از ساير روشهاي تامين مالي از بازار سرمايه را براي شركتهاي تحت كنترل دستگاه هاي اجرايي، مجاز اعلام نمايد. اين مدت بر اساس مصوبه هيات مديره مشخص ميشود. | |
| ماده 5 | فرصت استفاده از تسهیلات مقرر در قانون تا پایان مدت اجرای برنامه ششم توسعه میباشد، شرکت برای برخورداری از مشوق موضوع ماده (2) قانون میبایست حداکثر تا پایان سال اجرای برنامه، نسبت به دریافت نامه از سازمان خطاب به مرجع ثبت شرکتها مبنی بر تایید تکمیل فرآیند افزایش سرمایه و ثبت آن، اقدام نمایند. تسلیم مستندات ثبت افزایش سرمایه به مرجع ثبت شرکتها و ارائه گواهی ثبت افزایش سرمایه به اداره امور مالیاتی در بازههای زمانی مقرر در ماده (2) قانون، بعد از پایان مدت اجرای برنامه ششم توسعه، مانع از اعمال نرخ صفر مالیاتی موضوع این قانون نخواهد شد. | قيمت نهايي عرضۀ عمومي سهام بايد با درنظر گرفتن معيارهاي كارشناسي و روندهاي بازار به گونهاي تعيين شود كه با احتساب زمان معمول بين تصويب قيمت در مجمع و اجرايي شدن عرضه عمومي، امكان عملي شدن افزايش سرمايه فراهم باشد. در صورتيكه بر اساس تصميم مجمع عمومي فوقالعاده، صرف سهام در حقوق صاحبان سهام اندوخته گردد قيمت عرضه سهام ميتواند با اجازه مجمع يادشده و بر اساس شرايط بازار و رقابت خريداران به قيمتي بيش از قيمت مجمع صورت گيرد. |
| ماده 6 | در صورت توزیع نقدی اندوخته صرف سهام یا کاهش سرمایه بدون احکام قضایی، مودی محکوم به پرداخت جریمهای به میزان دو برابر مشوق مالیاتی اعطاشده نسبت به اندوخته صرف سهام توزیعشده و یا سرمایه کاهشیافته در سال توزیع اندوخته صرف سهام یا کاهش سرمایه، میباشد. | اعتبار مجوز صادرشده توسط سازمان جهت عرضه عمومي براي شروع پذيرهنويسي، حداكثر شصت روز از تاريخ صدور مجوز توسط سازمان است. اين مهلت با ارائه دلايل موجه و مورد قبول سازمان، قابل تمديد است. حداكثر روزهاي قابل تمديد و تعداد دفعات تمديد مهلت استفاده از مجوز افزايش سرمايه جهت شروع پذيرهنويسي عمومي، با توجه به اقدامات انجامشده جهت اخذ مجوز انتشار اعلاميه پذيرهنويسي عمومي از مرجع ثبت شركتها، به درخواست شركت و با تشخيص سازمان تعيين خواهد شد. |
| تبصره | کاهش سرمایه حداکثر تا میزان آخرین مبلغ افزایش سرمایه انجامشده از طریق سایر روشها که پس از بهرهمندی از مشوق موضوع ماده (2) قانون انجام شده باشد، مشمول جریمه موضوع تبصره (2) ماده (2) قانون نخواهد بود. | |
| ماده 7 | شرکت متناسب با رعایت درصد سهام شناور آزاد به نسبت سهام شناور آزاد موضوع بند (3) ماده (6) و بند (2) ماده (10) دستورالعمل پذیرش اوراق بهادار در بورس اوراق بهادار تهران و جزء (2) بند (ب) ماده (5) و جزء (3) بند (ب) ماده (6) دستورالعمل پذیرش، عرضه و نقل و انتقال اوراق بهادار در فرابورس ایران، از نرخ صفر مالیاتی موضوع صدر ماده 143 قانون مالیاتها (ده درصد و پنج درصد حسب مورد) بهرهمند خواهد شد. نسبت سهام شناور آزاد و درصد رعایت آن بر اساس اطلاعات بازار و متکی به دستورالعملهای یادشده، توسط سازمان به سازمان امور مالیاتی کشور اعلام میگردد. | صرف سهام ايجادشده با تصميم مجمع عمومي فوقالعاده ميتواند به اندوخته منتقل گردد و يا در ازاي آن سهام جديد (سهام جايزه) به صاحبان سهام سابق تعلق گيرد. |
| تبصره | توزيع نقدي اندوخته صرف سهام بين صاحبان سهام سابق يا كاهش سرمايه بعد از افزايش سرمايه از طريق صرف سهام با سلب حق تقدم، مگر به موجب احكام قضايي، ممنوع مي باشد. | |
| ماده 8 | چنانچه شرکت در پایان دوره مالی به تایید سازمان حداقل بیستوپنج درصد (25%) سهام شناور آزاد داشته باشد، معادل دو برابر معافیت صدر ماده (143) قانون مالیاتها از نرخ صفر مالیاتی برخوردار میشود. | |
| ماده 9 | شرکت مکلف است مالیات موضوع ماده (48) قانون مالیاتها نسبت به مبلغ افزایش سرمایه شرکت از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم از سهامداران و عرضه عمومی، وفق مقررات در بازه زمانی مقرر پرداخت نماید. | |
| ماده 10 | در صورتیکه در مواعد مذکور در ماده (2) قانون، اندوخته ناشی از صرف سهام به سرمایه منظور نشود. وفق مفاد تبصره (2) ماده (143) قانون مالیاتها، اندوخته، صرف سهام مشمول مالیات مقطوع به نرخ نیم درصد (0.5%) خواهد بود و به این درآمد مالیات دیگری تعلق نمیگیرد. |
