نقش توانمندی زنان در توسعه اقتصاد روستایی

معصومه مهاجر بسطامی؛ بخشدار علی آباد کتول

نقش، مهارت ها و اثرگذاری زنان به ویژه در روستاها در توسعه اقتصاد خانوار و به تبع آن در اقتصاد جامعه، نقشی اساسی، ماندگار و قابل اعتنا است و توسعه اقتصاد روستا محور بدون حضور و دخالت زنان روستایی در عمل میسر نیست.

زنان در جامعه به عنوان نیمی از منابع انسانی با مهارت های فنی و اجتماعی منحصر به فرد، نه تنها دخیل و مرتبط با امورات فرهنگی، تربیتی، خانه داری و فعالیت های اجتماعی هستند بلکه عاملی مهم در توسعه و پیشبرد اهداف توسعه اقتصادی خانواده و اجتماع محسوب می شوند.

این نقش در روستاها بسیار پررنگ تر، جدی تر و ارزشمند تر دیده می شود و زنان روستایی نقش بسیار مهمی در توسعه اقتصاد روستایی و به زبان علمی سهم قابل توجهی در “تولید ناخالص داخلی روستایی” ایفا می‌کنند. زنان در روستاها نه تنها به عنوان نیروی کار در بخش‌های کشاورزی، دامپروری، فراوری مواد غذایی و صنایع دستی فعالیت می‌کنند، بلکه در مدیریت خانواده و خانه داری نیز نقش کلیدی دارند و مهارت برقراری توازن بین این مقولات از مهمترین مختصات و شاخصه های زنان روستایی محسوب می شود.

ماحصل این توزان و مشارکت زنان در فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند علاوه بر بهبود کیفیت زندگی و روابط بین نسلی، به افزایش درآمد خانوارها و بهبود اوضاع معیشتی در مناطق روستایی منجر شود.

اما آنچه که در طول این سال ها اغلب نادیده گرفته است، ضرورت آموزش و توانمندسازی بانوان روستایی است.

دستمزد های پایین، فشار کار مستمر، نداشتن بیمه، فصلی بودن برخی مشاغل، دسترسی محدود به منابع آموزشی، فقدان آموزش های تخصصی و عدم بهره مندی از فرصت‌های نوین شغلی، از آفت هایی هستند که در دراز مدت منجر به فرسودگی شغلی و از بین رفتن انگیزه و  توان زنان روستایی می شوند. بدون شک توانمندسازی زنان روستایی و ارتقاء فرصت‌های شغلی برای آن‌ها، گامی مهم در جهت توسعه پایدار جوامع روستایی است.

توانمندسازی زنان از طریق ارائه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، تسهیل دسترسی به اعتبارات خرد، برپایی نمایشگاه های روستایی، برگزاری جشن های محصولات و تولیدات و حمایت از کارآفرینی زنان می‌تواند به تقویت اقتصاد روستایی و بهبود وضعیت زندگی زنان و خانواده‌های شان کمک کند.

ذکر این نکته ضروری است که امروزه در دنیا آموزش نقشی محوری در توسعه دارد و آموزش و توانمندسازی بانوان روستایی نیز از این قاعده مستثنی نیست. آموزش هدفمند بانوان یک سرمایه‌گذاری آینده محور در جهت توسعه پایدار جوامع روستایی است و  زنان روستایی آموزش دیده و آشنا با حق و حقوق خود راحت می توانند ایفای نقش داشته باشند و از منابع، ظرفیت ها و فرصت‌های اقتصادی روستا بهره ببرند و آن‌ها را در بهبود شرایط زندگی خود و جوامع‌شان به کار بندند.

توانمندسازی این زنان از طریق آموزش، مهارت‌آموزی، و دسترسی به منابع مالی، نه تنها به ایجاد انگیزه و بهبود وضعیت اقتصادی خانواده‌ها کمک می‌کند، بلکه باعث افزایش مشارکت آن‌ها در تصمیم‌گیری‌های محلی و توسعه روستایی و مانع از مهاجرت خانواده ها به مناطق شهری می‌شود.

نکته قابل توجه اینکه در سال های اخیر مکانیزه شدن کشت های امروزه و یکپارچه شدن زمین ها یکشاورزی باعث کاهش نیروی انسانی شده است.

همین امر باعث کاهش درآمد خانوار ها شده و در مواقعی شاهد هستیم بانوان سختی کار در استان های همجوار را به جان می خرند و با وجود مشکلات عدیده مجبور به سفر به سایر استان ها جهت کار می شوند. در مجموع باید اذعان داشت منافع و مزایای آموزش و توانمند ساختن بانوان، دراز مدت و ماندگار است و جوامعی که زنان توانمند و دارای استقلال دارند، معمولاً با انگیزه تر، پویا تر، سالم‌تر، مرفه تر و پایدارتر هستند و ارتباطات افراد نیز در این خانواده ها محکم تر و ناگسستنی است.