هوش مصنوعی، تقاضای گوشیهای هوشمند را نابود کرد
صنعت گوشیهای هوشمند در سال ۲۰۲۶ با بحرانی بیسابقه روبهرو شده؛ بحرانی که ریشه در تقاضای انفجاری هوش مصنوعی برای تراشههای حافظه دارد و اکنون قیمت انواع حافظه را به سطوح تاریخی رسانده است.
گزارشهای تازه نشان میدهد کمبود شدید حافظه نه تنها تولید گوشیها را محدود کرده، بلکه فروش جهانی را به سمت افتی بیسابقه سوق داده است. پیشبینیها حاکی از کاهش حدود ۱۳ درصدی فروش گوشیهای هوشمند در سال جاری به حدود ۱٫۱۲ میلیارد دستگاه است؛ پایینترین سطح در بیش از یک دهه اخیر.
این بحران از جایی شروع شد که شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی برای ساخت مراکز داده عظیم خود، حجم بسیار زیادی از حافظههای پرسرعت را خریداری کردند.
این نوع حافظه که برای پردازشهای سنگین هوش مصنوعی ضروری است، ظرفیت تولید بسیار بیشتری نسبت به حافظههای معمولی مصرف میکند؛ بهطوری که تولید یک گیگابایت از آن تقریباً معادل ظرفیت سه گیگابایت حافظه معمولی گوشیهاست.
نتیجه این جابهجایی ظرفیت، کاهش شدید عرضه حافظه برای دستگاههای مصرفی بوده است. بر اساس تحلیلها، در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۳ درصد کل ظرفیت تولید حافظه به این نوع پرسرعت اختصاص یافته که نسبت به سال قبل افزایش قابل توجهی دارد. تقاضا برای این حافظه نیز حدود ۷۰ درصد رشد سالانه نشان میدهد و بسیاری از خطوط تولید تا پایان سال کاملاً فروخته شدهاند.
در نتیجه، قیمتها به سرعت افزایش یافته است. گزارشها نشان میدهد قیمت حافظه در سهماهه اول ۲۰۲۶ تقریباً دو برابر شده است.
پیشبینی میشود قیمت حافظه موبایل تا ۹۰ درصد و انواع دیگر تا بیش از ۱۰۰ درصد گرانتر شود. این جهش مستقیماً هزینه مواد اولیه گوشیها را بالا برده؛ بهطوری که در بخشهای پایینرده تا ۲۵ درصد، میانرده ۱۵ درصد و پرچمدار حدود ۱۰ درصد افزایش هزینه ثبت شده است.
تحلیلگران هشدار دادهاند که این وضعیت مانند یک شوک بزرگ به صنعت وارد شده و حتی گوشیهای زیر ۱۰۰ دلار دیگر امکان تولید اقتصادی ندارند.
افزایش هزینهها مستقیماً به قیمت نهایی مصرفکننده منتقل میشود. میانگین قیمت فروش گوشیها در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴ درصد بالاتر پیشبینی شده و به رکورد جدیدی میرسد.
این افزایش قیمت در حالی رخ میدهد که بازار گوشیها پس از سالها اشباع و رقابت شدید، بسیار حساس به قیمت است. نتیجه طبیعی آن، کاهش تقاضا بهویژه در بخشهای پایینرده و میانرده است.
خریداران این ردهها یا به سمت گوشیهای دستدوم میروند یا خرید را به تعویق میاندازند. حتی برندهای چینی که وابستگی بالایی به بازارهای نوظهور دارند، با چالش جدی روبهرو شدهاند.
اپل به دلیل حاشیه سود بالاتر و زنجیره تأمین متنوعتر، کمتر آسیب میبیند، اما حتی مدیران آن هشدار دادهاند که حاشیه سود تحت فشار قرار گرفته است.
سامسونگ نیز در سری جدید خود قیمت پایه را افزایش داده و برای حفظ سودآوری، برخی تغییرات فنی اعمال کرده است. در بخش رایانههای شخصی نیز شرکتها در حال افزایش قیمت هستند و گزارشها از رشد ۱۷ تا ۲۰ درصدی قیمت لپتاپها خبر میدهند.
این وضعیت نشاندهنده تغییر ساختاری عمیقی است. برای دههها حافظه ارزان و فراوان بود و به رشد سریع صنعت مصرفی کمک میکرد. حالا هوش مصنوعی به عنوان موتور اصلی تقاضا، اولویت را به سمت زیرساختهای ابری و سرورها برده است.
تولیدکنندگان حافظه با حاشیه سود بالاتر در بخشهای پرسرعت، انگیزه کمی برای افزایش ظرفیت حافظه معمولی دارند. این چرخه تا زمانی که ظرفیت جدید وارد بازار نشود (احتمالاً تا سالهای ۲۰۲۷ یا ۲۰۲۸)، ادامه خواهد یافت.
در نهایت، سال ۲۰۲۶ میتواند نقطه عطفی برای صنعت گوشیهای هوشمند باشد؛ جایی که پیشرفت هوش مصنوعی نه تنها نوآوریهای جدید را ممکن میکند، بلکه همزمان بازار مصرفی را کوچکتر و گرانتر میسازد. مصرفکنندگان باید آماده گوشیهای گرانتر، تنوع کمتر مدلها و طولانیتر شدن دوره تعویض دستگاه باشند.
صنعت نیز ناچار است استراتژیهای جدیدی در پیش بگیرد: از بهینهسازی مصرف حافظه در طراحی تراشهها تا جستجوی جایگزینهای نوین یا تلاش برای افزایش ظرفیت تولید. بحران حافظه ۲۰۲۶ بیش از یک کمبود موقتی، نشانهای از انتقال قدرت از مصرفکننده به زیرساختهای هوش مصنوعی است.
